سلامت جو، علیرضا رئیسی در نشست دوره ای مشاوران امور زنان و خانواده با موضوع پیشگیری از سرطان اظهار داشت: در حال حاضر سالانه بیش از ۱۴۰ هزار مورد جدید سرطان در ایران ثبت می شود که نزدیک به نیمی از آنها مربوط به زنان است. به طور متوسط روزانه حدود 390 مورد جدید سرطان در کشور تشخیص داده می شود.
وی با بیان اینکه سرطان پس از بیماری های قلبی و عروقی دومین عامل مرگ و میر در کشور است، افزود: شایع ترین سرطان ها در زنان شامل سرطان سینه، تیروئید، دستگاه گوارش و پوست و در مردان شامل سرطان پروستات، دستگاه گوارش و پوست است.
رئیسی با اشاره به تفاوت بروز سرطان در استان های مختلف گفت: بخشی از این تفاوت ها می تواند ناشی از عوامل محیطی، اجتماعی و سبک زندگی باشد. آلودگی هوا یکی از عوامل موثر در افزایش خطر ابتلا به سرطان های خاص است و توسعه انرژی های پاک، کاهش استفاده از سوخت های فسیلی و گسترش خودروهای برقی می تواند در کاهش این خطر نقش داشته باشد.
وی تاکید کرد: افزایش آمار سرطان به معنای وقوع «سونامی سرطان» در کشور نیست. در مقایسه با بسیاری از کشورهای جهان و منطقه، ایران از نظر استاندارد بروز سرطان در وضعیت غیرعادی نیست. البته افزایش امید به زندگی، بهبود سیستم ثبت بیماری ها و تشخیص بهتر موارد سرطان نیز در افزایش آمار ثبت شده موثر بوده است.
رئیسی مهم ترین عوامل خطر ابتلا به سرطان را سیگار، چاقی، کم تحرکی، رژیم غذایی ناسالم، برخی عفونت ها و عوامل ژنتیکی برشمرد و گفت: طبق مطالعات انجام شده حدود 40 درصد سرطان ها قابل پیشگیری است. به گفته وی، حدود 40 درصد سرطان ها در مردان و 21 درصد در زنان مربوط به عوامل خطر شناخته شده مانند مصرف سیگار و قلیان، اضافه وزن، کم تحرکی و برخی عفونت ها است.
وی با انتقاد از روند رو به رشد مصرف دخانیات در کشور گفت: صنعت دخانیات در سال های اخیر پیشرفت چشمگیری داشته است و دسترسی آسان نوجوانان به سیگار از جمله فروش سیگار به افراد زیر 18 سال و عرضه سیگار نخی چالشی جدی در حوزه سلامت است.
رئیسی همچنین نسبت به عادی شدن مصرف دخانیات در برخی برنامه های تلویزیونی هشدار داد و گفت: نمایش مکرر استعمال دخانیات در آثار ویدئویی می تواند بر گرایش نوجوانان و جوانان به سیگار تاثیر بگذارد و نیاز به نظارت جدی تری دارد.
وی با تاکید بر اهمیت پیشگیری افزود: آموزش سبک زندگی سالم باید از دوران کودکی آغاز شود. ترویج فعالیت بدنی، تغذیه سالم، جلوگیری از استعمال دخانیات و آموزش مهارت «نه گفتن» از مهم ترین راه های کاهش خطر ابتلا به سرطان است.
رئیسی همچنین بر اهمیت تشخیص زودهنگام سرطان ها از طریق آموزش، مراجعه به موقع و اجرای برنامه های غربالگری تاکید کرد و گفت: تشخیص بیماری در مراحل اولیه شانس موفقیت درمان را به میزان قابل توجهی افزایش می دهد.
وی با اشاره به مفهوم «پیشگیری نوع چهارم» تصریح کرد: از تجویز درمان های گران قیمت و داروهایی که فاقد اثربخشی علمی هستند، خودداری شود. چرا که این اقدامات علاوه بر تحمیل هزینه های سنگین به بیماران و خانواده ها، ممکن است به نفع بیمار نباشد و حتی ممکن است خسارت بیشتری را به همراه داشته باشد.
رئیسی با انتقاد از ورود دیدگاه های غیرکارشناسی به حوزه سلامت، گفت: متاسفانه در بسیاری از موضوعات از جمله سرطان، اظهارنظرهای غیرکارشناسی و حتی دیدگاه های سیاسی وارد شده است؛ در حالی که سرطان یک موضوع کاملا علمی است و باید بر اساس شواهد و نظر کارشناسی در مورد آن تصمیم گیری شود.
وی با تاکید بر اهمیت غربالگری افزود: بسیاری از سرطان ها در صورت تشخیص زودهنگام قابل درمان هستند. در سرطان سینه، زنان باید آموزش ببینند که بطور منظم خودآزمایی پستان را انجام دهند و در صورت مشاهده هرگونه تغییر به مراکز درمانی مراجعه کنند. امکانات تشخیصی مانند سونوگرافی، ماموگرافی و خدمات تخصصی در کشور وجود دارد اما اولین قدم در بسیاری از موارد آگاهی مردم و مراجعه به موقع است.
رئیسی درباره سرطان روده بزرگ نیز گفت: این سرطان یکی از بیماری هایی است که با یک غربالگری ساده در مراحل اولیه تشخیص داده می شود. با انجام آزمایش خون مخفی مدفوع می توان خونریزی های بسیار جزئی را که با چشم قابل مشاهده نیست تشخیص داد و در صورت مثبت بودن نتیجه می توان بیمار را برای معاینات تکمیلی مانند کولونوسکوپی ارجاع داد. تشخیص زودهنگام درمان این سرطان را بسیار ساده تر و موثرتر می کند.
رئیسی به سرطان دهانه رحم نیز اشاره کرد و اظهار داشت: این سرطان از معدود سرطان هایی است که با واکسیناسیون قابل پیشگیری است. واکسن ویروس پاپیلومای انسانی (HPV) می تواند از برخی از گونه های پرخطر این ویروس که باعث سرطان دهانه رحم می شوند جلوگیری کند.
وی افزود: البته واکسن HPV انواع مختلفی دارد و همه سویه های ویروس را پوشش نمی دهد. برخی از سویه ها باعث سرطان می شوند و برخی دیگر فقط باعث عفونت می شوند. به همین دلیل تصمیم گیری برای گنجاندن این واکسن در برنامه ملی واکسیناسیون نیازمند بررسی های علمی دقیق از جمله شیوع بیماری، مقرون به صرفه بودن و تاثیر آن در کاهش بروز سرطان است.
به گفته رئیسی، کمیته ملی واکسیناسیون در حال بررسی ابعاد مختلف این موضوع است و بررسی های لازم برای بررسی شیوع، بروز بیماری و اثربخشی واکسن در کشور در حال انجام است.
وی با اشاره به جمعیت هدف برنامه های غربالگری گفت: در کشور حدود 23 میلیون زن 30 تا 69 ساله در گروه هدف غربالگری سرطان پستان و حدود 17 میلیون زن 30 تا 59 ساله در گروه هدف غربالگری سرطان دهانه رحم قرار دارند که تدوین این برنامه ها می تواند نقش مهمی در کاهش مرگ و میر ناشی از سرطان داشته باشد.
رئیسی در پایان تاکید کرد: موفقیت برنامه های پیشگیری و کنترل سرطان مستلزم همکاری مردم، نظام سلامت و سایر دستگاه های اجرایی است و با افزایش آگاهی عمومی، گسترش غربالگری و اصلاح سبک زندگی می توان بار قابل توجه سرطان را در کشور کاهش داد.
