به گزارش خبرگزاری سلامت، دکتر «آسیه حسین پور فردی» فوق تخصص روانپزشکی کودک و نوجوان و عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی شیراز با اشاره به تأثیرات دوگانه شبکه های اجتماعی بر سلامت روان نوجوانان، گفت: استفاده مستمر از شبکه های اجتماعی می تواند پیامدهای مثبت و منفی مدیریتی بر سلامت روانی نوجوانان داشته باشد. ضرورت اجتناب ناپذیر
وی با بیان اینکه شبکه های اجتماعی به بخشی جدایی ناپذیر از زندگی روزمره نوجوانان تبدیل شده است، افزود: این فضا می تواند امکان ارتباط، دریافت حمایت اجتماعی و ایجاد حس تعلق به گروه ها و جوامع آنلاین حامی را در اختیار نوجوانان قرار دهد.
دسترسی به آموزش و افزایش آگاهی
این فوق تخصص روانپزشکی کودک و نوجوان ادامه داد: یکی دیگر از جنبه های مثبت شبکه های اجتماعی دسترسی آسان به اطلاعات و آموزش است. تا نوجوانان بتوانند از این فضا برای یادگیری مهارت های زندگی، افزایش آگاهی در مورد سلامت روان و رشد توانایی های فردی خود استفاده کنند.
عواقب منفی رایج در صورت استفاده بیش از حد
دکتر حسین پور فردی در ادامه به پیامدهای منفی رایج استفاده بی رویه از فضای مجازی اشاره کرد و گفت: تحقیقات نشان می دهد که بین استفاده بی رویه از شبکه های اجتماعی و افزایش علائم افسردگی، اضطراب و تنهایی در نوجوانان ارتباط معناداری وجود دارد.
وی افزود: مواجهه مداوم با تصاویر زیبا، آرمانها و سبک زندگی غیرواقعی در فضای مجازی، نوجوانان را در معرض مقایسههای ناسالم قرار میدهد که میتواند منجر به نارضایتی از تصویر بدن، کاهش عزت نفس و شکلگیری احساس بیکفایتی شود.
این عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی شیراز اختلال خواب و کاهش تمرکز را از دیگر پیامدهای منفی استفاده زیاد از شبکه های اجتماعی دانست و تصریح کرد: استفاده از تلفن همراه و شبکه های اجتماعی قبل از خواب کیفیت خواب را کاهش می دهد و استفاده مداوم از اینترنت نیز می تواند تمرکز نوجوانان را در مطالعه و فعالیت های روزانه مختل کند.
قلدری سایبری؛ آسیب های مخرب فضای سایبری
وی همچنین قلدری سایبری را یکی از آسیب های جدی فضای مجازی دانست و گفت: فضای مجازی بستری را برای آزار و اذیت آنلاین فراهم می کند که به دلیل دائمی و عمومی بودن می تواند آسیب های روحی عمیق و گاه دائمی را به نوجوانان وارد کند.
آیا اعتیاد به فضای مجازی یک اختلال روانی است؟
دکتر حسین پور فردی با اشاره به کتابچه راهنمای تشخیصی اختلالات روانی گفت: در DSM-5 که یکی از معیارهای اصلی تشخیص اختلالات روانپزشکی است، تنها به «اختلال بازی اینترنتی» به عنوان بیماری اشاره شده است که نیاز به تحقیق بیشتر دارد و اعتیاد عمومی به فضای مجازی یا شبکه های اجتماعی به عنوان یک اختلال مستقل شناخته نشده است.
وی در عین حال تاکید کرد: با وجود این، از منظر بالینی، الگوی استفاده افراطی، غیرقابل کنترل و آسیب زا از فضای مجازی که با اختلال در عملکرد روزمره همراه است، یک «اعتیاد رفتاری» جدی تلقی می شود. این نوع رفتار می تواند با فعال کردن مراکز پاداش مغز، از جمله سیستم دوپامین، مکانیسمی شبیه به سایر اعتیادها ایجاد کند.
راه حل های فردی برای کاهش اثرات منفی
این فوق تخصص روانپزشکی کودک و نوجوان با تاکید بر لزوم مدیریت آگاهانه فضای مجازی گفت: خاموش کردن نوتیفیکیشن ها، تعیین محدودیت زمانی برای استفاده از شبکه های اجتماعی به کمک اپلیکیشن های کنترلی و دور نگه داشتن تلفن همراه از محل خواب از مهم ترین راهکارهای فردی برای کاهش آسیب است.
وی افزود: انتخاب عاقلانه محتوا و دنبال کردن صفحات آموزشی و الهام بخش به جای صفحاتی که احساسات منفی یا مقایسه های ناسالم ایجاد می کنند، نقش مهمی در سلامت روان نوجوانان دارد.
به گفته وی، توجه به انگیزه استفاده از شبکه های اجتماعی و پرسیدن علت مراجعه به این فضا از خود می تواند به تنظیم بهتر الگوی مصرف کمک کند.
نقش خانواده و مدرسه در سلامت روان دیجیتال دکتر حسین پور فردی نقش خانواده را در این زمینه بسیار مهم دانست و اظهار داشت: بحث بدون قضاوت درباره تجربیات آنلاین نوجوانان، نظارت هوشمندانه به جای کنترل سخت و الگوبرداری از والدین از عوامل موثر در پیشگیری از آسیب های روانی در فضای مجازی است.
وی افزود: اولویت دادن به ارتباطات واقعی، برنامه ریزی برای فعالیت ها و سرگرمی های خانوادگی و تشویق به روابط چهره به چهره با دوستان می تواند وابستگی نوجوانان به فضای مجازی را کاهش دهد.
این عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی شیراز در پایان با اشاره به نقش مدارس و مراکز آموزشی گفت: آموزش سواد دیجیتال و رسانه، تقویت مهارت های زندگی از جمله مدیریت استرس و ارتباط موثر و ارائه حمایت های مشاوره ای از مدارس نقش مهمی در شناسایی زودهنگام نوجوانان در معرض خطر و ارتقای سلامت روان دیجیتالی آنها دارد.
