رفتار والدین مهمتر از اخبار است. راهکار روانشناسان برای مدیریت اخبار منفی – خبرگزاری مهر اخبار ایران و جهان

مریم سلمانیان کارشناس روانشناسی بالینی و عضو هیئت علمی مرکز تحقیقات روانپزشکی دانشگاه علوم پزشکی تهران در گفتگو با خبرنگار مهر با اشاره به تأثیرات مستقیم اخبار خشونت آمیز بر سلامت روان جامعه گفت: مواجهه مستمر با اخبار خشونت آمیز می تواند اضطراب عمومی را به میزان قابل توجهی افزایش داده و احساس ناامنی روانی جامعه را گسترش دهد. به گفته وی، در سطح بالینی نیز مشاهده می شود افرادی که به طور مستمر این اخبار را دنبال می کنند، دچار اختلال خواب، افزایش اضطراب و تحریک پذیری روانی می شوند.

وی افزود: یکی دیگر از پیامدهای مهم تکرار اخبار خشونت آمیز در رسانه ها ایجاد نوعی کرختی عاطفی در جامعه است. این روند به تدریج حساسیت اجتماعی را نسبت به رفتار خشونت آمیز کاهش می دهد و خشونت را عادی می کند. پدیده ای که خود می تواند به بازتولید و افزایش خشونت در جامعه منجر شود.

یکی از اعضای هیئت علمی مرکز تحقیقات روانپزشکی دانشگاه علوم پزشکی تهران بر آسیب پذیری بالای کودکان و نوجوانان تاکید کرد و اظهار داشت: کودکان، نوجوانان و افرادی که سابقه ضربه یا آسیب های روانی قبلی داشته اند بیشترین آسیب را از اخبار خشن می بینند. این مطالب می تواند اضطراب اجتماعی را تشدید کند و اگر بدون تحلیل و چارچوب بندی رسانه ای منتشر شود، نه تنها کمکی به درک اجتماعی نمی کند، بلکه اضطراب جمعی را افزایش می دهد.

وی ادامه داد: خشونت رسانه ای حتی می تواند به عنوان یک عامل آسیب زا عمل کند و علائم آسیب روانی جدیدی را در برخی افراد ایجاد کند. تجربه جنگ 12 روزه نمونه ای از شرایطی است که آثار روانی آن هنوز در حافظه جمعی جامعه باقی مانده است. پس از چنین تجربه ای، جامعه در هیجان روانی قرار می گیرد و انتشار اخبار خشن تری این تنش روانی را تشدید می کند.

این کارشناس روانشناسی بالینی تصریح کرد: در چنین شرایطی بسیاری از افراد دچار «زنگ گوش» و حساسیت روانی مزمن می شوند. اخبار تند می تواند خاطرات استرس زا را فعال کند و حتی در افرادی که سابقه مشکلات روانی ندارند، علائمی شبیه تروما ایجاد کند.

وی با اشاره به نقش والدین در مدیریت سلامت روان کودکان گفت: کودکان پس از تجربه جنگ از نظر روانی بیش از هر زمان دیگری حساس هستند. قرار گرفتن والدین با اخبار خشونت آمیز، به ویژه زمانی که با استرس، عصبانیت یا پرخاشگری همراه باشد، می تواند در درازمدت احساس ناامنی و اضطراب در کودکان ایجاد کند و اثرات جبران ناپذیری بر عملکرد و وضعیت روانی آن ها بگذارد.

به گفته سلمانیان، توصیه اصلی به خانواده ها این است که آگاهانه مصرف اخبار خشن را محدود کنند. والدین باید تمرکز خود را از رسانه هایی که فقط خشونت را نشان می دهند به رسانه هایی با رویکرد تحلیلی و تبیینی تغییر دهند. همچنین اگر کودک یا نوجوانی ناخواسته در معرض اخبار خشونت آمیز قرار گرفت، لازم است والدین متناسب با سن کودک توضیحات و تحلیلی ارائه دهند و موضوع را بی پاسخ نگذارند.

وی بر ضرورت آموزش سواد رسانه ای در سطح کودکان و نوجوانان تاکید کرد و افزود: این آموزش می تواند از انباشته شدن اضطراب حل نشده در ذهن کودکان جلوگیری کند.

