به گزارش خبرگزاری سلامت، علیرضا رئیسی وی روز سه شنبه در نشست خبری به مناسبت روز جمعیت در هفته ملی سلامت افزود: 14 درصد از سقط های قانونی با مجوزهای پزشکی و قضایی انجام شده که عمدتاً مربوط به ناهنجاری های ژنتیکی و کروموزومی بوده و پس از طی مراحل قانونی و تایید پزشکان قانونی و هیأت های قضایی، مجوز سقط جنین برای آنها صادر شد.
معاون وزیر درباره ترکیب سنی و جنسیتی جمعیت گفت: گروه سنی 15 تا 65 سال جمعیت مولد کشور است و اکنون 69 درصد جمعیت در این گروه سنی قرار دارند که باید حفظ شود.
وی گفت: در حال حاضر 22 درصد جمعیت زیر 15 سال و 8 درصد بالای 65 سال هستند. هر چه این نسبت زیر 15 سال بیشتر باشد، جامعه بازده بیشتری خواهد داشت، همچنین 20 میلیون زن بین 15 تا 45 سال سن دارند و در سنین باروری هستند.
سونامی پیری و تغییر آرایش در سناریوهای 1430
معاون وزیر بهداشت با بیان اینکه اکنون سهم جمعیت سالمند بالای 11 درصد است، هشدار داد: تا سال 1450 سهم سالمندان به 30 درصد می رسد یعنی از هر سه نفر یک نفر سالمند خواهد بود.
وی افزود: یکی از دلایل این افزایش افزایش امید به زندگی است و جمعیت سالمند باید سالم و فعال باشند.
وی با تاکید بر توزیع نامتوازن جمعیت گفت: 20 درصد مساحت کشور 50 درصد جمعیت را در خود جای داده است و مسکن و اقتصاد در شهرهای بزرگ ازدواج را با مشکل مواجه می کند.
رئیسی نرخ شهرنشینی را 76 درصد و روستاها را 24 درصد اعلام کرد و افزود: با افزایش نرخ شهرنشینی نرخ باروری کاهش می یابد. قم و تهران با 95.2 و 95.3 درصد بیشترین شهرنشینی را دارند و سیستان و بلوچستان و گلستان کمترین نرخ شهرنشینی را دارند.
وی مهاجرت را نیز عاملی جهانی دانست و گفت: 6 سناریو برای آینده ایران تا سال 1430 پیش بینی می شود و در بدترین حالت حداکثر جمعیت حدود 90 میلیون نفر خواهد بود.
وی افزود: در پیش بینی های مهر 1400 برای جبران کاهش باروری در دوران کرونا، کل جمعیت کشور حدود 93 میلیون نفر بوده است.
رئیسی با بیان اینکه حدود 20 میلیون زن بین 15 تا 45 سال در کشور زندگی می کنند، گفت: این دوره از نظر علمی و فیزیولوژیکی سن باروری محسوب می شود و سن باروری صرفاً قابلیت فیزیولوژیکی است و نباید آن را با مسائل اجتماعی مانند ازدواج کودکان اشتباه گرفت، زیرا این تعریف علمی و بین المللی و مبتنی بر منابع پزشکی است.
وی با اشاره به روند سالمندی جمعیت کشور گفت: بر اساس برخی شاخص ها افراد بالای 60 سال سالمند و در برخی دیگر افراد بالای 65 سال سالمند محسوب می شوند و هم اکنون حدود 11 درصد جمعیت کشور بالای 60 سال هستند.
رئیسی افزود: پیش بینی ها نشان می دهد تا سال 1450 سهم جمعیت سالمند کشور به 21 تا 30 درصد می رسد یعنی از هر سه نفر یک نفر سالمند خواهد بود.
وی یادآور شد: پیش از انقلاب امید به زندگی در کشور حدود 50 سال بود اما اکنون این شاخص به حدود 74 تا 76 سال رسیده است و این یکی از دلایل افزایش جمعیت سالمندان است.
