بالاخره طلسم شکست. رونمایی از پزشک خانواده شهری – خبرگزاری مهر ایران و جهان

سلامت جو، برنامه «پزشکی خانواده و نظام ارجاع» تجربه ای آزموده شده بین المللی است که بیش از ۱۰۰ کشور توسعه یافته و در حال توسعه آن را به عنوان کارآمدترین راه برای ارائه خدمات سلامت انتخاب کرده اند.

عدالت در سلامت و دسترسی عادلانه به خدمات یکی از دستاوردهای مهم برنامه پزشکی خانواده است و نظام ارجاع علاوه بر ارتقای شاخص های سلامت، با جلوگیری از مراجعات مکرر و خدمات غیرضروری به مدیریت دقیق منابع کشور کمک می کند.

تاکنون حدود 20 میلیون نفر در مناطق روستایی تحت پوشش قرار گرفته اند و در فاز جدید اجرای برنامه در شهرهای بالای 20 هزار نفر آغاز شده است. به این ترتیب پنج شهر به عنوان پیشرو و 59 شهر منتخب تعیین شده اند که در سه فاز اجرا می شود.

بررسی موانع پیش روی پزشک خانواده

بابک فرخی، رئیس مرکز مدیریت شبکه وزارت بهداشت با اشاره به چالش‌های مالی انباشته در حوزه بیمه و مشکلاتی که می‌تواند در اجرای برنامه پزشکی خانواده و نظام ارجاع ایجاد کند، گفت: بحث بدهی‌ها و زیان‌های انباشته سازمان‌های بیمه‌گر، مطالبات ارائه‌دهندگان خدمات و نحوه تامین منابع پایدار برای اجرای نظام پزشک خانواده به طور گسترده مورد بحث قرار گرفته است. همچنین هزینه های سلامت در قالب پرداخت های بیمه ای، پرداختی از جیب مردم، اعتبارات دولتی و پوشش های بیمه تکمیلی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت و بر اساس این ارزیابی ها مشخص شد که سهم قابل توجهی از هزینه های سلامت همچنان توسط مردم پرداخت می شود.

بررسی‌های کارشناسی نشان می‌دهد که بیشترین سهم از پرداخت مستقیم مردم در نظام سلامت به هزینه‌های دارویی و خدمات تشخیصی و پاراکلینیکی اختصاص دارد، در حالی که سهم هزینه‌های مربوط به ویزیت و خدمات پزشکان و بهورزان در مقایسه با سایر بخش‌ها بسیار کمتر بوده و حدود ۸ تا ۱۲ درصد از کل هزینه‌ها برآورد می‌شود. این نشان می دهد که مدیریت هزینه در حوزه پزشکی و خدمات تشخیصی می تواند نقش مهمی در کاهش پرداخت های از جیب مردم داشته باشد.

رئیس مرکز مدیریت شبکه وزارت بهداشت با اشاره به اقدامات انجام شده برای تقویت زیرساخت های طرح پزشک خانواده و نظام ارجاع در کشور گفت: بر این اساس بخشی از اعتبارات مالیات بر ارزش افزوده سال گذشته به توسعه خدمات سلامت، بهبود زیرساخت های فناوری اطلاعات، تجهیز مراکز بهداشتی و درمانی، توسعه دسترسی عادلانه به خدمات و مدیریت خانواده اختصاص یافت.

فرخی با تاکید بر اهمیت دو مولفه کلیدی در موفقیت این طرح، فناوری اطلاعات و تامین منابع مالی را دو نقطه حساس اجرای برنامه دانست و اظهار داشت: استقرار کامل سامانه ارجاع بدون ایجاد بسترهای الکترونیکی مناسب و بدون تامین اعتبارات پایدار با چالش های جدی مواجه خواهد شد.

وی همچنین به اقدامات انجام شده برای تامین منابع در سال جاری اشاره کرد و گفت: موافقت نامه های مالی برای اجرای طرح پزشک خانواده و نظام ارجاع در ابتدای سال تهیه و به سازمان های بیمه گر ابلاغ شد و بخش عمده ای از منابع مورد نیاز در قالب تعهدات بیمه سلامت و سایر سازمان های مرتبط پیش بینی شده است. همچنین تمدید با سازمان تامین اجتماعی برای تحت پوشش قرار دادن جمعیت روستایی و ارائه سرانه خدمات سلامت در دست اجراست.

رئیس مرکز مدیریت شبکه وزارت بهداشت خاطرنشان کرد: مجموع تعهدات مالی مورد انتظار برای اجرای برنامه در سال جاری نسبت به سال گذشته رشد چشمگیری داشته است و بخشی از این افزایش برای جبران تاخیرهای گذشته و تقویت انگیزه نیروهای انسانی در نظر گرفته شده است. اما تحقق کامل اهداف مالی برنامه منوط به تخصیص به موقع اعتبارات و انجام تعهدات سازمان های بیمه گر است.

فرخی در ادامه به تشریح نیازهای اجرایی طرح پزشک خانواده و نظام ارجاع در شهرستان های منتخب پرداخت و اظهار داشت: بر اساس برآوردهای انجام شده هر شهرستان با توجه به جمعیت خود به تعداد مشخصی تیم بهداشتی در سطح اول نیاز دارد و دانشگاه های علوم پزشکی نیز باید با استفاده از ظرفیت های موجود برای تکمیل این تیم ها برنامه ریزی کنند.

