راهکارهای حمایتی و مقابله با استرس برای مادران باردار

به گزارش سلامت جو به نقل از مهر، لیلا اسدی، عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران و استادیار گروه مامایی و سلامت باروری با تشریح ابعاد خطرناک استرس ناشی از شرایط جنگی بر سلامت مادران باردار و نوزادان، بر لزوم توجه ویژه به این قشر به عنوان نبض آینده جامعه تاکید کرد.

استرس جمعی؛ فراتر از یک فشار روانی فردی

اسدی با اشاره به تفاوت استرس موقت با شرایط فعلی گفت: به طور معمول سیستم فیزیولوژیک بدن در موارد اورژانسی تغییراتی ایجاد می کند تا فرد با شرایط سازگار شود. اما استرس ناشی از جنگ یک استرس جمعی است. حتی اگر فردی بتواند استرس فردی خود را کنترل کند، به محض ورود به جامعه، استفاده از وسایل حمل و نقل عمومی یا پیگیری اخبار، تحت تأثیر اضطراب جمعی غالب قرار می گیرد.

عوارض جبران ناپذیر بر جنین و نوزاد

این کارشناس بهداشت باروری عوارض استرس را در سه سطح جنینی، مادری و نوزادی طبقه بندی کرد و افزود: مادرانی که تحت استرس مزمن هستند در معرض خطر جدی زایمان زودرس و محدودیت رشد داخل رحمی (IUGR) هستند. استرس با افزایش فشار خون مادر و ایجاد اختلالات عروقی، مستقیماً بر خون رسانی به جنین تأثیر می گذارد.

وی همچنین درباره پیامدهای درازمدت این پدیده هشدار داد: کودکانی که در دوران جنینی در معرض اضطراب مزمن بوده اند، در دوران کودکی با رشد ضعیف عصبی رفتاری، اختلال بیش فعالی و کم توجهی مواجه می شوند. این استرس ها می توانند باعث ایجاد اختلالات روانی و روانی دائمی یا موقت در کودکی فرد شوند.

بر هم خوردن نقش مادری و پیوند عاطفی

یکی از اعضای هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران با تاکید بر اهمیت دلبستگی مادر و نوزاد در اولین ساعت پس از تولد، گفت: شرایط جنگی به دلیل ایجاد ترس از دست دادن عزیزان و اضطراب مرگ باعث ایجاد استرس فراتر از حد طبیعی می شود. این موضوع می تواند باعث امتناع مادر از پذیرش نقش مادری و یا بر هم زدن پیوند عاطفی با نوزاد شود. مادرانی که استرس مزمن را تجربه می کنند بیشتر در معرض افسردگی پس از زایمان هستند که تأثیرات منفی بر شیردهی انحصاری و حتی روابط زناشویی دارد.

حمایت از استراتژی ها و مقابله با استرس

اسدی به راهکارهای حمایتی موجود برای مدیریت استرس اشاره و تصریح کرد: بخشی از استرس ناشی از عدم آگاهی است. به همین منظور دانشکده پرستاری و مامایی تهران سامانه «صدای ماماها» را برای پرسش مادران راه اندازی کرده است. در زمان جنگ که محدودیت سفر وجود دارد، مادران باید بدانند که کدام علائم حاد و جدی است تا از مراجعات غیر ضروری یا استرس ناشی از ندانستن بکاهند.

وی خاطرنشان کرد: کادر درمانی و خانواده ها باید به مادری که در این شرایط زایمان می کند توجه ویژه داشته باشند تا دلبستگی بین مادر و نوزاد به درستی شکل بگیرد و این دوران حساس با خیال راحت سپری شود.

استراتژی های عملیاتی برای مدیریت استرس بارداری در شرایط بحرانی

اسدی با اشاره به محدودیت های ترافیکی در دوران جنگ بر لزوم استفاده از درگاه های غیر حضوری تاکید کرد و گفت: یکی از ریشه های اصلی استرس عدم آگاهی مادر از وضعیت خود است. با توجه به محدودیت های سفر، پیشنهاد می کنیم از سیستم هایی مانند «صدای ماماها» و سایر بسترهای عمومی و بازدید آنلاین استفاده کنید. این ابزارها به مادر کمک می کند تا تشخیص دهد کدام مشکل حاد است و نیاز به مراجعه حضوری دارد و با مراقبت های خانگی قابل حل است.

مدیریت ورودی های خبری در محیط خانواده

این عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران نقش خانواده را در کاهش اضطراب جمعی بسیار کلیدی دانست و افزود: اگرچه استرس در سطح جامعه وجود دارد، اما محدود کردن پیگیری اخبار جنگ در محیط خانه می تواند ورودی داده های ناراحت کننده را کاهش دهد. وقتی داده های منفی کمتری به ذهن می رسد، کنترل استرس برای مادر باردار بسیار آسان تر خواهد بود.

تکنیک های خودمراقبتی و تخلیه روانی

این استادیار دانشگاه علوم پزشکی تهران، یک سری فعالیت‌های جایگزین برای کاهش استرس از جمله استفاده از تکنیک‌های تمدد اعصاب و تماشای فیلم برای ثبات روانی، استفاده از تماس ویدیویی و آنلاین با خانواده و دوستان به‌ویژه برای مادرانی که به دلیل محدودیت‌های جنگی از عزیزان خود دور هستند و نوشتن و ضبط وقایع و احساسات، منجر به تخلیه بار اطلاعاتی ذهن و کاهش سطح استرس می‌شود. اشاره کرد

ضرورت مداخلات دارویی و روانپزشکی در موارد حاد

وی با تشریح مرز استرس کنترل شده و اختلال در زندگی شخصی، تصریح کرد: گاهی اوقات میزان اضطراب به حدی می رسد که تکنیک های خودمراقبتی پاسخگو نبوده و زندگی شخصی مادر از جمله تغذیه و پیگیری مراقبت های معمول بارداری مختل می شود و در این شرایط باید مداخله روانپزشکی و حتی درمان دارویی به دلیل ترس از عوارض جانبی دارو لازم نباشد. استرس مزمن روی جنین بسیار بیشتر از مداخلات پزشکی ایمن تحت نظارت متخصص است.

هشدار در مورد منابع اطلاعاتی نامعتبر

اسدی در پایان نسبت به جست‌وجوی اینترنتی در منابع غیر رسمی هشدار داد و خاطرنشان کرد: کسب اطلاعات از منابع غیرمعتبر عاملی برای استرس می‌شود، زیرا ممکن است عوارض یک مشکل ساده را برای جنین بسیار بزرگ‌تر کند. ضروری است که مادران فقط از منابع و کارشناسان مناسب اطلاعات کسب کنند تا بتوانند با آگاهی از علائم خطر واقعی این دوران را به سلامت پشت سر بگذارند.