معاون وزیر بهداشت مهمترین موضوع در حوزه سالمندی را سالمندان سالم و فعال دانست و گفت: سالمندانی که توانایی فعالیت، مدیریت، کار و انتقال تجربه به جامعه را دارند بسیار ارزشمند هستند و اگر جمعیت سالمند دچار بیماری و ناتوانی شوند هزینه های سنگینی بر جامعه تحمیل می شود و ممکن است جامعه ظرفیت پذیرش این حجم از سالمندان غیرفعال را نداشته باشد.
وی افزود: خوشبختانه در فرهنگ ایرانی احترام به سالمندان از جایگاه ویژه ای برخوردار است و خانواده ها سعی می کنند از سالمندان خود در خانه مراقبت کنند اما اگر شرایط به جایی برسد که سالمندان در خانه های سالمندان نیاز به مراقبت داشته باشند، جامعه با مشکلات جدی تری مواجه می شود.
رئیسی با اشاره به مفهوم «اثر ساندویچ» گفت: در این شرایط فردی که تک فرزند است یا تک فرزند خانواده محسوب می شود، در آینده بین مراقبت از والدین سالمند و ساختن زندگی و رسیدگی به خانواده خود گرفتار می شود.
وی افزود: بسیاری از افراد ممکن است به دلیل مراقبت از والدین سالخورده ازدواج نکنند و یا در صورت تشکیل خانواده، همزمان در انجام وظایف خانوادگی و مراقبت از والدین خود با چالش مواجه شوند.
معاون وزیر بهداشت تاکید کرد: اگر خانواده ها دارای چند فرزند باشند مسئولیت نگهداری از والدین بین فرزندان تقسیم می شود و فشار کمتری به یک نفر وارد می شود و به همین دلیل ترویج نگاه به یک فرزند که زمانی سبک زندگی محسوب می شد می تواند در آینده مضر باشد.
وی با تاکید بر لزوم نگاه همه جانبه به مسائل جمعیتی گفت: در تحلیل مسائل جمعیتی باید همه ابعاد اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی را با هم در نظر گرفت.
رئیسی افزود: حدود 50 درصد جمعیت کشور تنها در 20 درصد وسعت ایران به ویژه در کلانشهرهایی مانند تهران، اصفهان، مشهد، شیراز و کرج متمرکز هستند. این تمرکز علاوه بر مشکلات حوزه سلامت، باعث افزایش فشار در بخش مسکن، اشتغال و هزینه های زندگی شده و می تواند بر کاهش ازدواج و فرزندآوری نیز تأثیر بگذارد.
معاون وزیر بهداشت با اشاره به روند شهرنشینی گفت: در حال حاضر نرخ شهرنشینی در ایران به 76 درصد رسیده است و تنها 24 درصد جمعیت در روستاها زندگی می کنند در حالی که میانگین شهرنشینی در جهان 57 درصد است.
وی افزود: در دهه 60 ترکیب جمعیتی کشور برعکس امروز بود و اکثریت جمعیت در روستاها زندگی می کردند اما اکنون روند شهرنشینی بسیار افزایش یافته است.
رئیسی ادامه داد: استان تهران با حدود 95 درصد بیشترین و استان های سیستان و بلوچستان و گلستان به ترتیب با حدود 48 و 54 درصد کمترین میزان شهرنشینی را دارند. امروزه کشورهایی مانند ژاپن با چالش های جدی سالمندی دست و پنجه نرم می کنند و حتی پدیده هایی مانند «خانواده اجاره ای» در این کشورها شکل گرفته است.
رئیسی افزود: در برخی از کشورها موسساتی ایجاد شده است که برای جبران تنهایی و کمبود خانواده به افراد اجاره می دهند برای تولد، ازدواج و یا همراهی با سالمندان. این اتفاقات نشان می دهد که مسئله خانواده فقط اقتصادی نیست و انسان علاوه بر نیازهای مادی به تغذیه عاطفی و روحی نیز نیاز دارد.
