اهمیت سلامت دندان‌ها قبل از بارداری

به گزارش سلامت جو به نقل از مهر، رضا افتخار آشتیانی در خصوص رعایت بهداشت دهان و دندان برای خانم ها قبل از بارداری توضیحاتی ارائه کرد و گفت: مراقبت از دندان ها به ویژه برای خانم هایی که قصد بارداری دارند نیاز به برنامه ریزی دقیق و قبلی دارد. همانطور که خانواده ها قبل از بارداری برای مسائل اقتصادی، مسکن و سایر جنبه های زندگی خود برنامه ریزی می کنند، بهداشت دهان و دندان نیز به عنوان یکی از ارکان اصلی این فرآیند باید در دستور کار قرار گیرد.

رابطه بین سلامت دهان و دندان و زمان زایمان

وی ادامه داد: مراقبت از دهان و دندان باید قبل از بارداری شروع شود. تحقیقات نشان می دهد که بیماری های ناشی از عدم رعایت بهداشت در محیط دهان چیزی بیش از یک درد ساده است و حتی می تواند منجر به «بارداری زودرس» و اجبار به زایمان زودرس شود. بنابراین ارزیابی وضعیت دهان باید 7-8 ماه قبل از اقدام برای باردار شدن انجام شود.

فرآیند پوسیدگی و ضرورت انجام جراحی های پیشگیرانه

افتخار آشتیانی تصریح کرد: باید توجه داشت که پوسیدگی دندان فرآیندی نیست که در عرض یک هفته یا ده روز به عصب برسد و باعث درد شود. این روند معمولا یک تا دو سال طول می کشد. بنابراین زنانی که قصد باردار شدن دارند باید با مراجعه به پزشک متخصص ارزیابی دقیقی انجام دهند تا دندان هایی که قابل نگهداری نیستند و در آینده ممکن است عوارضی ایجاد کنند قبل از شروع بارداری خارج شوند. این اقدام تضمین می کند که مادر در ماه های ششم یا هفتم بارداری به طور ناگهانی با دندان دردهای طاقت فرسا مواجه نشود.

تاثیر نوسانات هورمونی بر التهاب لثه

استاد دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی بیان کرد: اهمیت پوسیدگی دندان برای زنان باردار دوچندان است. زیرا هورمون های زنانه در این دوران نوسانات زیادی دارند و بر سلامت لثه ها تاثیر می گذارند. این اختلالات هورمونی گذرا که باعث ایجاد عواملی مانند «ویار» نیز می شود، سطح التهاب را در بدن افزایش می دهد. اگر قبلاً التهاب خفیفی در لثه ها وجود داشته باشد، در دوران بارداری، این التهاب به طور ناگهانی تشدید می شود و منجر به تورم شدید، خونریزی، بوی بد دهان و تجمع میکروب ها می شود که سموم ناشی از آن اثرات نامطلوبی بر سلامت مادر و جنین می گذارد.

تومور بارداری

وی افزود: یکی از عوارض شایع در این دوران پدیده ای به نام تومور بارداری است. لازم به تاکید است که این ضایعه به هیچ وجه سرطانی نیست، بلکه واکنشی است که طی آن لثه ها (به ویژه در افرادی که قبلا التهاب لثه داشته اند) در ماه های سوم و چهارم بارداری به شدت برجسته شده و با خونریزی و عفونت همراه است. انجام یک غربالگری ساده و مراقبت های اولیه قبل از بارداری می تواند به طور قابل توجهی از این مشکل جلوگیری کند.

هشدار در مورد درمان های آرایشی و کامپوزیت ها

افتخار آشتیانی هشدار داد: در حال حاضر رواج درمان های زیبایی نامناسب به ویژه کامپوزیت هایی که به صورت غیر اصولی اجرا می شوند به یک چالش جدی تبدیل شده است. برآوردها نشان می دهد که متأسفانه 70 تا 80 درصد این درمان ها به صورت نامناسب انجام می شود که عوارض مضاعفی در دوران بارداری ایجاد می کند. این مداخلات غیر استاندارد باعث تورم لثه و افزایش احتمال تومورهای بارداری و سایر مشکلات عفونی می شود.

وی توصیه کرد: اگر قبل از بارداری برنامه ریزی کرده اید و دهان خود را تمیز کرده اید، در صورت مشاهده مقداری حساسیت یا خونریزی جزئی در لثه نگران نباشید. زیرا با حذف عامل اصلی (جرم) این حساسیت ها تحت کنترل بوده و خطری ایجاد نخواهد کرد.

هشدار در مورد اثرات تراتوژنیک داروها بر روی جنین

افتخار آشتیانی بر حساسیت ویژه سه ماهه اول بارداری تاکید می کند. در این دوره زمانی که اندام های جنین در حال شکل گیری و تغییر شکل خود هستند، مصرف هر گونه داروی نامناسب می تواند اثرات “تراتوژنیک” داشته باشد.

استاد دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی ادامه داد: اثرات تراتوژن به معنای بروز ناهنجاری هایی است که می تواند منجر به تشکیل نشدن قسمتی از بدن جنین یا ایجاد اختلالاتی مانند «شکاف کام» شود. بر این اساس مصرف هرگونه دارویی در دوران بارداری بدون نظر مستقیم پزشک مطلقاً ممنوع است. به عنوان مثال، دارویی مانند “آسپرین” در لیست ممنوعیت های این دوره قرار دارد. در صورت بروز دندان درد، بیمار باید به دندانپزشکی مراجعه کند که در دوران بارداری اطلاعات کاملی از فارماکولوژی داشته باشد و بداند کدام دارو برای سلامت مادر و جنین بی خطر است.

