به گزارش خبرگزاری ایمنا، خواب پدیده ای اسرارآمیز و حیاتی است که ذهن دانشمندان، پزشکان و فیلسوفان را به خود مشغول کرده است. روانشناسی مدرن از یک سو آن را به عنوان یک فرآیند پیچیده شناختی و عصبی برای پردازش اطلاعات و تنظیم هیجانات می شناسد و از سوی دیگر طب سنتی آن را مظهر تعادل آمیخته ها و بازتاب سلامت درونی بدن می داند و این دو دیدگاه اگرچه از نظر زبان و روش با هم تفاوت دارند، اما در یک نکته مشترک هستند و سلامت جسمی را در هر گونه اختلال روانی می دانند. هشداری برای اختلال در کل سیستم زندگی انسان.
بررسی دقیقتر اختلالات خواب نشان میدهد که این مشکلات به تنهایی نمیتوانند توسط عوامل فیزیولوژیکی یا روانشناختی ایجاد شوند، بلکه پیوند پیچیدهای بین ذهن، بدن و محیط وجود دارد. از نظر روانشناسی، استرس، افسردگی و اضطراب روزمره، سیستم هوشیاری را در شب فعال نگه می دارد و به مغز اجازه استراحت نمی دهد و از سوی دیگر، طب سنتی این حالت را ناشی از غلبه مخلوط های نامتعادل به ویژه صفرا و سودا می داند که آرامش لازم برای خواب را سلب می کند و این تلاقی علم و تجربه، درک عمیق تری از طبیعت را فراهم می کند.
یکی از موضوعات مشترک در هر دو رویکرد، نقش حیاتی معده و دستگاه گوارش در کیفیت استراحت شبانه است. علم روانشناسی به تأثیر هورمونهای گوارشی و انتقالدهندههای عصبی بر خواب اشاره میکند، در حالی که علمای طب سنتی به صراحت هشدار میدهند که شکم پر خواب را از بین میبرد و پرخوری و مصرف غذاهای سنگین قبل از خواب نه تنها باعث ناراحتی جسمی میشود، بلکه با ایجاد بخارات مزاحم در بدن و برهم زدن تعادل جسمی و سلامت شبانه، از ورود به مراحل عمیق خواب جلوگیری میکند.
خواب سالم بازتابی از ترکیب چهارگانه است / نقش معده و دستگاه گوارش بر کیفیت خواب
بهنام یوسفیان، پزشک و متخصص طب سنتی وی با بیان اینکه خواب به عنوان یکی از شش رکن حفظ سلامتی شناخته می شود و اهمیتی برابر با تغذیه و فعالیت بدنی دارد، به خبرنگار ایمنا گفت: حکمای بزرگ طب سنتی معتقدند خواب سالم انعکاس تعادل چهار ترکیب (خون، صفرا، سودا و بلغم) در بدن است و زمان، کیفیت و مدت زمان هضم غذا باید به اندازه ای تنظیم شود که زمان هضم بدن بر اساس زمان و زمان هضم فرد تنظیم شود. بازسازی نیروهای حیاتی و حذف مواد زائد.
وی با بیان اینکه هر گونه اختلال خواب نشانه عدم تعادل مزاج است که در صورت عدم درمان، بیماری های جسمی و روحی جدی را به دنبال دارد، می افزاید: یکی از علل اصلی بی خوابی در طب سنتی، غلبه صفرا و سودا در بدن است و صفرا بیش از حد باعث گرما و خشکی مغز می شود که منجر به بی قراری، بی قراری و بی خوابی در نیمه شب می شود.
