افزایش نگرانی بیماران از گرانی داروها / تبعات تاخیر در تخصیص ارز گریبانگیر مردم

به گزارش خبرگزاری سلامت، بسیاری از بیماران استان تهران و خانواده هایشان به دلیل افزایش مداوم قیمت داروها در تامین هزینه های درمان با مشکلات زیادی مواجه شده اند. یکی از پیامدهای منفی افزایش قیمت دارو، خودداری برخی از بیماران از ادامه درمان است. این موضوع می تواند سلامت مردم را به خطر بیندازد و در درازمدت هزینه های بیشتری را به جامعه تحمیل کند.

مردم انتظار دارند دولت و نهادهای مسئول نظارت بیشتری بر بازار دارو داشته باشند. کنترل قیمت ها و جلوگیری از افزایش بی رویه هزینه ها از خواسته های اصلی شهروندان است. کمبود برخی داروها در کنار افزایش قیمت آنها، برخی از نارضایتی های مردم را دامن زده است. گاهی اوقات بیماران برای یافتن داروی مورد نیاز خود مجبورند به چندین داروخانه مراجعه کنند.

مینا احمدی، بیماری که برای تهیه دارو به یکی از داروخانه های مرکز تهران مراجعه کرده است، می گوید: برای دیابت قرص متفورمین مصرف می کنم. قیمت هر جعبه قرص قبل از عید 220 هزار تومان بود اما الان 600 هزار تومان خریدم. من روزی 2 متفورمین مصرف می کنم، بنابراین یک جعبه 30 قرص فقط 15 روز برای من دوام می آورد. باید ماهی دو جعبه متفورمین بخرم یعنی ماهی حدود 2 میلیون تومان. این دارو روز به روز گران می شود و در این شرایط در کنار گرانی غذا مشکلات زیادی برای ما بیماران به وجود می آید.

رضا یکی دیگر از شهروندانی که به دنبال انسولین برای مادرش است نیز ادامه می دهد: باید روزی دو تا سه بار قند مادرم را اندازه بگیرم و بر اساس آن انسولین تزریق کنم و الان بسیار گران است و چون قلم انسولین کمیاب شد مجبور شد چندین بار از سوزن آن استفاده کند و در نتیجه دستش عفونت کرد و یک هفته در بیمارستان بستری شد.

یکی دیگر از افسانه شهروندی می گوید: امسال هزینه خرید قندان از 80 هزار تومان در چند ماه به 400 هزار تومان رسیده است. هر بسته از نوارهای اندازه گیری دارای 50 نوار است و برای بیماری که باید چندین بار در روز قند خون را اندازه گیری کند، این بسته در واقع کمتر از یک ماه دوام می آورد.

عباس یکی دیگر از شهروندان بیمار ادامه می دهد: برای ویزیت پزشک متخصص باید هر سه ماه یکبار هزینه کنم که حداقل 500 هزار تومان است و برای آزمایش اگر بیمه اضافی نداشته باشم باید 2 میلیون تومان یا بیشتر بپردازم و این وضعیت برای بیماران بسیار نگران کننده است و بسیاری از آنها توانایی مالی زیادی ندارند.

مهدیه بازنشسته که تحت عمل جراحی قلب باز قرار گرفته است، می گوید: هزینه داروهایم به شرط خرید بی کیفیت ترین داروها ماهی 3 میلیون تومان است، باید روزانه قرص پلاویکس مصرف کنم اما آنقدر گران شده که چند ماهی است که نمی توانم این قرص را بخرم و حقوقم 20 میلیون تومان هم نیست. اگر بخواهم پلاویکس بخرم هزینه داروهایم ماهیانه 6 میلیون تومان و حتی بیشتر می شود. بیمه تامین اجتماعی هزینه این داروها را پوشش نمی دهد.

کارشناسان حوزه دارو معتقدند حمایت از تولید داخل دارو و کاهش وابستگی به واردات می تواند تا حدودی به کنترل قیمت ها کمک کند. همچنین توسعه پوشش های بیمه ای می تواند فشار مالی بر بیماران را کاهش دهد.
افزایش شفافیت در سیستم توزیع مواد مخدر و مقابله با سودجویی برخی افراد نیز از راهکارهای مهم برای کاهش مشکلات موجود است. این اقدامات می تواند اعتماد مردم را به نظام سلامت افزایش دهد.

