سقط جنین؛ از «صنعت پول سیاه» تا عوارض جسمی و روحی جبران ناپذیر – خبرگزاری مهر ایران و جهان

سلامت جو، سودابه کاظمی رئیس انجمن علمی زنان و زایمان با انتقاد از نبود مکانیسم حمایتی منسجم از مادران دارای حاملگی ناخواسته گفت: در بسیاری از موارد خانواده ها به دلیل مشکلات اقتصادی به سمت سقط جنین سوق داده می شوند. در حالی که اگر حمایت مالی مشخص و سازوکاری برای معرفی به نهادهای حمایتی وجود داشته باشد، می توان از بسیاری از این موارد جلوگیری کرد.

وی با اشاره به تجربه شخصی خود افزود: دسترسی به شبکه های ارائه دهنده خدمات غیرقانونی سقط جنین بسیار آسان است. به گونه ای که تنها با یک تماس پزشک، ماما و پشتیبانی معرفی و پیگیری های مکرر نیز انجام می شود. این در حالی است که مادران مردد معمولاً در حالت عاطفی هستند و قدرت تصمیم گیری کامل را ندارند.

رئیس انجمن علمی زنان و زایمان ادامه داد: اگر در مرحله شک به این مادران مشاوره و حمایت مناسب داده شود و فردی با آنها صحبت کند، حدود 50 تا 60 درصد آنها را می توان از سقط منصرف کرد، اما اگر در این مرحله با فردی که آنها را تشویق به انجام این کار کند، احتمال سقط جنین بسیار زیاد است.

سقط جنین غیرقانونی عملا تبدیل به یک “صنعت” پر گردش مالی شده است.

وی با بیان اینکه موضوع سقط غیرقانونی عملا به یک صنعت با گردش مالی بالا تبدیل شده است، تصریح کرد: پول سیاه و شبکه های پشت صحنه باعث شده بسیاری از اقدامات نظارتی و اقدامات قانونی بازدارنده نشود. در برخی موارد با وجود تشکیل پرونده و معرفی افراد مشهور برای انجام سقط جنین، کار به گونه ای است که بازدارندگی لازم ایجاد نمی شود.

این پزشک همچنین نسبت به عوارض پزشکی سقط های غیرقانونی هشدار داد و گفت: این اقدامات معمولا در محیط های غیر استریل و توسط افرادی که فاقد مهارت کافی هستند انجام می شود. آسیب به دیواره رحم، ناباروری، پارگی اندام های داخلی مانند روده، معده و حتی کبد از جمله مواردی است که در مراکز درمانی با آن مواجه می شویم. بسیاری از بیماران نیز با عفونت شدید و شوک عفونی مواجه می شوند که گاهی زندگی آنها را تهدید می کند.

وی افزود: علاوه بر عوارض جسمی، پیامدهای روحی و روانی نیز قابل توجه است. احساس پشیمانی، افسردگی و عذاب وجدان در برخی افراد حتی سال ها پس از سقط جنین ظاهر می شود و در برخی موارد شانس بارداری بعدی نیز از بین می رود.

وی تاکید کرد: حل این معضل نیازمند رویکردی چند بعدی از جمله حمایت اقتصادی از خانواده های نیازمند، تقویت مشاوره های کارشناسی، نظارت موثر و اجرای دقیق قوانین به منظور جلوگیری از شیوع سقط های غیر ایمن و تبعات جبران ناپذیر آن است.

در ادامه محمد رئیس زاده رئیس سازمان نظام پزشکی جمهوری اسلامی ایران بر لزوم ورود جدی نهادهای سیاستگذار به حوزه مشاوره بارداری در موضوع پیشگیری از سقط جنین های پرخطر تاکید کرد.

وی با اشاره به نقش کلیدی حمایت ساختاری در کاهش تصمیم گیری های هیجانی در مورد بارداری های ناخواسته گفت: شورای عالی بیمه باید به این موضوع ورود کند و خدمات مشاوره تخصصی در حوزه بارداری را به رسمیت بشناسد و برای آن تعرفه مشخصی تعیین کند.

“خط مشاوره اورژانس” برای مادران مردد

به گفته وی؛ در صورتی که افراد به مشاوره حرفه ای دسترسی موثر و مقرون به صرفه داشته باشند، می توان از بسیاری از سقط جنین جلوگیری کرد.

رئیس سازمان نظام پزشکی همچنین پیشنهاد ایجاد «خط مشاوره اورژانس» برای مادران مردد را داد و افزود: وزارت بهداشت، ستاد کل جمعیت کشور یا هر نهاد متولی دیگری می توانند خط سخت ملی راه اندازی کنند تا افرادی که در شرایط تصمیم گیری اورژانسی هستند به سرعت به مراکز مشاوره مامایی و متخصصین مراجعه کنند.

وی با تاکید بر نهادینه شدن نظام ارجاع به مشاوران متخصص، تصریح کرد: اگر ساختار مشخص و رسمی برای مشاوره بارداری تعریف شود و نهادهای مسئول پیگیری آن را بر عهده بگیرند، می تواند کمک شایانی به مدیریت این موضوع کند.

