به گزارش خبرگزاری سلامت، برای بسیاری از متخصصان سلامت روان، ساختار بخشی به زندگی روزمره یکی از پایه های مهم حفظ سلامت روان در شرایط سخت تلقی می شود. داشتن برنامه های قابل پیش بینی برای خواب، کار، استراحت و تعاملات اجتماعی می تواند به مغز احساس ثبات و کنترل بدهد و اضطراب و سردرگمی را کاهش دهد. در دورههای افزایش بحران اجتماعی یا فشار اقتصادی، این برنامههای روزمره کوچک میتواند به افراد کمک کند تعادل روانی خود را بهتر حفظ کنند.
در روانشناسی داشتن روتین خاص (روتین) و هدفمندی به معنای ایجاد ساختاری قابل پیش بینی برای زندگی روزمره و حرکت آگاهانه به سمت اهداف خاص است. این ساختار می تواند شامل برنامه خواب، برنامه کار و استراحت یا حتی تعیین اهداف کوچک روزانه باشد. چنین ساختاری به مغز کمک می کند تا حس کنترل و جهت را حفظ کند. دو عاملی که ارتباط تنگاتنگی با امید روانی دارند.
نازنین آهنگری، دکتری. در روانشناسی بالینی و استاد دانشگاه در مصاحبه ای در این زمینه گفت: نظریه “امید” که توسط روانشناس آمریکایی چارلز آر اسنایدر ارائه شده است، امید را ترکیبی از دو عنصر می داند: توانایی دیدن مسیرها برای رسیدن به اهداف و باور به توانایی حرکت در آن مسیرها. در این چارچوب هدف گذاری و برنامه ریزی نقش اساسی در شکل گیری حس امید دارد.
یافته های علمی چه می گویند؟
آهنگری درباره تحقیقات و یافته های علمی در این زمینه توضیح داد: پژوهش های متعددی به بررسی رابطه بین هدفمندی، برنامه ریزی و تاب آوری روانی پرداخته اند. مطالعه ای که در سال 2002 در مجله شخصیت و روانشناسی اجتماعی منتشر شد، نشان داد افرادی که سطح امید بیشتری دارند، در مواجهه با موانع زندگی راه حل های بیشتری تولید می کنند و انعطاف پذیری روانی بیشتری از خود نشان می دهند.
وی ادامه داد: همچنین تحقیقات منتشر شده در مجله روانشناسی مثبت نشان داده است که داشتن اهداف معنادار با سطوح بالاتر رضایت از زندگی، انگیزه و سلامت روان مرتبط است. در این مطالعات، افراد هدف گرا نه تنها احساس امیدواری بیشتری داشتند، بلکه در مواجهه با استرس عملکرد سازگارتری داشتند.
دکترای روانشناسی بالینی بیان کرد: در طول همه گیری کووید-19، محققان توجه ویژه ای به نقش روال روزانه داشتند. مطالعات منتشر شده در سال 2021 در مجلاتی مانند Frontiers in Psychology نشان داد افرادی که برنامه روزانه منظمی برای خواب، کار یا فعالیت بدنی داشتند، حتی زمانی که در قرنطینه بودند، سطوح پایین تری از اضطراب و افسردگی را تجربه کردند.
ساختار روزانه یک لنگر روانی ایجاد می کند
متخصصان سلامت روان معتقدند که ساختار روزانه می تواند نوعی «لنگر روانی» ایجاد کند. انجمن روانشناسی آمریکا (APA) در توصیه های خود برای مدیریت استرس تاکید می کند که داشتن یک برنامه منظم برای خواب، فعالیت بدنی و ارتباطات اجتماعی می تواند احساس ثبات و کنترل را افزایش دهد.
برخی از روانشناسان بر اهمیت اهداف کوچک و دست یافتنی تاکید دارند. به گفته محققان حوزه روانشناسی مثبت گرا، موفقیت در دستیابی به اهداف کوچک می تواند چرخه ای از انگیزه و امید ایجاد کند که به تدریج تاب آوری فرد را تقویت می کند.
مفاهیم عملی برای زندگی روزمره
آهنگری گفت: در عمل ایجاد روتین های ساده می تواند تاثیر بسزایی در سلامت روان داشته باشد. تنظیم ساعت خواب و بیداری، برنامه ریزی فعالیت بدنی یا تعیین اهداف مشخص برای روز نمونه هایی از اقداماتی هستند که به ایجاد حس پیشرفت و جهت گیری کمک می کنند.
وی افزود: چنین ساختاری به افراد کمک می کند حتی در شرایط سخت نیز حس پیشرفت و کنترل نسبی بر زندگی خود داشته باشند. این احساس کنترل یکی از عوامل کلیدی در افزایش تاب آوری ذهنی است.
امید فقط یک احساس گذرا نیست
شواهد علمی نشان می دهد که امید فقط یک احساس گذرا نیست، بلکه تا حد زیادی به نحوه سازماندهی زندگی بستگی دارد. داشتن اهداف روشن و برنامه های منظم می تواند احساس کنترل، انگیزه و انعطاف روانی را افزایش دهد. در دنیایی که اغلب مملو از عدم اطمینان است، حتی برنامه های کوچک روزانه نیز می توانند نقش مهمی در حفظ امید و ایجاد انعطاف پذیری داشته باشند.