به طور کلی گرانی دارو به یکی از دغدغه های جدی جامعه تبدیل شده است و رسیدگی به این موضوع نیازمند برنامه ریزی دقیق، حمایت از بیماران و همکاری همه نهادهای مسئول در جهت تضمین دسترسی عادلانه مردم به دارو و خدمات پزشکی است.

بر اساس اعلام سازمان غذا و دارو، بخشی از عرضه ارز دارویی با ارز ترجیحی و بخش قابل توجهی با ارز غیرمجاز انجام می شود. نرخ ارز غیر ترجیحی از حدود 70 هزار تومان در دی ماه به حدود 150 هزار تومان رسیده است. همچنین قیمت مواد و لوازم بسته بندی به ویژه محصولات مرتبط با صنایع پتروشیمی در این مدت بین دو تا پنج برابر افزایش یافته است.

بهمن صبور، رئیس انجمن داروسازان می گوید: وقتی هزینه تولید دارو افزایش پیدا کند، اگر نرخ فروش افزایش پیدا نکند، تولیدکننده توان تولید ندارد. افزایش قیمت دارو ناشی از اقتصاد کشور است که تورم و افزایش شدید نرخ ارز و یا کاهش ارزش ریال را تجربه کرده است و این تورم باعث افزایش قیمت دارو می شود.

وی ادامه می دهد: در این بین بیماران بیشترین ضرر را متحمل می شوند در حالی که سازمان های بیمه گر پایه نیز با عدم تطابق منابع و هزینه ها مواجه هستند و اگر بیمه ها نتوانند به میزان منابع خود هزینه ها را پوشش دهند، پرداخت از جیب بیمار افزایش می یابد. معمایی که تنها راه حل آن استفاده منطقی از دارو و کاهش تقاضای القایی، تقویت بیمه های پایه و افزایش سهم سلامت در تولید ناخالص داخلی است.

صبور با اشاره به رشد شدید حقوق، مواد اولیه و هزینه های بسته بندی می افزاید: در شرایط کنونی دولت ناخواسته به صنعت دارو فشار آورده و همین امر باعث شده قیمت نهایی محصولات به شدت افزایش پیدا کند، 60 درصد به حقوق پایه اضافه شده و سایر هزینه ها همزمان با تورم بالا رفته است، نمی توان قیمت دارو را ثابت نگه داشت.

وی تصریح می کند: بیمه های پایه علاوه بر اصلاح قیمت ها باید پوشش خود را نیز افزایش دهند تا بخشی از فشار مالی از دوش مردم برداشته شود.

رئیس سازمان غذا و دارو در تشریح وضعیت عرضه دارو و تجهیزات پزشکی در کشور، بخش قابل توجهی از کمبودهای دارویی را ناشی از تاخیر در تخصیص ارز اعلام کرد و این موضوع از ماه ها قبل به نهادهای مسئول هشدار داده شده بود.

دکتر مهدی پیرصالحی نیز در جلسه ای که با حضور اعضای کمیسیون بهداشت و درمان سازمان غذا و دارو برگزار شد، درباره مشکلات تامین برخی از داروهای اعصاب و روان توضیح داد: بخشی از این چالش ها مربوط به مسائل عرضه از کشور هند است و تا زمانی که موانع موجود برطرف نشود، رفع کامل کمبودها مشکل خواهد بود. با این حال، مسیرهای جایگزین از کشورهای دیگر نیز در حال پیگیری است.

رئیس سازمان غذا و دارو درباره قیمت گذاری دارو افزود: کمیته قیمت گذاری دارو بر اساس اختیارات قانونی مصوب مجلس فعالیت می کند اما در برخی موارد قیمت های محاسبه شده با هزینه های واقعی تولید همخوانی ندارد. به عنوان نمونه قیمت محاسبه شده هر قرص کلومیپرامین حدود 2600 تومان برآورد شده است در حالی که شرکت سازنده اعلام می کند برای ادامه تولید به 5000 تومان نیاز دارد.

پیرصالحی ادامه داد: در چنین شرایطی کمیسیون قیمت گذاری می تواند برای جلوگیری از کمبود قیمت را اصلاح کند اما فشارهای مختلف برای جلوگیری از افزایش قیمت دارو گاهی این امکان را محدود می کند. نتیجه این وضعیت این است که نمی توان داروی داخلی را با قیمت ۲۶۰۰ تومان به صورت پایدار تولید کرد، اما همین داروی وارداتی از خارج ۵۲ هزار تومان قیمت دارد و هزینه آن مستقیماً توسط مردم پرداخت می شود.

