به گزارش سلامت جو به نقل از مدیکال نیوز، مطالعه جدیدی که در مجله Translational Psychiatry منتشر شده است نشان می دهد که مصرف مکمل های روغن ماهی حاوی اسیدهای چرب امگا 3 (EPA و DHA) در دوران بارداری می تواند تا یک دهه بعد بر برخی از شاخص های متابولیسم مغز در کودکان تأثیر بگذارد.
در این کارآزمایی بالینی تصادفی، دوسوکور و کنترلشده، محققان دریافتند کودکانی که مادرانشان از هفته بیست و چهارم بارداری تا یک هفته پس از زایمان مکملهای روغن ماهی مصرف کردهاند، کاهش اندک اما از نظر آماری معنیداری در جریان خون مغزی و مصرف اکسیژن مغز در سن 10 سالگی نشان دادند.
به گفته محققان، این الگو ممکن است نشان دهد که متابولیسم مغز کودک به الگوی مغز بزرگسالان نزدیکتر است. با این حال، این یافته به معنای تسریع رشد مغز یا بهبود عملکرد شناختی نیست.
مطالعه چگونه انجام شد؟
این مطالعه بر اساس داده های پروژه بزرگ COPSAC2010 در دانمارک انجام شد که شامل 700 زن باردار بود.
شرکت کنندگان از هفته 24 بارداری به طور تصادفی به یکی از دو گروه تقسیم شدند:
- مصرف روزانه 2.4 گرم روغن ماهی حاوی 55% EPA و 37% DHA
- دریافت روغن زیتون به عنوان دارونما
استفاده از مکمل ها تا یک هفته پس از زایمان ادامه داشت.
حدود 10 سال بعد، 487 کودک تحت تصویربرداری پیشرفته MRI قرار گرفتند و پس از کنترل کیفیت داده ها، اطلاعات 460 کودک وارد تحلیل نهایی شد.
چه تغییراتی در مغز مشاهده شد؟
نتایج نشان داد کودکانی که مادرانشان روغن ماهی مصرف میکردند در مقایسه با گروه دارونما:
- جریان خون مغزی (CBF) کمتر داشتند.
- نرخ مصرف اکسیژن مغزی (CMRO2) نیز کمی پایین تر بود.
- اما سطح لاکتات مغز تفاوت معنی داری با گروه کنترل وجود نداشت.
محققان توضیح می دهند که کاهش این دو شاخص در دوران کودکی لزوماً نشانه ای از عملکرد بهتر مغز نیست. بلکه ممکن است نشان دهنده روند طبیعی بلوغ متابولیک مغز باشد.
آیا هوش یا رفتار بچه ها بهتر شد؟
پاسخ کوتاه نه است. در این مطالعه رابطه معنی داری بین تغییرات متابولیسم مغز و موارد زیر مشاهده نشد:
- عملکرد شناختی،
- توانایی های ذهنی،
- اختلال نقص توجه و بیش فعالی (ADHD)،
- یا اختلال طیف اوتیسم
به عبارت دیگر، اگرچه تفاوتهایی در بیومارکرهای مغزی مشاهده شد، اما این تغییرات منجر به بهبود قابل اندازهگیری در عملکرد شناختی یا سلامت روان کودکان نشد.
چرا امگا 3 مهم است؟
اسیدهای چرب امگا 3 به ویژه EPA و DHA اجزای اصلی غشای سلول های عصبی هستند و نقش مهمی در تشکیل شبکه های عصبی، میلین شدن اعصاب و رشد مغز جنین دارند.
به همین دلیل، سال هاست که مصرف این اسیدهای چرب در دوران بارداری به عنوان یکی از راه های حمایت از رشد مغز جنین مورد بررسی قرار گرفته است.
با این حال، محققان تأکید میکنند که مطالعات قبلی عمدتاً بر پیامدهای رفتاری و شناختی متمرکز بود و تاکنون تأثیر مستقیم مکملهای امگا 3 بر متابولیسم مغز در کودکان با استفاده از تصویربرداری پیشرفته بررسی نشده است.
محدودیت های مطالعه
نویسندگان مطالعه تاکید کردند که نتایج باید با احتیاط تفسیر شوند زیرا:
- تغییرات مشاهده شده نسبتا کوچک بود.
- مطالعه تنها در یک مرکز تحقیقاتی انجام شد.
- اندازه گیری ها فقط در یک نقطه از زمان (10 سال) انجام شد.
- برخی از شاخص های متابولیک تنها در بخش محدودی از مغز مورد بررسی قرار گرفتند.
- این یافته ها هنوز نشان نمی دهد که مصرف روغن ماهی باعث افزایش هوش یا بهبود عملکرد مغز در کودکان می شود.
این تحقیق شواهد جدیدی ارائه می دهد که نشان می دهد مصرف مکمل های روغن ماهی غنی از امگا 3 در دوران بارداری می تواند اثرات بیولوژیکی قابل اندازه گیری بر متابولیسم مغز کودکان تا 10 سال بعد داشته باشد. با این حال، این تغییرات هنوز به سود بالینی یا بهبود عملکرد شناختی تبدیل نمی شوند و مطالعات بزرگتر و پیگیری های طولانی مدت برای روشن شدن اهمیت واقعی آنها ضروری است.
