غذاهای سرد و گرم؛ باورهای غلط رایج چیست؟ – خبرگزاری مهر اخبار ایران و جهان
خبرگزاری مهر – گروه سلامت: بدن انسان نیز از این چهار عنصر یا ستون تشکیل شده است، ستون ها به طور مستقل و جداگانه در طبیعت یافت نمی شوند، بلکه تمایل به ترکیب با یکدیگر دارند. همچنین عناصر دارای کیفیت گرم، سرد، خشک و مرطوب هستند. اساس طب سنتی ایران که مبتنی بر فلسفه طبیعی ارسطویی است بر این چهار ویژگی استوار است.
از نظر طب سنتی ایران چهار عنصر طبیعی آب، هوا، آتش و خاک در شکل گیری مزاج های مختلف در انسان تاثیرگذار است. شناخت مزاج بدن از آن جهت حائز اهمیت است که منشأ بسیاری از بیماری ها و اختلالات بدن به بی توجهی به مزاج مربوط می شود.
مزاج شناسی علم بسیار گسترده ای برای تشخیص و درمان مشکلات جسمی و روحی است، زیرا تمام جنبه های زندگی ما تحت تأثیر طبیعت بدن ما قرار می گیرد. به طور کلی دو نوع مزاج وجود دارد، مزاج گرم و مزاج سرد. گروه گرم مزاج، با دو مزاج صفراوی نسخه ی نمایشی و گروه سرد مزاج دو نوع بلغم و صدوی تقسیم می شود
در همین رابطه خبرنگار مهر با تابسم ارشادی فر، متخصص طب ایرانی گفتگو داشت
چگونه گرم و سرد مزاج را تشخیص دهیم؟
ارشاد فر: افراد نباید صرفاً بر اساس تصورات شخصی یا توصیه های غیرعلمی در مورد «گرمی و سردی» غذا تصمیم بگیرند. بسیاری از مردم عادت دارند به همان روشی که قبلاً غذا میخوردند، ادامه دهند. در حالی که برای استفاده درست از خواص غذاها باید مصرف آنها به صورت مدیریت شده انجام شود.
برخی فکر می کنند اگر امروز غذایی بخورند و احساس سرما یا گرما کنند، می توانند آن غذا را «سرد» یا «گرم» بدانند. یا مثلاً چون به آنها گفته شده که «خلق بلغمی» دارند، خودسرانه به مصرف ادویه، زنجبیل، چای و ترکیبات مختلف متوسل می شوند. در حالی که این رفتارها می تواند اشتباه و حتی مضر باشد.
تشخیص مزاج، به ویژه تعیین سردی یا گرمی بدن، فرآیند بسیار پیچیده ای است و تنها با احساس هایی مانند «سرد شدن پا» یا «گرم شدن بدن پس از خوردن غذا» نمی توان قضاوت کرد. در برخی موارد حتی ویژگی هایی مانند وضعیت پوست یا کیفیت تبادل انرژی بدن با محیط خارجی ممکن است بر احساس فرد تأثیر بگذارد و تشخیص را دشوارتر کند. افراد برای تعیین دقیق مزاج و نوع تغذیه باید به متخصصان معتبر مراجعه کنند و بر اساس برداشت شخصی از خوددرمانی پرهیز کنند.
مصرف خودسرانه ادویه جات چه عوارضی دارد؟
ارشاد فر: تصورات غلطی در مورد سردی و گرمی بدن وجود دارد که بسیاری از افراد فقط با لمس پوست یا احساس لحظه به نتیجه گیری در مورد مزاج خود می رسند. در حالی که این روش ها اعتبار علمی و سنتی ندارند. گاهی اوقات ممکن است دمای سطح پوست فرد سرد باشد، اما در داخل بدن او احساس گرما کند یا برعکس. به همین دلیل نمی توان تنها با سردی پوست یا نظر دیگران مزاج را مشخص کرد.
تشخیص سردی یا گرمی مزاج نیازمند بررسی های متعدد است و نمی توان با مشاهده ویژگی هایی مانند سردی دست، در مورد مزاج فرد قضاوت کرد. پس از دریافت تشخیص اولیه، برخی افراد بلافاصله خود را به استفاده از ادویه ها و ترکیبات گرم کننده محدود می کنند. در حالی که ادویه ها اساساً «دارو» هستند و استفاده از دارو تنها در مواقع نیاز توصیه می شود. همانطور که یک فرد سالم بی دلیل آنتی بیوتیک مصرف نمی کند، استفاده مداوم از ادویه ها نیز نباید بدون دلیل و تشخیص دقیق باشد.
