روزانه معادل ظرفیت یک اتوبوس بین شهری در تصادفات کشته می شوند⁄ سهم ۹۰ درصدی خطای انسانی در تصادفات جادهای
به گزارش خبرگزاری سلامت، دکتر حسین کرمانپور گفت: در دو دهه اخیر به دلیل تصادفات رانندگی، معادل کل یک شهر از نقشه انسانی کشور کم شده است.
وی افزود: حوادث رانندگی سالانه 30 میلیارد دلار برای کشور هزینه دارد که شامل هزینه های درمان، توانبخشی، بیمه، از کارافتادگی و کاهش بهره وری می شود.
وی ادامه داد: 18 میلیارد تومان هزینه اجتماعی مرگ هر انسان است; اما این رقم بهای جان شهروندان نیست، بلکه ابزار سیاستی برای نشان دادن بزرگی یک فاجعه است. فاجعه ای که به اصلاح چهار جانبه جاده، خودرو، قانون و رفتار بستگی دارد.
به گزارش وبدا، رئیس مرکز روابط عمومی و اطلاع رسانی وزارت بهداشت گفت: با این گفته اگر به افزایش سرعت رانندگی نگاه کنیم، هر 5 درصد افزایش سرعت می تواند احتمال مرگ را 20 درصد افزایش دهد.
دکتر کرمانپور درباره آمار بالای تصادفات به «ایران» گفت: بر اساس آمار رسمی سازمان پزشکی قانونی در سال 1402 بیش از 20 هزار نفر در تصادفات جاده ای و شهری جان خود را از دست دادند که برآوردهای اولیه در سال 1403 نیز همین تعداد و یا کمی بیشتر از آن را نشان می دهد. یعنی روزانه حدود 55 نفر از هموطنانمان بر اثر تصادف جان خود را از دست می دهند.
وی افزود: گفته می شود روزانه 55 نفر معادل یک اتوبوس پر جمعیت بین شهری می میرند و سالانه 300 نفر معادل سقوط 65 هواپیمای پهن پیکر مانند بوئینگ 777 در کشور کشته می شوند.
وی با بیان اینکه در 20 سال گذشته حدود 400 هزار نفر در تصادفات جان خود را از دست داده اند، تصریح کرد: این تعداد معادل جمعیت یک شهر متوسط است. یعنی در دو دهه اخیر معادل یک شهر کامل از نقشه انسانی کشور حذف شده است. همچنین حدود 6 میلیون نفر مجروح شده اند که جراحات تصادفی جدی را تجربه کرده اند.
چهار عامل اصلی تصادفات جاده ای
دکتر کرمانپور با اشاره به چهار عامل اصلی در بروز تصادفات در کشور گفت: جاده، خودرو، قانون و رفتار چهار عاملی است که باید مورد بازنگری قرار گیرد. اگر بخواهیم نگاهی به جاده های کشور بیندازیم، بیش از 3000 نقطه حادثه خیز توسط پلیس و وزارت راه و شهرسازی شناسایی شده است.
رئیس مرکز روابط عمومی و اطلاع رسانی وزارت بهداشت افزود: برآوردها نشان می دهد که حدود 30 درصد مرگ و میرها در این مکان ها اتفاق می افتد. اصلاح این نقاط مستلزم اصلاح هندسی، نورپردازی، جداکننده میانه، تقاطع غیر همسطح و بودجه پایدار است.
وی یادآور شد: برخی از این نقاط پرحادثه اصلاح شده اما در مقایسه با رشد خودروها و سفرهای جاده ای سرعت کافی ندارند، به همین دلیل عامل جاده اهمیت زیادی دارد. اگر به صنعت خودرو نگاه کنیم، درصد قابل توجهی از تلفات «در صحنه تصادف» هستند. به این معنی که شدت ضربه زیاد است یا ساختار خودرو در جذب انرژی ضربه ناکارآمد بوده است.
وی افزود: سهم بالای خودروهای فاقد استاندارد کامل و ایمنی غیرفعال (بدنه مقاوم، ایربگ و ESC) در مرگ و میرهایی که در صحنه تصادفات رخ می دهد را نمی توان انکار کرد.
دکتر کرمانپور ادامه داد: وقتی برخورد با سرعت 100 کیلومتر اتفاق می افتد، انرژی آزاد شده معادل سقوط از چند طبقه یک ساختمان است. ماشین باید این انرژی را جذب کند. اگر نکند، بدن انسان قربانی می شود.
وی افزود: در این میان نقش قانون و اجرای آن بسیار پررنگ است. البته قانون وجود دارد، اما اجرای پایدار، هوشمندانه و بدون تبعیض مهم است.
