دستاوردهای انقلاب در آسمان سلامت؛ اورژانس هوایی چگونه متولد شد؟ – خبرگزاری مهر اخبار ایران و جهان

خبرگزاری مهرراه سلامت: دهه فجر یادآور پیروزی انقلاب اسلامی و آغاز مسیری نو در توسعه زیرساخت های کشور به ویژه در حوزه سلامت و خدمات عمومی است. مسیری که در چهار دهه گذشته دستاوردهای چشمگیری در زمینه امداد، درمان و نجات جان انسان ها داشته است و یکی از مهمترین دستاوردها توسعه اورژانس پیش بیمارستانی و به ویژه اورژانس هوایی است که در کاهش تلفات جانی، تسریع در حمل و نقل بیماران بدحال و پوشش مناطق صعب العبور کشور نقش اساسی دارد.

در این راستا آمبولانس هوایی کشور که قبل از انقلاب و حتی در سال های اولیه پس از آن تنها به صورت محدود و عمدتاً در شرایط جنگی مورد استفاده قرار می گرفت، پس از انقلاب اسلامی و به ویژه در دهه های اخیر با برنامه ریزی هدفمند و توسعه زیرساخت ها به یکی از ارکان اصلی نظام سلامت کشور تبدیل شده است.

به مناسبت ایام دهه فجر «محمد قادری، رئیس اورژانس هوایی کشور» وی در گفتگو با خبرنگار مهر به تشریح روند شکل گیری، پیشرفت و دستاوردهای اورژانس هوایی ایران از ابتدای انقلاب تاکنون پرداخت.

محمد قدری رئیس اورژانس هوایی کشور در گفتگو با خبرنگار مهر از روند شکل گیری و توسعه اورژانس هوایی ایران از آغاز این خدمت در دوران جنگ تحمیلی تا گسترش سراسری آن در سال های اخیر خبر داد.

آغاز اورژانس هوایی در دوران جنگ تحمیلی

قادری با بیان اینکه استفاده از آمبولانس هوایی به معنای امروزی آن قبل از انقلاب وجود نداشت، تصریح کرد: تنها دوره ای که از حمل و نقل هوایی مجروحان استفاده می شد در زمان جنگ تحمیلی بود که در آن زمان به دلیل شرایط نظامی از بالگردهای ارتش برای انتقال مجروحان از خط مقدم به عقبه و بیمارستان ها استفاده می شد که نقش بسیار موثری در نجات جان سربازان داشت. البته این خدمت کاملاً نظامی بود و در دسترس عموم نبود.

تشکیل اولین پایگاه اورژانس هوایی کشور پس از انقلاب

وی افزود: پس از پایان جنگ و با افزایش جمعیت، ترافیک شهری و تجمعات مردمی مانند 15 خرداد و 22 بهمن، نیاز به خدمات اورژانس هوایی بیش از پیش احساس شد و در نهایت مدیران اورژانس کشور در سال 1379 به این نتیجه رسیدند که باید از ظرفیت بالگرد استفاده شود.

به گفته رئیس اورژانس هوایی کشور، در خرداد 1379 یک فروند بالگرد از شرکت پشتیبانی بالگرد ایران اجاره شد و این بالگرد که ماهیت نظامی داشت طی قراردادی که هر ساله تمدید می شد در اختیار اورژانس قرار گرفت و به این ترتیب اولین پایگاه اورژانس هوایی کشور فعالیت خود را آغاز کرد.

توسعه تدریجی پایگاه ها در استان ها

قدری ادامه داد: پس از دو تا سه سال فعالیت مشخص شد که اورژانس هوایی مزایای زیادی در حفظ جان بیماران به ویژه مصدومین تصادفی دارد. به همین دلیل به تدریج شهرهایی مانند اصفهان و مشهد نیز به این چرخه اضافه شدند و به مرور زمان بر تعداد پایگاه ها افزوده شد.

جهش اضطراری هوایی در طرح تحول سلامت

وی با اشاره به اجرای طرح تحول سلامت در سال 1392 گفت: با اجرای این طرح اورژانس هوایی کشور جهشی جدی را شاهد بود. در مقطعی تنها در یک ماه حدود 14 پایگاه جدید اورژانس هوایی در نقاط مختلف کشور افتتاح شد و تعداد پایگاه ها از حدود 5 یا 6 پایگاه به 23 پایگاه افزایش یافت.