معاون وزیر بهداشت با تاکید بر رویکرد علمی در حل مشکلات جمعیتی گفت: برای حل مشکلات جمعیتی باید ابتدا مشکل را بپذیریم و سپس با آرامش و به دور از هیجان به تحلیل دقیق و تقویت نقاط قوت و برنامه ریزی برای نقاط ضعف بپردازیم. مسائل پیچیده ای مانند جمعیت با شعار و هیاهو حل نمی شود و باید بر اساس علم و با حمایت همه نهادها باشد.
وی با اشاره به سومین جنگ تحمیلی و فداکاری جامعه سلامت تصریح کرد: این ایثار با آسیب به بیش از 220 مرکز و 5 شهید که یکی از آنها مادر باردار بود همراه بود. اما خدمات ارائه شده در زمینه مراقبت از مادران باردار قطع نشد و پیش بینی هایی از قبل انجام شد.
رئیسی افزود: همچنین در زمان جنگ در تهران 1200 سالمند تنها و پرخطر را با کمک دستگاه های دیگر شناسایی کردیم.
وی با بیان اینکه چرا بحث جوانی جمعیت مهم است، گفت: اگر کشوری پیر است باید به آن رسیدگی شود، بنابراین جوانی جمعیت مهمتر از جنگ نیست اما کمتر هم نیست.
معاون درمان وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی خاطرنشان کرد: به صراحت می توان گفت که ملت مقاوم ایران در جنگ نظامی پیروز خواهد شد، اما نمی توان به صراحت گفت که در جنگ کاهش جمعیت پیروز خواهیم شد.
تحلیل آمار ولادت و مرگ در سال 1404
رئیسی افزود: موضوع جمعیت همواره یکی از دغدغه های رهبر شهید بوده است و ایشان با درک عمیق موضوع جمعیت را با حساسیت دنبال کردند و توصیه به افزایش جمعیت کردند.
معاون وزیر بهداشت در تشریح آمارها گفت: در سال 1404، 86 میلیون و 564 هزار نفر جمعیت داشتیم که 43 میلیون و 658 هزار نفر مرد و 42 میلیون و 906 هزار نفر زن بودند.
وی افزود: نرخ باروری که در دهه 60 حدود 6.5 فرزند به ازای هر زن بود، در سال 1402 به 1.6 و در سال 1404 به 1.35 رسید، در حالی که نرخ جایگزینی جمعیت در دنیا 2.1 تعریف شده است.
رئیسی با بیان اینکه در سال 1403 979 هزار و 923 ولادت و 457 هزار و 853 متوفی داشتیم، تصریح کرد: در سال 1404 حدود 892 هزار و 268 ولادت داشتیم اما در مقابل 451 هزار و 682 فوت ثبت شد.
کاهش آمار ازدواج و طلاق و چالش 60 درصدی سزارین
وی درباره آمار ازدواج و طلاق گفت: تعداد ازدواج ها از 479 هزار و 372 مورد در سال 1403 به 431 هزار و 664 مورد در سال 1404 رسیده است، همچنین شاهد کاهش طلاق از 193 هزار و 78 طلاق در سال 1403 به 180 هزار و 721 طلاق در سال 1404 بودیم.
رئیسی درباره میزان سزارین نیز گفت: در سال 1404 60 درصد زایمان ها سزارین بوده و 38.5 درصد از کل این موارد سزارین اول بوده است.
وی همچنین به روش های مصنوعی بارداری و درمان ناباروری اشاره کرد و گفت: در سال 1404، 15 هزار و 759 مورد حاملگی به روش های مختلف منجر به بچه دار شدن شد. در سال گذشته 18 هزار و 392 مورد دوقلو، 709 مورد سه قلو، 29 مورد چهار قلو و یک مورد پنج قلو داشتیم.