این پزشک و متخصص طب سنتی با بیان اینکه مصرف زیاد نوشابه باعث سردی و خشکی شدید می شود که انسان را دچار افکار مزاحم، غمگینی و مانع از آرامش ذهن به خواب می کند، بیان می کند: درمان بی خوابی در طب سنتی با شناسایی مزاج فرد و اصلاح آن شروع می شود و به عنوان مثال برای افراد دارای مزاج، معتدل و معتدل، درمان های خنک کننده تجویز می شود. مزاج صفراوی
یوسفیان با بیان اینکه نقش معده و دستگاه گوارش در کیفیت خواب در طب سنتی بسیار پررنگ است، ادامه می دهد: همیشه توصیه می شود معده هنگام خواب سبک باشد، زیرا پری معده و هضم ناقص غذا بخارات ناخوشایندی تولید می کند که به سمت مغز می رود و باعث کابوس، بی قراری و اختلال خواب می شود. همچنین خوابیدن بلافاصله بعد از خوردن غذای سنگین باعث میشود که سرما و رطوبت در بدن حاکم شود که منجر به خوابآلودگی مفرط در روز و بیخوابی در شب میشود.
توصیه های طب سنتی برای بهبود کیفیت خواب/ کدام گیاهان برای بی خوابی مفید هستند؟
وی با تاکید بر اینکه رعایت فاصله زمانی مناسب بین شام و خواب و مصرف غذاهای سبک و زود هضم یکی از ساده ترین راه ها برای بهبود خواب است، می گوید: اصلاح سبک زندگی و رعایت قوانین طبیعت یکی دیگر از راهکارهای اساسی است و توصیه می شود شب ها در تاریکی و سکوت کامل بخوابید، زیرا نور و صدا باعث اختلال در خلق و خو و کاهش کیفیت خلق و خو می شود.
این پزشک و متخصص طب سنتی با بیان اینکه به پشت خوابیدن بهتر و خوابیدن روی شکم مضر است، می افزاید: تعیین زمان مشخص برای خواب و بیدار شدن به تنظیم ساعت بیولوژیکی بدن کمک می کند و سلامت روحی و جسمی را تضمین می کند و استفاده از گیاهان دارویی و ترکیبات طبیعی بخش مهمی از درمان اختلالات خواب در طب سنتی است.
یوسفیان خاطرنشان می کند: گیاهانی مانند بادرنجبویه، اسطوخودوس، سنبل و گل رز به دلیل داشتن خاصیت آرام بخشی، ضد اضطراب و بهبود خلق و خوی بسیار مورد استفاده قرار می گیرند و دم کرده این گیاهان یا استشمام عطر آنها قبل از خواب به آرامش اعصاب و تسهیل به خواب رفتن کمک می کند. همچنین مصرف غذاهای گرم و مرطوب مانند انار و انجیر در وعده شام می تواند کیفیت خواب را بهبود بخشد. به خصوص در افراد سرد مزاج کمک می کند.
نقش اساسی خواب در ترمیم بافت ها، تقویت سیستم ایمنی و تقویت حافظه / دلایل بی خوابی چیست؟
فاطمه خدادادی، روانشناس بالینی به خبرنگار ایمنا با بیان اینکه خواب یکی از نیازهای حیاتی و فیزیولوژیکی بدن انسان است که در ترمیم بافت ها، تقویت سیستم ایمنی و تثبیت حافظه نقش اساسی دارد، گفت: خواب نه تنها یک فرآیند بیولوژیکی است، بلکه یک فعالیت ذهنی پیچیده است که بر سلامت روانی و تعادل عاطفی فرد تأثیر می گذارد.
وی با بیان اینکه اختلالات خواب که شامل مشکلاتی مانند بی خوابی، خواب زیاد، آپنه خواب و اختلالات رفتاری مرتبط با خواب است، می تواند عملکرد شناختی، خلق و خو و کیفیت کلی زندگی فرد را به شدت تحت الشعاع قرار دهد، افزود: یکی از شایع ترین اختلالات، بی خوابی است که با مشکل در شروع خواب، حفظ آن در اوایل روز و یا بیدار شدن مشخص می شود.
این روانشناس بالینی با اشاره به اینکه بی خوابی اغلب ریشه در عوامل روانشناختی از جمله استرس، اضطراب، افسردگی و نگرانی های مداوم دارد، تصریح می کند: چرخه معیوب بی خوابی و اضطراب با نزدیک شدن به وقت خواب فرد را دچار تنش می کند و ترس از نخوابیدن او را از خوابیدن باز می دارد و این اختلال می تواند منجر به کاهش تمرکز، طولانی شدن مشکلات روحی و روانی بیشتر شود.