قدری افزود: از آن زمان تاکنون تقریبا هر سال دو تا سه پایگاه جدید به ناوگان اورژانس هوایی اضافه می شود و امروز در مجموع 52 پایگاه فعال در سراسر کشور داریم که تمامی استان ها را پوشش می دهد.

راه اندازی اورژانس هوایی بالشبت با اشاره به توسعه خدمات جدید گفت: در سال 1397 پایگاه اورژانس هوایی بالشبت (هواپیمایی) برای اولین بار در تهران راه اندازی شد و این هواپیما برای انتقال بیماران بین استان ها و همچنین انتقال اعضای پیوندی مورد استفاده قرار می گیرد.

وی خاطرنشان کرد: حمل و نقل هوایی با هواپیما هزینه های بسیار بالایی دارد و معمولا بار مالی سنگینی برای دولت ایجاد می کند، اما با وجود همه این هزینه ها، خدمات اورژانس هوایی چه در بخش بالگرد و چه در بال ثابت همچنان به صورت 100 درصد رایگان به مردم ارائه می شود.

آمار ماموریت ها و وضعیت بیماران

قادری با اشاره به آمار ماموریت ها گفت: سال گذشته بیش از 4 هزار ماموریت اورژانس هوایی در کشور انجام شد که بررسی ها نشان می دهد حدود 65 درصد از این بیماران پس از انتقال مستقیم به اتاق عمل می روند که نشان دهنده وضعیت وخیم بیماران تحت پوشش اورژانس هوایی است.

جایگاه ایران در مقایسه با کشورهای منطقه

وی در پاسخ به سوالی مبنی بر رتبه ایران نسبت به سایر کشورها گفت: به دلیل تحریم ها در حوزه تجهیزات تخصصی اورژانس هوایی و بالگردها با محدودیت های جدی مواجه هستیم و در دنیا بالگردها مخصوص اورژانس هوایی طراحی شده اند اما دسترسی ما به این تجهیزات محدود است.

قدری افزود: چند سال پیش موفق شدیم 8 فروند بالگرد کاملا به روز و در حد بالگردهای فعال در آلمان وارد کنیم اما پس از تعلیق برجام، ادامه این روند ممکن نشد. مشکل اصلی ما نه تنها خرید، بلکه تامین قطعات یدکی، تعمیرات و لوازم جانبی است.

استفاده از ظرفیت بالگردهای نظامی

رئیس اورژانس هوایی کشور گفت: اگر فقط ناوگان اختصاصی اورژانس هوایی را در نظر بگیریم، از نظر تعداد در جایگاه پایین تری قرار می گیریم اما با احتساب بالگردهای یگان های نظامی که در این زمینه همکاری می کنند، ایران جایگاه نسبتا خوبی در منطقه خاورمیانه دارد.

وی ترکیه را یکی از کشورهای پیشرو در این زمینه دانست و افزود: می توان گفت ایران به طور کلی یک پله پایین تر از ترکیه است اما در مقایسه با بسیاری از کشورهای منطقه وضعیت قابل قبولی داریم.

پوشش اورژانس هوایی کشور در سراسر کشور

قدری با اشاره به گستردگی پایگاه ها گفت: در حالی که ایران 31 استان دارد، 52 پایگاه اورژانس هوایی فعال داریم و چهار فروند بالگرد در استان های پهناوری مانند فارس مستقر هستند و در استان لرستان سه پایگاه در خرم آباد و الیگودرز و دو بالگرد اورژانس هوایی در تهران فعالیت می کنند.

وی افزود: این پوشش گسترده در بسیاری از کشورها وجود ندارد و اینکه تمامی استان های کشور دارای پایگاه اورژانس هوایی هستند مزیت بسیار مهمی است و در چشم انداز ده ساله برای تقویت بیشتر پوشش خدماتی، افزایش تعداد پایگاه های اورژانس هوایی از 52 پایگاه فعلی به حدود 80 پایگاه را هدف گذاری کرده ایم.

به گزارش مهر، بررسی شکل گیری و توسعه اورژانس هوایی کشور نشان می دهد که این خدمت حیاتی که در سال های اولیه تنها در شرایط خاص و محدود مورد استفاده قرار می گرفت، امروزه به شبکه ای گسترده و سراسری تبدیل شده است که نقش تعیین کننده ای در نجات جان بیماران، کاهش تلفات و ارتقای عدالت در دسترسی به خدمات پزشکی ایفا می کند.