شرط پذیرش رایگان در بیمارستان ها طی کردن مسیر پزشک خانواده است – خبرگزاری مهر ایران و جهان

علیرضا علی منش در گفتگو با خبرنگار مهر با اشاره به شعار هفته سلامت (سلامت پایدار با علم و اقتدار و ایران ماندگار) بر ضرورت بومی سازی اهداف سلامت بر اساس شرایط کشور تاکید کرد و گفت: نظام سلامت کنونی با وجود هزینه های بالا نیازمند نظم و انضباط و ساختار دقیق است. تجربیات جهانی نشان می دهد که تنها راه جلوگیری از هزینه های غیرضروری و سرگردانی مردم، راه اندازی کامل «پزشک خانواده» و «نظام ارجاع» است.

این استاد دانشگاه علوم پزشکی تهران با بیان اینکه در این طرح به ازای هر 3 هزار نفر در جامعه یک پزشک و دو مراقب سلامت در نظر گرفته شده است، افزود: در این مدل تیم سلامت به طور کامل جمعیت تحت پوشش خود را می شناسد و برای پیشگیری و درمان آنها برنامه ریزی می کند. با اجرای این سامانه نوبت دهی در بیمارستان ها برای مقاطع تخصصی و فوق تخصصی از طریق مرکز اولیه انجام می شود و بیماران دیگر در راهروهای مراکز درمانی سرگردان نخواهند بود.

مشوق های مالی برای همراهی داوطلبانه مردم

وی با تاکید بر اینکه اجرای این طرح از روی اجبار نیست، تصریح کرد: سیاست ما این است که مسیری را طراحی کنیم که مردم با اشتیاق انتخاب کنند. برای این منظور مشوق های اقتصادی قابل توجهی ارائه شده است. از جمله اینکه در صورت ارجاع شهروندان توسط پزشک خانواده به بیمارستان، خدمات بستری برای آنها «رایگان» بوده و هزینه های درمان در سایر بخش ها 50 درصد کاهش می یابد.

معاون بهداشتی دانشگاه با بررسی پیشینه این طرح گفت: استقرار پزشکان در مراکز روستایی از اواسط دهه 80 آغاز شد و پس از اجرای آزمایشی در استان های فارس و مازندران، اکنون بر اساس تکالیف برنامه های توسعه (پنجم، ششم و هفتم) همه ارکان نظام سلامت موظف به اجرای آن هستند. در حال حاضر این طرح در حدود 60 شهر کوچک اجرا شده و بستر گسترش به کل کشور و شهرهای بزرگ کاملاً آماده شده است.

چالش های نهادینه سازی طرح پزشک خانواده

اولیایی منش در پاسخ به علت تاخیر در اجرای ملی این طرح در یک دهه گذشته، به وجود چالش های ساختاری و اجرایی فراوان اشاره کرد و یادآور شد: علیرغم تاکید مکرر کارشناسان در سال های اخیر، اکنون دولت و وزارت بهداشت عزم خود را جزم کرده اند تا این سامانه را به صورت رسمی و همه جانبه به عنوان تنها نقشه راه بهره وری و عدالت در سلامت نهادینه کنند.

در ادامه تشریح موانع اجرایی نظام ارجاع، علیرضا علیای منش به بررسی چالش های ریشه ای پرداخت که مانع از نهادینه شدن این طرح در ساختار درمانی کشور شده است. سال هاست که نظام سلامت ایران از فقدان انضباط رنج می برد. به طوری که شهروندان بدون نیاز واقعی مستقیماً به سطوح تخصصی مراجعه می کنند، در حالی که در کشورهای پیشرفته بسیاری از خدمات اولیه توسط پرستاران و کارکنان بهداشتی و درمانی ارائه می شود.

این استاد دانشگاه علوم پزشکی تهران با مقایسه تجربه موفق کشورهایی مانند ترکیه اظهار داشت: اصلاحات بزرگ مستلزم ثبات مدیریتی است. در کشورهایی که این طرح را با موفقیت اجرا کرده اند، وزیران بهداشت گاهی بیش از 8 سال در سمت خود باقی مانده اند. اما در ایران میانگین عمر مدیریتی در بالاترین سطوح نظام سلامت بسیار کوتاهتر است و این تغییرات پی در پی اجازه اجرای برنامه های بلندمدت را نداده است.

پذیرش بخش خصوصی و فرهنگ عمومی

وی دومین چالش بزرگ را عدم اقناع دستگاه های خدمات رسان به ویژه در بخش خصوصی دانست و تاکید کرد: در طراحی های قبلی گاه از منافع و نقش بخش خصوصی غفلت شده است. در حالی که برای موفقیت پروژه باید جایگاه این قسمت به درستی توضیح داده شود. همچنین تغییر رفتار افرادی که دهه‌ها به شیوه‌ای متفاوت از خدمات درمانی عادت کرده‌اند، نیازمند حرکت فرهنگی گسترده با همکاری صدا و سیما و رسانه‌ها برای تبیین مزایای نظام ارجاع برای مردم است.

اولیایی منش با اشاره به آماده بودن طرح های فنی، راه حل برون رفت از وضعیت موجود را در سه محور «حمایت مستمر سیاسی»، «تامین منابع مالی پایدار» و «ثبات در برنامه ریزی» خلاصه کرد و گفت: نباید تصور کرد که این برنامه با یک کلید ساده در کل کشور اجرا می شود. این یک فرآیند مرحله‌ای است که در صورت عدم وجود بحران‌های غیرقابل پیش‌بینی مانند جنگ یا بیماری‌های همه‌گیر مانند کرونا، می‌توان انتظار داشت که سالانه حدود 20 درصد از جمعیت را تحت پوشش قرار دهد.

معاون بهداشتی دانشگاه ابراز امیدواری کرد و خاطرنشان کرد: با تعهد فعلی دولت و وزارت بهداشت، این دوره به عنوان «دوره پایانی» استقرار کامل و سراسری نظام پزشک خانواده در تاریخ سلامت ایران ثبت خواهد شد.