چه چیزی باعث کابوس یا راه رفتن در خواب می شود؟ / درمان اختلالات خواب نیازمند رویکردی چند جانبه است
خدادادی با بیان اینکه اختلالات خواب دیگری مانند آپنه انسدادی خواب نیز وجود دارد که تنفس فرد در طول خواب و لحظاتی به طور مکرر قطع می شود، ادامه می دهد: این اختلال اگرچه بیشتر جسمی است، اما پیامدهای روانی شدیدی از جمله خستگی مزمن روزانه و افسردگی دارد.
وی با بیان اینکه اختلالاتی مانند کابوس یا رفتارهای غیرعادی در خواب مانند راه رفتن در خواب نیز می تواند نشانه درگیری های درونی، ضربه های روحی یا استرس شدید باشد که نیاز به بررسی دقیق توسط روانشناس دارد، می گوید: درمان اختلالات خواب اغلب نیازمند رویکردی چند وجهی است که شامل ترکیبی از درمان های دارویی و غیردارویی است.
این روانشناس بالینی با بیان اینکه یکی از موثرترین روش های درمانی در روانشناسی، درمان شناختی- رفتاری بی خوابی (CBT-I) است، می افزاید: این روش به بیماران کمک می کند تا باورها و افکار منفی در مورد خواب را شناسایی و تغییر دهند و رفتارهایی را که مانع خواب می شوند را اصلاح کنند.
محیط خواب و سبک زندگی یکی دیگر از عوامل تعیین کننده ای است که در هر دو مدرسه بر آن تاکید می شود و علم روانشناسی بر اهمیت بهداشت خواب، حذف نور آبی وسایل دیجیتال و ایجاد محیطی تاریک و ساکت برای تنظیم ساعت بیولوژیکی تاکید دارد. به زبانی دیگر، طب سنتی بر خوابیدن در تاریکی مطلق، سکوت و رعایت جهت مناسب خواب تاکید می کند و بر این باور است که هماهنگی با ساعات شب و روز و پرهیز از بیداری مفرط در طول شب، کلید حفظ تعادل حیاتی بدن است.
درمان اختلالات خواب نیز نیازمند رویکردی جامع و ترکیبی است که هم جنبههای روانشناختی و هم جنبههای مزاجی را در نظر بگیرد و رویکردهای درمانی نوین مانند درمان شناختی-رفتاری (CBT-I) باورهای منفی را تغییر داده و رفتارهای خواب را اصلاح میکند و علاوه بر این، طب سنتی با استفاده از داروهای آرامبخش، اصلاحکنندههای روحی و تغییر خلقی، به بازگرداندن تعادل به بدن کمک میکند. رژیم غذایی بر اساس خلق و خوی افراد ترکیب این روش ها می تواند راه حلی جامع برای کسانی باشد که با چرخه های معیوب بی خوابی دست و پنجه نرم می کنند.
بعد پنهان و عمیقتر اختلالات خواب که کمتر به آن پرداخته شده است، ارتباط مستقیمی با سلامت روح و معنویت دارد و علم روانشناسی به تأثیر معنویت و ذهنآگاهی در کاهش استرس و بهبود خواب پی برده است و طب سنتی با قدمت چند هزار ساله، غم، غم، خشم و دوری از یاد خدا و پند و اندرزهای بیآرامی و بیآرامی شب را عامل تشویش اذهان میداند. دعا كردن، تلاوت قرآن، انديشيدن و بخشش، نه تنها يك توصيه اخلاقي است، بلكه يك نسخه درماني است براي آرام كردن اعصاب و بازگشت به خواب آسان است.
درک اختلالات خواب مستلزم گذر از یک نگاه تک بعدی به دیدگاهی چندوجهی است که انسان را موجودی پیچیده متشکل از جسم، ذهن و روح می بیند و پیشگیری و درمان این اختلالات راهی است که نیازمند آگاهی، تغییر سبک زندگی و کمک متخصصان است تا افراد بتوانند لذت یک خواب عمیق و شیرین را دوباره تجربه کنند و با انرژی کامل به فعالیت های روزانه خود ادامه دهند.