عضو هیئت علمی مرکز تحقیقات روانپزشکی دانشگاه علوم پزشکی تهران به فشار روانی گسترده بر نوجوانان و جوانان در شبکه های اجتماعی اشاره کرد و اذعان داشت: فضای مجازی مملو از پیام های ناامید کننده از آینده است. این میزان ناامیدی، فشار روانی مضاعفی را به خصوص برای نوجوانان و جوانانی که در آستانه ورود به دانشگاه یا ساختن آینده حرفه ای و اجتماعی خود هستند، ایجاد می کند.

وی خاطرنشان کرد: کاهش مواجهه کودکان با خشونت رسانه ای، ارائه توضیحات متناسب با سن، تمرکز بر توانمندی ها و نقاط قوت کودکان و نوجوانان و مدیریت آگاهانه مصرف اخبار از مهمترین راهکارهای حفظ سلامت روانی جامعه در شرایط کنونی است.

والدین به جای دنبال کردن اخبار خشونت آمیز بر روی توانمندسازی کودکان تمرکز می کنند

این کارشناس روانشناسی بالینی با اشاره به اینکه بخش بزرگی از اخبار خشونت آمیز خارج از کنترل جامعه است، تصریح کرد: زمانی که حوادث خشونت آمیز در جامعه رخ می دهد، عملاً کاری از دست ما برنمی آید، جز اینکه قرار گرفتن در معرض این اخبار را محدود کرده و به حوزه هایی که در اختیار و اراده ماست تمرکز کنیم.

وی تصریح کرد: سوق دادن کودکان و نوجوانان به سمت توانمندی های خود، تشویق آنها و تقویت قوای فردی می تواند به میزان قابل توجهی باعث ایجاد امید و تحرک روانی شود و آنها را از فضای اضطراب آور اخبار خشن دور کند. این باعث می شود ذهن کودک از تمرکز بر خشونت دور شود و احساس امنیت بیشتری کند.

این روانشناس بالینی با اشاره به نقش فعالیت های جایگزین تصریح کرد: می توان به جای گذراندن وقت به دنبال اخبار خشن، کودکان را به طبیعت برد، با آنها بازی کرد، کتاب خواند، بازی های گروهی انجام داد و برای اوقات فراغت آنها برنامه ریزی کرد. این تعاملات ساده اما مؤثر بر کاهش اضطراب و افزایش احساس امنیت روانی تأثیر مستقیم دارد.

وی تاکید کرد: به مرور زمان مصرف اخبار خشن این اتفاقات را در ذهن بزرگ می کند. حتی یک رویداد خشن ممکن است در ابتدا چندان بزرگ نباشد، اما با تکرار و مرور مداوم آن در رسانه ها، ابعاد آن بزرگتر و نگران کننده تر در ذهن مردم جلوه می کند. به همین دلیل باید آگاهانه این اخبار را محدود کرد.

سلمانیان ادامه داد: والدین باید فرزندان را به سمت توانمندی های خود سوق دهند، الگوی خواب، تحصیل و زندگی روزمره را تا حد امکان ثابت نگه دارند و از نوسانات شدید در برنامه های روزانه خودداری کنند. ثبات در زندگی روزمره برای سلامت روان کودک بسیار مهم است.

وی افزود: کودکان بیشتر از اینکه تحت تاثیر سخنان والدین قرار بگیرند، رفتار آنها را تقلید می کنند. رفتار آرام، پایدار و کنترل شده والدین قوی ترین پیام امید برای کودکان و نوجوانان است. حتی اگر صحبت کردن به تنهایی موثر نباشد، حفظ آرامش در عمل می تواند احساس امنیت را به کودک منتقل کند.

این کارشناس روانشناسی بالینی توصیه کرد: والدین باید زمان بیشتری را به فرزندان خود اختصاص دهند و انرژی خود را صرف مسائلی کنند که تحت کنترل آنهاست، نه مسائلی که خارج از کنترل آنهاست و تنها باعث آشفتگی ذهنی، افزایش اضطراب و حتی ایجاد ضربه می شود.

عضوهیئت علمی مرکز تحقیقات روانپزشکی دانشگاه علوم پزشکی تهران خاطرنشان کرد: جهت دهی برنامه های خانواده به سمت ایجاد امید، امنیت روانی و ثبات روزانه مهم ترین راه برای حفظ سلامت روان کودکان و نوجوانان در شرایط پر استرس اجتماعی است. رفتار آرام و مسئولانه والدین موثرترین عامل در کاهش ناامنی روانی و جلوگیری از شکل گیری ناامیدی در نسل جوان جامعه است.