رئیس زاده در ادامه به ظرفیت گسترده جامعه پزشکی کشور اشاره کرد و گفت: در حال حاضر نزدیک به 6 تا 7 هزار متخصص زنان و زایمان در کشور مشغول به کار هستند که این گروه با احتساب سایر همکاران مرتبط به حدود 8 هزار نفر می رسد. این گروه به لحاظ فلسفه حرفه ای و رسالت تخصصی خود از زایمان در شرایط کاملاً علمی و بهداشتی حمایت می کنند و جامعه پزشکی کشور رویکرد حمایتی نسبت به حفظ سلامت مادر و جنین دارد.

وی تاکید کرد: اگر این ظرفیت 8 هزار نفری به درستی ساماندهی و استفاده شود، با رویکرد منطقی، علمی و پیشگیرانه می توان پدیده سقط های پرخطر را مدیریت و از عوارض جسمی و روانی ناشی از اقدامات ناایمن پیشگیری کرد.

مشکلات اقتصادی همیشه علت اصلی سقط جنین نیست

مریم قاضی سعیدی مسئول یک گروه جهادی فعال در حوزه سقط جنین با اشاره به تجربیات میدانی این مجموعه اظهار کرد: تاکنون نزدیک به هزار مورد لغو سقط با مشاوره ثبت شده است که از این تعداد فقط چند مورد خارج از خانواده بوده و اغلب تصمیم به سقط در داخل خانواده گرفته شده است.

وی با بیان اینکه برخلاف تصور عموم، مشکلات اقتصادی همیشه عامل اصلی سقط جنین نیست، تصریح کرد: بر اساس برخی تحقیقات دانشگاهی از جمله تحقیقات انجام شده در دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، عوامل فرهنگی و نگرشی در تصمیم گیری خانواده ها نقش بسزایی دارد. مسائلی مانند قضاوت دیگران یا نگرانی در مورد تربیت فرزندان.

قاضی سعیدی با انتقاد از سهولت دسترسی به خدمات سقط جنین در فضای مجازی گفت: در برخی موارد از زمان تماس تا دریافت دارو یا هماهنگی کمتر از یک ساعت طول می کشد. صفحات رسانه های اجتماعی فعال به راحتی تبلیغ می کنند و حتی خدمات در محل ارائه می دهند. این دسترسی سریع خود یکی از عوامل تسریع در تصمیم گیری است.

وی تاکید کرد: تجربه ما نشان می دهد که اگر بین زمان تصمیم گیری و امکان دسترسی فاصله وجود داشته باشد و مادر به مشاوره تخصصی و حمایت عاطفی دسترسی داشته باشد، احتمال کناره گیری به میزان قابل توجهی افزایش می یابد و مادران به طور طبیعی تمایل به نگه داشتن کودک دارند و بسیاری از تصمیمات تحت تاثیر فشار روانی و جو اجتماعی اتخاذ می شود.

این فعال جهادی به پیامدهای روانی سقط جنین نیز اشاره کرد و گفت: برخی مطالعات خارجی نشان داده است که سقط جنین می تواند با افزایش آسیب های روانی در سال های بعد همراه باشد. در تجربیات میدانی خود نیز مواردی از پشیمانی و پشیمانی طولانی مدت را مشاهده کرده ایم.

وی خاطرنشان کرد: همراهی مادران تا بعد از تولد فرزند و ایجاد رضایت از تصمیم بخشی مهم از فعالیت ماست و معتقدیم با تقویت مشاوره، فرهنگ سازی و نظارت بر فضای مجازی می توان از بسیاری از سقط های جنین پیشگیری کرد.

عرضه غیرقانونی در فضای مجازی

محمد رئیس زاده رئیس سازمان نظام پزشکی جمهوری اسلامی ایران با اشاره به سیاست های نظارتی جمهوری اسلامی ایران گفت: در صورت احراز اقدامات غیرقانونی یکی از اعضا، حکم قانونی اعم از ابطال پروانه و محرومیت از حرفه پزشکی صادر می شود و هیچ گونه سازش در این زمینه وجود ندارد.

وی با بیان اینکه نظارت بر اعضای سازمان با جدیت دنبال می شود، تصریح کرد: به داروسازان سراسر کشور اطلاع رسانی می شود تا از عواقب قانونی هرگونه همکاری در این زمینه مطلع شوند و همچنین از ظرفیت پیامک، راه اندازی خطوط ارتباطی و شرکت در جلسات تخصصی برای تشریح قوانین استفاده خواهیم کرد.

رئیس زاده در عین حال تصریح کرد: بخشی از عرضه های غیرقانونی در فضای مجازی، قاچاق و برخی عطاری ها انجام می شود که خارج از حیطه نظارت مستقیم سازمان نظام پزشکی بوده و نیازمند ورود و همکاری سایر نهادهای مسئول است.

وی با انتقاد از برخی رسانه‌ها گفت: در حالی که موج گسترده رسانه‌ای درباره موضوعاتی مانند تغییرات جزئی در تعرفه‌های پزشکی وجود دارد، حساسیت مشابهی در خصوص عرضه رایگان و تبلیغ داروهای غیرمجاز در برخی بسترهای مجازی دیده نمی‌شود و این موضوع توجه جدی‌تری را می‌طلبد.

رئیس سازمان نظام پزشکی تاکید کرد: هرگاه تخلفی از سوی اعضای این سازمان کشف شود، با همکاری مراجع ذیربط و بدون ملاحظه برخورد می شود و حفظ حرمت حرفه پزشکی و سلامت جامعه در اولویت است.