سهم 90 درصدی عامل انسانی در تصادفات
رئیس مرکز روابط عمومی و اطلاع رسانی وزارت بهداشت درباره رفتار انسان و تاثیر آن در تصادفات جاده ای نیز گفت: بر اساس آمار پلیس، عامل انسانی بین 80 تا 90 درصد سهم دارد. یعنی شروع کننده تصادف اغلب خطای راننده است که با سرعت، سبقت غیرمجاز، خستگی، خواب آلودگی و حواس پرتی رخ می دهد.
وی افزود: اما نباید از این نکته غافل شد که «علت آغاز» با «شدت عاقبت» متفاوت است. با وجود خطای راننده، اگر سرعت کم و وسیله نقلیه سالم باشد، تصادف لزوماً منجر به مرگ نمی شود.
دکتر کرمان پور با اشاره به اینکه درک خطر حلقه مفقوده تصادفات جاده ای است، تصریح کرد: مغز انسان برای سرعت 30 کیلومتر در ساعت تکامل یافته است نه 120 کیلومتر در ساعت; به همین دلیل چندین خطای شناختی در رانندگی فعال می شود.
وی افزود: در ابتدا توهم کنترل چون پشت فرمان هستیم فکر می کنیم اوضاع تحت کنترل است. مرحله بعدی عادت کردن است. ما بارها تخلف کرده ایم و جان سالم به در برده ایم، بنابراین خطر را واقعی نمی دانیم.
وی خوش بینی کاذب را سومین خطای شناختی دانست و اظهار داشت: اکثر افراد خود را بهتر از رانندگان متوسط می دانند و این امر از نظر آماری غیرممکن است. موضوع بعدی افزایش فقط 10 کیلومتر بر ساعت بالاتر از حد مجاز است که فکر می کنیم از نظر ذهنی کوچک است، اما نمی دانیم که همین 10 کیلومتر انرژی برخورد را به صورت تصاعدی افزایش می دهد.
وی تاکید کرد: با این سخنان هر 5 درصد افزایش میانگین سرعت می تواند مرگ را حدود 20 درصد افزایش دهد.
نقش مسافران در ایجاد یا کاهش تصادفات
رئیس مرکز روابط عمومی و اطلاع رسانی وزارت بهداشت در پاسخ به این سوال که چرا 30 کیلومتری شهرها خطرناک است؟ وی گفت: بخش قابل توجهی از تصادفات در جاده های کمربندی و 30 کیلومتری شهرها رخ می دهد. راننده خسته است و احساس رسیدن به مقصد را دارد، این خستگی باعث از دست دادن تمرکز برای فرد می شود که باعث افزایش سرعت خودرو می شود. ترکیبی از خستگی و اعتماد به نفس کاذب نقطه انفجار خطر در رانندگی است.
دکتر کرمان پور افزود: سرنشینان خودرو در این امر نقش اساسی دارند. می توانند عاملی در تولید یا کاهش ریسک باشند، بنابراین مسافر در تصادفات بی تاثیر نیست.
وی افزود: بررسی ها نشان می دهد که حضور دوستان هم سن و سال به ویژه در رانندگان جوان، احتمال بروز رفتارهای پرخطر را افزایش می دهد. تشویق به سبقت گرفتن، شوخی های مزاحم یا حتی سکوت در برابر تخلف، مشارکت غیرمستقیم در تولید ریسک است.
به گفته وی مسافران به همان اندازه که عامل ایجاد خطر هستند می توانند بازدارنده باشند.
وی ادامه داد: هشدار سرعت، تذکر کمربند ایمنی و پیشنهاد توقف در هنگام خستگی از جمله هشدارهایی است که مسافر یا همراه راننده می تواند به او بدهد.
وی درباره اینکه چرا کمپین ها اثر فوری ندارند، توضیح داد: کمپین هایی مانند «نه به تصادف» بدون اجرای دقیق و اصلاح زیرساخت ها تأثیر محدودی دارند. کشت بدون نظارت مؤثر مانند هشدار در لبه پرتگاه بدون نصب حصار است. ما با یک مشکل چند بعدی روبرو هستیم. انسانها خطاپذیر هستند، فیزیک بیرحمانه است، زیرساختها بینقص است، خودروها همیشه حفاظت کافی را ارائه نمیکنند، و اجرای قانون بیثبات است.
رئیس مرکز روابط عمومی و اطلاع رسانی وزارت بهداشت گفت: اگر تنها یکی از این جهات اصلاح شود، میزان مرگ و میر کاهش نمی یابد. تجربه جهانی نشان می دهد که کاهش پایدار تلفات مستلزم برنامه ریزی 10 تا 20 ساله، سرمایه گذاری مستمر، کنترل هوشمند سرعت، استانداردهای سختگیرانه وسایل نقلیه و اصلاح جدی مناطق حادثه خیز است. ایمنی راهها آزمون بلوغ حکمرانی و بلوغ رفتاری جامعه است. جایی که روانشناسی، اقتصاد و فیزیک به هم می رسند.
