بازار داغ فروش آنلاین دارو; آینده فروش آنلاین دارو چگونه خواهد بود؟

به گزارش خبرگزاری ایمنا، در سال های اخیر فروش اینترنتی دارو به یکی از مهم ترین موضوعات در حوزه سلامت و اقتصاد دیجیتال ایران تبدیل شده است. توسعه خدمات آنلاین و افزایش تقاضای مردم برای خدمات آفلاین از یک سو بر لزوم ورود داروخانه ها به فضای دیجیتال تاکید کرده است و از سوی دیگر حساسیت های مربوط به اصالت داروها، نسخه ها، حفظ زنجیره تامین و سلامت بیماران باعث شده تا سیاست گذاران با احتیاط به این موضوع نگاه کنند.

در حالی که طی ماه های اخیر اخبار زیادی مبنی بر تدوین قوانین جدید فروش اینترنتی دارو منتشر شده است، وضعیت حقوقی این موضوع همچنان در کانون توجه فعالان حوزه سلامت قرار دارد.

فروش اینترنتی دارو در ایران به کجا رسیده است؟

آخرین اخبار منتشر شده از سوی سازمان غذا و دارو نشان می دهد که موضوع فروش اینترنتی دارو همچنان در مرحله بررسی و تدوین سازوکارهای اجرایی است. مسئولان این سازمان تاکید می کنند که فروش دارو به دلیل ارتباط مستقیم با سلامت مردم با سایر کالاها تفاوت اساسی دارد و بدون نظارت دقیق نمی توان آن را به صورت گسترده در اینترنت توزیع کرد.

در این راستا، سعید مهرزادی رئیس اداره بازرسی و پاسخگویی به شکایات سازمان غذا و دارواعلام کرده است: سازمان غذا و دارو تا این لحظه به هیچ سایت یا پلتفرم اینترنتی عمومی مجوز فروش دارو و مکمل نداده است.

این اظهارات نشان می دهد که برخلاف برخی تبلیغات در فضای مجازی، فروش رایگان دارو از طریق سایت ها و بسترهای عمومی همچنان مورد تایید سازمان غذا و دارو نیست.

چرا فروش آنلاین دارو یک موضوع حساس است؟

کارشناسان سلامت معتقدند دارو یک محصول معمولی نیست و کوچکترین اشتباه در نگهداری، حمل و یا عرضه آن می تواند سلامت مصرف کننده را به خطر بیندازد. برخی از داروها نیاز به شرایط دمایی خاصی دارند و برخی دیگر فقط باید با تجویز پزشک و زیر نظر داروساز به بیمار تحویل داده شوند.

به همین دلیل سازمان غذا و دارو بارها نسبت به خرید دارو از منابع غیرمعتبر هشدار داده است. بر اساس اعلام این سازمان، عرضه داروهای خارج از زنجیره رسمی داروخانه ها می تواند زمینه ورود داروهای تقلبی، قاچاق یا غیر استاندارد را فراهم کند.

مهرزادی در این خصوص گفت: تنها مرجع رسمی و مطمئن برای تهیه این اقلام مراجعه حضوری به داروخانه ها است.

تفاوت فروش اینترنتی دارو با فروش اینترنتی محصولات سلامت محور

یکی از ابهامات مطرح شده در سال های اخیر تفاوت فروش دارو با عرضه اینترنتی برخی محصولات سلامت محور است. در حال حاضر تعدادی از داروخانه ها مجوز فعالیت در فضای مجازی برای فروش لوازم آرایشی، بهداشتی و برخی مکمل های دارای مجوز دریافت کرده اند اما این مجوز به معنای مجوز فروش دارو نیست.

مسئولان سازمان غذا و دارو تاکید کرده اند که مجوزهای فعلی تنها شامل گروه خاصی از کالاهای سلامت محور است و دارو همچنان مشمول ضوابط جداگانه است.

اطلاعیه قرارداد جدید؛ گامی به سوی خدمات مدرن داروسازی

علاوه بر هشدارها مبنی بر فروش غیرقانونی دارو، خبر مهم دیگری نیز در روزهای اخیر منتشر شد و مشاور فناوری اطلاعات سازمان غذا و دارو از ابلاغ توافقنامه جدید برای ارائه خدمات جدید در داروخانه ها خبر داد. طرحی که می تواند زیرساخت ورود گسترده داروخانه ها به فضای دیجیتال را فراهم کند.

