به گزارش خبرگزاری ایمنا، شلغم یکی از سبزیجات ریشه ای است که سال هاست در رژیم غذایی ایرانیان مورد استفاده قرار می گیرد. شلغم علاوه بر ارزش غذایی، در متون معتبر طب سنتی ایران مورد توجه حکیمان بزرگ به عنوان ماده ای با عملکرد دارویی قرار گرفته است و شلغم را غذایی می دانند که علاوه بر تامین انرژی، در حفظ و بازیابی سلامت بدن نیز نقش دارد. این گزارش با رویکردی تحلیلی به بررسی خواص شلغم از دیدگاه طب سنتی ایران و انطباق آن با نیازهای بهداشتی امروزی می پردازد.
مزاج و ماهیت شلغم در طب سنتی
بر اساس اصول طب سنتی ایران، شناخت مزاج غذاها نقش اساسی در تعیین تأثیر آنها بر بدن دارد. شلغم در اکثر منابع کلاسیک به عنوان دارای مزاج گرم و گرم معرفی شده است. شلغم در صورت مصرف صحیح خون سالم تولید می کند و رطوبت متوسط را در بدن افزایش می دهد. این ویژگی شلغم را به گزینه ای مناسب برای افراد با مزاج سرد و خشک تبدیل می کند، البته برای افراد گرم مزاج مصرف متعادل آن با فواید آن توصیه می شود.
بررسی متون اصلی طب سنتی نشان می دهد که شلغم نه تنها به عنوان یک غذای روزانه مورد توجه قرار می گرفت، بلکه در زمره غذاهای دارای عملکرد درمانی قرار می گرفت. رازی در الحاوی خاصیت نرم کنندگی و تقویت کنندگی شلغم را ذکر می کند و عقیلی خراسانی در. مخزن ادویه وی آن را برای سینه و ریه مفید می داند. این همسویی دیدگاه ها در میان حکیمان مختلف نشان از جایگاه تثبیت شده شلغم در نظام طب سنتی ایران دارد.
خواص شلغم برای دستگاه تنفسی
یکی از بارزترین کاربردهای شلغم در طب سنتی تاثیر آن بر سلامت دستگاه تنفسی است. شلغم به دلیل طبیعت گرم و مرطوبی که دارد در کاهش خشکی مجاری تنفسی، تسکین سرفه و بهبود علائم سرماخوردگی موثر است. مصرف شلغم پخته یا آب شلغم به ویژه در فصول سرد سال برای نرم کردن سینه و کمک به دفع مخاط غلیظ توصیه می شود. ترکیب شلغم با عسل طبیعی از جمله نسخه های رایج برای کاهش سرفه های مزمن و تقویت ریه است.
تاثیر شلغم بر عملکرد دستگاه گوارش
شلغم از دیدگاه طب سنتی غذایی مقوی و نسبتاً دیر هضم محسوب می شود و پخت مناسب آن در افزایش قابلیت هضم نقش بسزایی دارد. شلغم پخته می تواند به تقویت معده و روده کمک کند و در بهبود یبوست ناشی از سردی موثر باشد. اما کارشناسان برای پیشگیری از عوارضی مانند نفخ و سنگینی، مصرف شلغم را همراه با ادویه هایی مانند زیره، نعناع یا آویشن توصیه کرده اند و این توصیه ها نشان از نگاه دقیق طب سنتی به تداخل غذا با دستگاه گوارش دارد.
نقش شلغم در تقویت قوای عمومی و سیستم ایمنی بدن
در متون طب سنتی شلغم به عنوان ماده ای مقوی و نشاط آور معرفی شده است. تولید خون سالم، افزایش ساختار بدن و کمک به بازیابی قوای از دست رفته در دوران نقاهت از جمله خواصی است که به شلغم نسبت داده می شود. به همین دلیل مصرف آن برای افراد مسن، افراد دارای ضعف عمومی و کسانی که از بیماری های طولانی مدت رنج برده اند توصیه می شود. این دیدگاه سنتی با یافته های جدید در مورد وجود ترکیبات آنتی اکسیدانی و ویتامین های موثر در شلغم همخوانی قابل توجهی دارد.
شلغم و درد مفاصل از دیدگاه طب سنتی
طب سنتی ایران معتقد است که بسیاری از دردهای مفصلی و عضلانی ناشی از شیوع سردی و رطوبت در بدن است. در این زمینه شلغم به عنوان ماده ای با خاصیت گرم کنندگی می تواند در کاهش این نوع درد موثر باشد. برخی منابع مصرف خوراکی شلغم یا ضماد آن را برای تسکین دردهای مزمن ذکر کرده اند، البته تاکید شده است که این روش ها باید همراه با اصلاح سبک زندگی و تغذیه انجام شود.
فواید و روش مصرف توصیه شده
در طب سنتی همیشه مصرف صحیح غذا همراه با فواید توصیه شده است. فواید شلغم شامل زیره، زنجبیل، نعناع و سرکه طبیعی است که می تواند عوارض جانبی احتمالی آن را کاهش دهد. مصرف شلغم به صورت پخته، بخارپز یا به صورت سوپ نیز توصیه می شود، زیرا مصرف خام آن باعث نفخ و اختلالات گوارشی می شود.
احتیاط ها و محدودیت ها
با وجود فواید فراوان، مصرف زیاد شلغم برای همه مناسب نیست. حکیمان طب سنتی هشدار داده اند که افراد دارای مزاج بسیار گرم یا صفراوی زائد در مصرف شلغم احتیاط کنند. همچنین در صورت ابتلا به برخی بیماری ها مراجعه به متخصص طب سنتی ضروری است.
با این وجود شلغم جایگاهی فراتر از یک غذای ساده دارد و به عنوان یک غذای دارویی با اثرات گوناگون بر سیستم تنفسی، دستگاه گوارش و قوای عمومی بدن شناخته می شود. استفاده آگاهانه از این ماده غذایی در چارچوب اصول مزاج و رعایت اعتدال می تواند به ارتقای سلامت جامعه کمک کند.