دندان ها مخزن کلسیم نیستند

افتخار آشتیانی اذعان داشت: تصور غلطی در جامعه وجود دارد که مدعی است بدن در صورت کمبود کلسیم، این ماده را از دندان مادر گرفته و به جنین منتقل می کند. کارشناسان به وضوح این فرضیه را رد می کنند. واقعیت علمی این است که دندان ها پس از شکل گیری کلسیم خود را از دست نمی دهند و بدن توانایی حذف کلسیم از بافت دندان را ندارد.

وی خاطرنشان کرد: بدن برخلاف دندان ها می تواند در صورت نیاز کلسیم را از «استخوان ها» خارج کند، اما در مورد دندان ها این اتفاق نمی افتد. بنابراین تخریب دندان در دوران بارداری که در بین عموم مردم به عنوان «پوسیدگی دندان ناشی از بارداری» تلقی می شود، ریشه در کاهش کلسیم دندان ندارد.

افتخار آشتیانی درباره علت اصلی پوسیدگی دندان توضیح داد و ادامه داد: دلیل اصلی اینکه می گویند «هر بارداری منجر به از دست دادن دندان می شود» ریشه در عدم رعایت بهداشت فردی در این دوران دارد. به دلیل شرایط خاص بارداری، سطح بهداشت دهان و دندان کاهش یافته و متعاقباً پوسیدگی افزایش می یابد. در واقع این پوسیدگی ناشی از عوامل محیطی و بهداشتی است نه به دلیل انتقال کلسیم از دندان به جنین.

وی در خصوص استفاده از مکمل های غذایی و کلسیم برای پیشگیری از پوکی استخوان یا کاهش عوارض بارداری، تصریح کرد: مادران نباید خودسرانه این فرآورده ها را مصرف کنند. مکمل ها نیز در زمره داروها قرار می گیرند و هر گونه نسخه ای باید تنها توسط «متخصص زنان» و پس از بررسی دقیق آزمایشات خون انجام شود تا مشخص شود بدن فرد اساساً به مکمل نیاز دارد یا خیر.

ایمنی درمان های دندانپزشکی در دوران بارداری

افتخار آشتیانی بر لزوم تداوم مراقبت های بهداشتی در دوران بارداری تاکید می کند. یکی از نکات کلیدی، تداوم بهداشت دهان و دندان است. مادران باید بدانند که حتی در صورت مشاهده خونریزی لثه، مسواک زدن و مراقبت منظم را قطع نکنند. همچنین ترس از مراجعه به دندانپزشک نباید مانع از درمان های لازم در این دوران شود.

زمان طلایی برای مداخلات دندانی

رئیس گروه فلوشیپ ایمپلنت پروتز دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی گفت: در پروتکل های درمانی، بارداری به سه دوره زمانی تقسیم می شود که هر دوره شرایط خاص خود را دارد. در سه ماهه اول، استراتژی اصلی دندانپزشکان «تأخیر در درمان» است تا هیچ داروی اضافی وارد بدن مادر نشود. مگر در موارد اورژانسی مانند آبسه شدید یا تورم صورت که نیاز به مداخله پزشک دارد.

وی افزود: بهترین زمان برای درمان دندان در سه ماهه دوم بارداری رخ می دهد و این دوران به عنوان امن ترین و بهترین زمان برای انجام درمان های دندانپزشکی شناخته می شود. در این ماه ها اندام های جنین شکل می گیرد و مادر هنوز با وزن ماه های پایانی مواجه نشده است. در سه ماهه سوم، اگرچه درمان بلامانع است، اما به دلیل وزن زیاد مادر و سختی دراز کشیدن طولانی مدت روی یونیت دندان، درمان های پیچیده دشوارتر می شود.

نگرانی در مورد داروهای بیهوشی و اشعه ایکس را از بین ببرید

افتخار آشتیانی تصریح کرد: بسیاری از مادران از اثرات نامطلوب داروهای بیهوشی یا رادیوگرافی بر روی جنین می ترسند. متخصصان تاکید می کنند که بی حس کننده های مورد استفاده در دندانپزشکی در صورت انتخاب پزشک حاذق کاملا بی خطر بوده و خطری برای جنین ندارد.

وی خاطرنشان کرد: در خصوص عکسبرداری با اشعه ایکس، دو عامل «مدرن سازی دستگاه های رادیولوژی با دوز بسیار کم» و «استفاده از روپوش های سربی مخصوص» ضامن ایمنی بیمار است. اگر از پوشش سربی استفاده شود، میزان تشعشعات وارده به جنین تقریباً صفر است. بنابراین اگر مادران در ماه چهارم یا پنجم نیاز به درمان هایی مانند کشیدن دندان دارند، نباید دچار وحشت شوند.

رئیس گروه فلوشیپ ایمپلنت پروتز دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی در پایان خاطرنشان کرد: خطرات ناشی از «عفونت های دهان و دندان» برای سلامت جنین بسیار بیشتر و جدی تر از یک تزریق ساده بی حسی یا درمان های استاندارد دندانپزشکی است. عفونت می تواند اثرات مخربی بر روند بارداری داشته باشد، ضمن اینکه درمان های زیر نظر دندانپزشک ماهر، با انتخاب داروهای مناسب و ایمن، سلامت هر دو (مادر و جنین) را حفظ می کند.