رامین مقدم، مشاور فناوری اطلاعات سازمان غذا و دارووی در همین راستا اعلام کرده است: 18 هزار داروخانه فعال در سراسر کشور به مراکز ارائه خدمات جدید و الکترونیکی تبدیل خواهند شد.

وی همچنین تاکید کرد: این تحول با نظارت سازمان غذا و دارو انجام می شود و هدف آن توسعه خدمات الکترونیک در زنجیره تامین و توزیع دارو است.

چالش های اصلی فروش آنلاین دارو

راه اندازی فروش آنلاین دارو تنها به ایجاد وب سایت یا اپلیکیشن محدود نمی شود و کارشناسان به چند چالش مهم برای اجرای موفق این طرح اشاره می کنند:

حفظ اصالت دارو

یکی از مهم ترین دغدغه ها جلوگیری از ورود داروهای تقلبی به چرخه توزیع است. در مدل های استاندارد جهانی، ردیابی دارو از کارخانه تا مصرف کننده از طریق سیستم های هوشمند انجام می شود تا امکان جعل و قاچاق به حداقل برسد.

انطباق با زنجیره سرد

بخش قابل توجهی از داروها باید در دمای معینی نگهداری شوند. استفاده نادرست از این محصولات می تواند اثربخشی آنها را کاهش دهد و حتی سلامت بیمار را به خطر بیندازد. مطالعات بین المللی نیز اهمیت مدیریت دقیق زنجیره سرد در توزیع دارو را تایید کرده است.

امنیت اطلاعات بیمار

نسخه‌های پزشکی و اطلاعات دارویی افراد داده‌های حساس محسوب می‌شوند، بنابراین هر سیستم فروش آنلاین دارو باید استانداردهای بالایی از امنیت سایبری و حفاظت از داده‌ها داشته باشد.

نظارت بر کپی

در بسیاری از داروها، بررسی نسخه و مشورت با داروساز بخش مهمی از روند درمان است. نادیده گرفتن این مرحله می تواند منجر به مصرف نادرست دارو یا تداخلات دارویی شود.

موضع انجمن داروسازان در مورد فروش اینترنتی دارو

انجمن داروسازان ایران نیز در ماه های گذشته بر لزوم ساماندهی فروش اینترنتی دارو تاکید کرده است. مسئولان این انجمن معتقدند فناوری های جدید می تواند دسترسی مردم به خدمات دارویی را تسهیل کند اما این روند باید در چارچوب قانون و زیر نظر وزارت بهداشت انجام شود.

هادی احمدی عضو هیئت مدیره انجمن داروسازان ایرانوی در این زمینه گفت: دارو یک کالای استراتژیک محسوب می شود و عرضه آنلاین آن باید با کنترل دقیق انجام شود.

وی همچنین هشدار داد که فعالیت برخی بسترهای اینترنتی خارج از چارچوب قانونی می تواند سلامت عمومی را تهدید کند.

آینده فروش آنلاین دارو در ایران

ابلاغ تفاهم نامه جدید داروخانه ها، توسعه زیرساخت های الکترونیکی و تدوین مقررات نظارتی از جمله اقداماتی است که می تواند مسیر قانونی فروش آنلاین دارو را در آینده هموار کند و در صورت فراهم شدن زیرساخت های لازم برای احراز هویت بیمار، کنترل نسخه، نظارت بر حمل و نقل دارو و حفظ زنجیره تامین، فروش آنلاین دارو به تدریج وارد فاز اجرایی می شود.

فروش آنلاین دارو همچنان یکی از مهمترین موضوعات در حوزه سلامت دیجیتال است. آخرین مواضع سازمان غذا و دارو نشان می دهد که در حال حاضر مجوزی برای فروش عمومی دارو از طریق سایت ها و بسترهای اینترنتی صادر نشده است و هرگونه عرضه دارو خارج از چارچوب های رسمی غیرقانونی تلقی می شود.

در عین حال، تدوین مقررات جدید و توسعه خدمات داروسازی جدید نشان می‌دهد که سیاست‌گذاران به دنبال ایجاد مدلی ایمن، شفاف و قابل نظارت برای ارائه خدمات آنلاین دارویی هستند و آینده این بازار به میزان موفقیت در تامین امنیت دارویی، حفظ سلامت بیماران و ایجاد زیرساخت‌های نظارتی هوشمند بستگی دارد.