وی با اشاره به وضعیت برخی شهرستان ها در اجرای این طرح گفت: بخشی از ظرفیت مورد نیاز از طریق مراکز دولتی موجود تامین می شود و بخشی دیگر از ظرفیت مطب های پزشکان عمومی، مراکز درمانی وابسته به سازمان تامین اجتماعی و سایر دستگاه های خدمات رسان استفاده می شود.

رئیس مرکز مدیریت شبکه وزارت بهداشت بر ضرورت تعامل دانشگاه‌های علوم پزشکی با پزشکان بخش خصوصی تاکید کرد و گفت: با اجرای کامل برنامه پزشک خانواده، بسیاری از خدمات درمانی و بیمه‌ای از طریق سامانه ارجاع و پزشک خانواده ارائه می‌شود و به همین دلیل ضروری است مشارکت حداکثری پزشکان در این فرآیند فراهم شود.

فرخی خاطرنشان کرد: سازمان های بیمه گر متعهد شده اند تا 6 ماهه اول اجرای برنامه، شرایط لازم را برای انطباق تدریجی دستگاه های خدمات رسان با ساختار جدید فراهم کنند و پس از آن بیشتر خدمات از طریق پزشک خانواده و سامانه ارجاع ارائه می شود.

وی افزود: در این راستا راهکارهایی برای جبران کمبود نیروی انسانی بررسی شده و استفاده از ظرفیت شیفت های مقابل در مراکز دولتی، استخدام پزشکان روستایی واجد شرایط، استفاده از ضریب K و نیروهای برنامه ریزی شده و همچنین استفاده از ظرفیت پزشکان شاغل در ستاد و دانشگاه از جمله راهکارهای تکمیل تیم های بهداشتی و درمانی است.

فرخی تاکید کرد: از نظر تامین منابع مالی برای شهرستان های مشمول اجرای برنامه محدودیتی وجود ندارد و اعتبارات لازم برای راه اندازی تیم های سلامت و پرداخت های مربوطه پیش بینی شده است. از این رو پرداخت بخشی از اعتبارات به دانشگاه های علوم پزشکی به منظور افزایش اعتماد و انگیزه خدمت رسان آغاز شده است.

رئیس مرکز مدیریت شبکه وزارت بهداشت به تشریح مشوق های در نظر گرفته شده برای مردم در قالب طرح پزشک خانواده پرداخت و افزود: بر این اساس چهار مراجعه اول افراد در قالب طرح پزشکی خانواده رایگان و پس از آن بر اساس ضوابط جدید و با حمایت بیمه ها خدمات ارائه می شود. همچنین سهم پرداختی مردم برای دریافت خدمات دارویی و پاراکلینیکی در چارچوب طرح پزشک خانواده از 30 درصد به 15 درصد کاهش می یابد. این کاهش هم در سطح اول خدمات و هم در سطوح بالاتر سیستم ارجاع اعمال خواهد شد. پیش بینی می شود با این کار بار مالی خانوارها در حوزه سلامت کاهش یابد.

فرخی تصریح کرد: کاهش پرداخت از جیب مردم یکی از اهداف اصلی طرح پزشک خانواده و نظام ارجاع است و اصلاح مسیر دریافت خدمات، مدیریت هزینه ها و هدایت بیماران در سطوح مختلف درمانی می تواند در تحقق این هدف نقش موثری داشته باشد.

وی همچنین به نقش نظام ارجاع در ساماندهی ارائه خدمات درمانی اشاره و تصریح کرد: اجرای کامل این برنامه باعث کاهش مراجعات غیرضروری به سطوح تخصصی می شود و خدمات بهداشتی و درمانی بر اساس نیاز واقعی و در چارچوب مسیرهای تعریف شده ارائه می شود.

رئیس مرکز مدیریت شبکه وزارت بهداشت یادآور شد: راه اندازی پزشک خانواده علاوه بر عدالت در دسترسی به خدمات زمینه را برای ارتقای مدیریت منابع، افزایش اثربخشی خدمات درمانی و ارتقای شاخص های سلامت فراهم می کند و به همین دلیل یکی از مهمترین اولویت های نظام سلامت کشور در سال جاری محسوب می شود.

چالش بودجه پزشک خانواده

شاید مهم ترین چالش پیش روی اجرای طرح پزشکی خانواده و نظام ارجاع، مشکلات تامین اعتبارات مورد نیاز این برنامه باشد که باعث شده انتظار اجرای آن در شهرستان ها را داشته باشیم. اما محمدرضا ظفرکندی، وزیر بهداشت نیز به این موضوع اشاره کرد و گفت; منابع پزشک خانواده باید به درستی دیده شود و پرداخت ها در سطح 2 و 3 خدمات درمانی به موقع انجام شود.

وی افزود: تصمیم ما اجرای برنامه نظام پزشکی خانواده و ارجاع است و هر چقدر بودجه محقق شود به همان میزان جدول خود را گسترش خواهیم داد.