مریم سلمانیان کارشناس روانشناسی بالینی و عضو هیئت علمی مرکز تحقیقات روانپزشکی و روانشناسی دانشگاه علوم پزشکی تهران در گفتگو با خبرنگار مهر با تاکید بر تغییر نگرش جامعه نسبت به مفهوم سلامت با توجه به هفته سلامت و با بیان اینکه راز تندرستی در دنیای امروز تنها به بازی یک فرد با کیفیت و رژیم غذایی محدود نمی شود، گفت: نقش تعیین کننده در سلامت جسمانی زیرا بدن ما نه تنها به غذا، بلکه به افکار، اضطراب ها و حتی گفتگوی درونی ما نیز واکنش نشان می دهد.
وی با اشاره به اینکه نتایج مطلوب آزمایشگاهی به تنهایی نشانه سلامت نیست، اذعان داشت: ممکن است فرد از نظر معاینات پزشکی مشکلی نداشته باشد اما به دلیل استرس مزمن، فرسودگی روحی و تنهایی از کیفیت زندگی پایینی برخوردار باشد. سلامت واقعی یعنی توانایی بدن و ذهن برای بازگشت سریع به تعادل پس از استرس روحی و جسمی.
سلمانیان خودمراقبتی را یک ضرورت علمی دانست و تصریح کرد: بر خلاف باورهای غلط فرهنگی که توجه به نیازهای فردی را «خودخواهی» می دانند، بی توجهی به استراحت و خواب بدن را در حالت «هشیاری دائمی» قرار می دهد. وی افزود: در این صورت ترشح مداوم هورمون های استرس مانند کورتیزول زمینه ساز بیماری های قلبی، تضعیف سیستم ایمنی، اختلالات خواب و بیماری های متابولیک می شود.
وی در خصوص ارتباط تنگاتنگ ذهن و بدن خاطرنشان کرد: ذهن ما به طور مستقیم بر بدن ما تأثیر می گذارد. بسیاری از دردهای جسمانی مانند میگرن و اختلالات گوارشی در واقع ریشه در اختلالات روان تنی دارند و نشان دهنده واکنش بدن به فشار روانی هستند.
این کارشناس روانشناسی بالینی عشق به خود را یک رفتار درمانی دانست و یادآور شد: بدن ما تفاوت بین مهربانی یا خشونت ما نسبت به خود را درک می کند. پذیرفتن اشتباهات، انکار نکردن خستگی و اختصاص زمانی برای سکوت و تنفس عمیق از رفتارهای بیولوژیکی موثری هستند که هم بر جسم و هم بر ذهن تأثیر مثبت می گذارند و از پیشرفت فرسودگی عصبی جلوگیری می کنند.
تنهایی مزمن به اندازه سیگار کشیدن برای سلامتی مضر است
وی در تشریح ابعاد جدید سلامت تصریح کرد: جسم و روح انسان دو واحد جدایی ناپذیری هستند که پیوسته بر یکدیگر تأثیر می گذارند. در دنیای امروز، سرعت بالای زندگی، فشارهای کاری، دغدغه های اقتصادی و هجوم مداوم اخبار، مغز انسان را که برای این میزان استرس مداوم طراحی نشده است، به طور جدی فرسایش می دهد.
5 راه حل کلیدی برای بهبود سلامت
این عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران 5 راه حل کاربردی و عمیق برای مقابله با این فرسایش ها ارائه کرد و افزود: خواب نه تنها زمان استراحت است، بلکه فرصتی برای بازسازی مغز، تنظیم هورمون ها و ترمیم سیستم ایمنی است. کم خوابی مزمن خطر ابتلا به بیماری های قلبی، چاقی و افسردگی را به شدت افزایش می دهد.
فرمود: بدن برای استراحت ساخته نشده است. ورزش و حتی پیاده روی روزانه، فراتر از تناسب اندام، مانند یک داروی ضد اضطراب عمل می کند و عملکرد مغز را تقویت می کند. آنچه می خوریم اطلاعات بیولوژیکی است که به بدن می دهیم. مصرف زیاد غذاهای فرآوری شده و قندها باعث التهاب در بدن و مشکلات روحی می شود.
سلمانیان خاطرنشان کرد: مهارتهایی مانند «نه گفتن»، دفاع از حق، پرهیز از مقایسههای ناسالم در فضای مجازی و کنترل اضطراب مجموعهای از عادات ضروری برای حفظ سلامت روان است. مطالعات نشان می دهد که تنهایی مزمن تأثیری مشابه سیگار بر سلامت انسان دارد. یک فرد سالم کسی است که احساس تعلق و حمایت عاطفی را در روابط خود تجربه می کند.
مراقبت از خود خودخواهانه نیست
سلمانیان با انتقاد از الگوهای فرهنگی که استراحت را نشانه ضعف می دانند، تصریح کرد: پیام اصلی سلامت باید این باشد که تندرستی «سبک زندگی» است. ما باید یاد بگیریم که چگونه کار، استراحت و مراقبت از خود را متعادل کنیم.
این روانشناس بالینی در پایان خاطرنشان کرد: خودمراقبتی خودخواهی یا تجمل نیست، بلکه مسئولیت آگاهانه نسبت به کیفیتی است که قرار است با آن زندگی کنیم. یادگیری مهارت های آرامش ذهن و تمرین امنیت درونی برای انسان امروزی واجب تر از نان شب است.