ممکن است به افراد به دلیل مشکلات معده یا درد مفاصل توصیه به مصرف زنجبیل شود. اما زنجبیل را باید با برخی مواد مانند لیموترش نیز مصرف کرد تا اثر مناسبی داشته باشد و مصرف خودسرانه غذاهای گرم صرفاً به دلیل شنیدن عبارت سرد مزاج اشتباه است.
غذاهای گرم مانند عسل، خرما یا برخی سبزیجات، در عین حال که طبع گرم دارند، باید با توجه به شرایط فرد مصرف شوند. بسیاری از مردم فکر می کنند که مرغ سرد است، در حالی که گوشت مرغ، خروس، گوسفند و حتی گاو گرم است. با این حال، شدت حرارت آنها با یکدیگر متفاوت است. این باور اشتباه باعث می شود افراد بی دلیل ادویه های زیادی به مرغ اضافه کنند.
آیا با پختن سردی غذا کاهش می یابد؟
ارشاد فر: وقتی غذاها گرم می شوند، سردی آنها کاهش می یابد. علاوه بر این، برنج به تنهایی مصرف نمی شود و معمولا با خورش، سبزیجات یا ترکیباتی مانند سبزی سبز، لوبیا یا کلم پخته می شود. طبقه بندی بیش از حد غذاها به سرد و گرم افراد را گیج می کند.
متاسفانه عامل اصلی این سردرگمی افرادی هستند که بدون آگاهی کافی خود را متخصص طب ایرانی معرفی می کنند. این افراد با توصیه های نادرست مردم را به سمت استفاده بیش از حد از ادویه ها سوق می دهند. در حالی که مصرف طولانی مدت موادی مانند سیر خام یا زنجبیل برای بیش از دو هفته می تواند حرارت کبد را افزایش داده و مشکلات جدی ایجاد کند. وی هشدار داد: گرم شدن بیش از حد کبد می تواند منجر به تولید سودا که سرد مزاج است، شود و باعث اختلالات بعدی شود.
در فصول پاییز و زمستان افراد باید از غذاهای موجود در فصل استفاده کنند و از مصرف زیاد غذاهای خیلی گرم یا سرد خودداری کنند. میوه های زمستانی مانند پرتقال و پرتقال معمولا سرد هستند، اما مصرف آنها مشکلی ندارد. همچنین مواد ترش معمولاً مزاج سرد دارند اما مصرف متعادل آنها در رژیم غذایی طبیعی مشکلی ایجاد نمی کند.
بهتر است ماست نخورید و به عنوان میان وعده مصرف کنید. از طرفی غذاهایی مانند کاهو که رطوبت کافی را تامین می کند در فصل پاییز که فصل خشکی است می تواند مفید باشد.
غذاهای سرد و گرم چیست؟
ارشاد فر: مردم باید از وسواس در مورد غذاهای «گرم و سرد» دست بردارند و بر تعادل غذایی تمرکز کنند. خیلی ها فکر می کنند اگر بلغمی دارند باید مرتب غذای گرم بخورند در حالی که غذای گرم لزوما تند نیست. غذاهایی مانند خرما یا عسل به مقدار محدود می توانند مفید باشند، اما اصل در تغذیه، اعتدال است.
مصرف کاهو در پاییز و زمستان اشکالی ندارد. اما افرادی که رطوبت معده آنها زیاد است، مانند افرادی که بزاق آنها زیاد است یا هضم مناسبی ندارند، در مصرف این غذاها دقت بیشتری داشته باشند. مثلاً شوید یا گلپر را به کاهو اضافه کنید.
بهترین روش تغذیه، مصرف میوه ها و غذاهای همان فصل است و خود طبیعت نشان می دهد که در هر فصل چه بخوریم. وی پیشنهاد کرد: خورش های فصلی در پاییز و زمستان دو بار در هفته در برنامه غذایی گنجانده شود. چه با سینه مرغ و چه با گوشت. همچنین مصرف انار در این فصل توصیه می شود; زیرا انار ترش سردتر و انار شیرین گرمتر است.
افراد باید از غذاهایی استفاده کنند که به طور طبیعی در همان فصل موجود است و زیاد درگیر سرما و گرما نشوند. من هیچ وقت به مردم توصیه نمی کنم که در فصل زمستان غذای خاصی نخورند یا مثلاً خیار در زمستان ممنوع است، اما همه می توانند همه چیز بخورند، به شرطی که زیاده روی نکنند.