وی با تاکید بر ضرورت حمایت از تولید داخلی تصریح کرد: اگر هدف اصلی حمایت از مردم است باید شرایطی فراهم شود تا صنعت داروسازی کشور به فعالیت خود ادامه دهد، اشتغال حفظ شود و تولیدکنندگان به دلیل تولید غیراقتصادی بازار را ترک نکنند.

رئیس سازمان غذا و دارو در ادامه به مشکلات برخی هلدینگ های دولتی فعال در حوزه دارو اشاره کرد و گفت: وزیر بهداشت دو جلسه با مدیران ارشد مجتمع های بزرگ اقتصادی کشور برگزار کرده و پیگیری های متعددی در این زمینه انجام شده است. اما فعالیت در برخی مجموعه ها که سه تا چهار ماه بدون هیات مدیره اداره می شوند با مشکلات جدی همراه است.

بر اساس اعلام سازمان غذا و دارو، پیرصالحی درباره آمادگی کشور در شرایط بحرانی و جنگی گفت: برنامه ریزی های لازم از قبل انجام شده بود و حتی قبل از بحران نیز عواقب تاخیر در تخصیص ارز هشدار داده شده بود. بر این اساس (سال گذشته) با اذن مقام معظم رهبری 700 میلیون دلار برای تقویت ذخایر راهبردی دارو و تجهیزات پزشکی اختصاص یافت که از این میزان 350 میلیون دلار به منابع ریالی معادل 24 هزار میلیارد تومان و 350 میلیون دلار دیگر به صورت ارزی برای تامین ذخایر استراتژیک در نظر گرفته شد.

وی افزود: پس از اخذ تاییدیه های لازم، حدود 21 هزار میلیارد ریال برای خرید دارو و تجهیزات هزینه شد و تاکنون حدود 11 هزار میلیارد تومان تحویل شده است. بخشی از این خریدها شامل داروهای اعصاب و روان بود که به دلیل مشکلات حمل و نقل ناشی از شرایط جنگی دیر وارد کشور شد.

رئیس سازمان غذا و دارو خاطرنشان کرد: در مواردی که شرکت ها به تعهدات خود عمل نکرده اند، تذکرات و پیگیری های قانونی صورت گرفته و در صورت عدم انجام تعهدات، جرایم مربوطه اعمال می شود. البته در برخی موارد کالایی خریداری شده است که به دلیل مشکلات حمل و نقل امکان رسیدن به موقع وجود نداشته است.

پیرصالحی در خصوص قسمت ارزی ذخایر استراتژیک گفت: تاکنون 184 میلیون دلار کالا وارد کشور شده و ارز آن پرداخت شده است. از این مبلغ حدود 117 میلیون دلار مربوط به سال گذشته و 67 میلیون دلار مربوط به امسال بوده است.

وی افزود: در زمان جنگ به دلیل شرایط خاص کشور و بروز کمبود در برخی اقلام، حدود نیمی از ذخایری که از محل 11 هزار میلیارد تومان خریداری و تحویل شده بود، برای رفع نیازهای ضروری کشور رها شد.

پیرصالحی با اشاره به بحث رانت و فساد در حوزه تخصیص ارز دارویی گفت: وقتی بین نرخ ارز ترجیحی 28 هزار و 500 تومان با نرخ های حدود 17 میلیون تومان تفاوت وجود دارد، نمی توان ادعا کرد که احتمال رانت و فساد به طور کامل از بین می رود. اما سازمان غذا و دارو سعی کرده با شفاف سازی کامل اطلاعات، امکان نظارت عمومی و تخصصی را فراهم کند.

وی افزود: اطلاعات مربوط به تخصیص ارز، میزان ارز دریافتی شرکت ها، نوع داروهای وارداتی و عملکرد شرکت ها به صورت شفاف در سامانه های سازمان غذا و دارو منتشر می شود و نهادهای نظارتی از جمله سازمان بازرسی کل کشور و وزارت اطلاعات نیز به اطلاعات سامانه تی تک دسترسی کامل دارند. همچنین در صورت درخواست کمیسیون بهداشت و درمان مجلس، دسترسی لازم برای اعضای کمیسیون فراهم خواهد شد.

رئیس سازمان غذا و دارو به تاثیر تاخیر در اصلاح قیمت بر کمبود دارو اشاره کرد و اظهار داشت: برخی از تصمیمات قیمتی باید در دی ماه سال گذشته اتخاذ می شد و تاخیر در این تصمیمات باعث تشدید کمبود برخی داروها شد.