به گزارش خبرگزاری سلامت، دکتر نجمه تهرانیان به مناسبت روز جهانی ماما (5 اردیبهشت مصادف با 15 اردیبهشت) با اشاره به تاریخچه نامگذاری این روز گفت: ایده برگزاری روز جهانی ماما برای اولین بار در سال 1987 توسط سازمان جهانی بهداشت (WHO) و کنفدراسیون بینالمللی MiWild of the Netherlands و Midland of the Netherlands مطرح شد. در سال 1991 در بیش از 50 کشور به رسمیت شناخته شده است. در ایران نیز این روز توسط وزارت بهداشت و سازمان های تابعه گرامی داشته می شود و از خدمات همکاران در این زمینه تجلیل می شود.
دکتر تهرانیان با بیان اینکه شعار امسال روز جهانی ماما از سوی کنفدراسیون بین المللی ماماها «جهان به یک میلیون ماما دیگر نیاز دارد» انتخاب شده است، افزود: بر اساس مطالعات موجود در حال حاضر 980 هزار ماما در 181 کشور جهان کمبود داریم. این شکاف دسترسی مادران و نوزادان به خدمات استاندارد مامایی را به شدت تحت تأثیر قرار داده است. به طوری که میلیون ها زن از مراقبت های ضروری در دوران بارداری، زایمان و پس از آن محروم هستند. اگر سرمایه گذاری فوری انجام نشود، انتظار می رود این کمبود برای دهه های آینده ادامه یابد.
وی با اشاره به تشکیل جنبش جهانی در حمایت از حرفه مامایی، تصریح کرد: طوماری جهانی با درخواست تامین حداقل یک میلیون ماما در حال امضا است و قرار است در ژوئن 2026 به رهبران جهان ارائه شود و روز جهانی ماما فرصت مهمی برای برجسته سازی این مطالبه و پیگیری اقدامات عملی در سطح ملی و بین المللی است.
به گفته دکتر تهرانیان، دسترسی گسترده به مراقبت های مبتنی بر مامایی می تواند از حدود دو سوم مرگ و میر و ناتوانی های مرتبط با بارداری در مادران جلوگیری کند: حتی دسترسی محدود به خدمات مامایی می تواند سالانه جان یک میلیون نفر را نجات دهد. با این وجود، 46 درصد از کمبود جهانی ماما در قاره آفریقا، 26 درصد در منطقه مدیترانه شرقی و بخش قابل توجهی در قاره آمریکا و حتی اروپا با وجود سیستم های بهداشتی قوی مشاهده می شود.
این عضو گروه پیراپزشکی فرهنگستان علوم پزشکی در ادامه یکی از چالش های مهم این رشته را تقویت یکپارچگی آموزش و کار بالینی عنوان کرد و گفت: حضور اعضای هیأت علمی در رشته های بالینی و در کنار دانشجویان و مادران مراجعه کننده یکی از الزامات ارتقای کیفیت آموزش مامایی است. اگرچه این روند با مصوبات وزارت بهداشت وزارت بهداشت آغاز شده است، اما برای تحقق کامل آن، یکی از راهکارهای اساسی، انتقال رشته مامایی به دانشکده های پزشکی مطابق با تاریخچه این رشته و استقرار آموزش بر بالین است. تجربه مراکزی که این انتقال را انجام داده اند موفق بوده و قابل تعمیم به کل کشور است.
وی با اشاره به پیشرفت تحصیلی پس از پیروزی انقلاب اسلامی افزود: در مقطع دکتری مامایی بر بالین تعریف شده است اما لازم است این رویکرد در تمامی مقاطع تحصیلی اجرا شود تا آموزش، پژوهش و خدمت در کنار هم در حوزه بالینی شکل بگیرد.
دکتر تهرانیان عدم جذب ماما در نظام سلامت را از دیگر چالش ها برشمرد و تصریح کرد: سطوح اشتغال موجود مطابق با نیازهای واقعی کشور و با استانداردهای جهانی و حتی با مصوبات شورای اسلامی در قانون حمایت از خانواده و جوانان نیست. بر اساس این قانون، حضور ماما برای هر دو مادر باردار پیش بینی می شود، اما در عمل با وجود نیاز شدید، ماما بر اساس این شاخص جذب نمی شود. بدیهی است برای توسعه و ایمنی زایمان طبیعی حضور فعال و کافی ماماها ضروری است.
وی ظرفیت محدود تحصیلات تکمیلی در مقاطع کارشناسی ارشد و دکتری مامایی را مانعی بر سر راه ارتقای این رشته دانست و گفت: افزایش ظرفیت این مقاطع می تواند گام مهمی در ارتقای کیفیت آموزش و توسعه تحقیقات کاربردی در حوزه سلامت مادر و کودک باشد.
این عضو وابسته فرهنگستان علوم پزشکی همچنین با انتقاد از نامناسب بودن تعرفه های خدمات مامایی با ارزش واقعی خدمات و پوشش ناکافی بیمه ای مادران باردار، تاکید کرد: بسیاری از مادران امکان بهره مندی کامل از خدمات مامایی تحت پوشش بیمه را ندارند و این موضوع دسترسی عادلانه به خدمات بارداری و زایمان را مختل می کند. توجه سیاستگذاران و بیمه گران برای کاهش هزینه ها و بهبود شاخص های سلامت مادر و نوزاد ضروری است.
دکتر تهرانیان در بخشی دیگر از سخنان خود به نقش گسترده ماما در دوران زندگی زنان اشاره کرد و گفت: وظایف ماماها تنها محدود به بارداری نیست؛ بلکه ماماها تنها به دوران بارداری محدود نمی شوند. ماماها دختران و زنان را از آموزش و مشاوره در دوران بلوغ، مشاوره قبل از ازدواج، در دوران ازدواج، در دوران بارداری، زایمان و بعد از زایمان، شیردهی و زایمان، برای کمک به کاهش سقط جنین های عمدی، تحکیم بنیان خانواده، ترویج زایمان طبیعی و مشاوره در دوران یائسگی همراهی می کنند. زنان از ابتدای جوانی تا پیری می توانند از خدمات مشاوره ای و مراقبتی ماماها بهره مند شوند.
ایشان با اشاره به تاکیدات مکرر مقام معظم رهبری بر خطر کاهش جمعیت، نقش ماماها را در تحقق سیاست های فرزندآوری مهم و برجسته دانستند و افزودند: ماماها می توانند در زمینه ازدواج به موقع و فرزندآوری، تعداد مناسب فرزندان و افزایش آگاهی در خصوص اثرات مثبت برخی از سرطان های شایع زنان در کاهش فرزندآوری نقش موثری ایفا کنند. حضور ماماهای آگاه و توانمند در فرآیندهای سیاست گذاری سلامت مادر و کودک و سیاست های جمعیتی می تواند به ارتقای شاخص های سلامت و ارتقای فرهنگ فرزندآوری در جامعه کمک کند.
وی در پایان ضمن تبریک روز جهانی مامایی به جامعه مامایی کشور، بر شنیده شدن صدای ماماها در سطوح تصمیم گیری و سرمایه گذاری پایدار در زمینه تحصیل، اشتغال و حمایت شغلی آنها تاکید کرد.
