از تجهیزات تا دارو؛ نوزادان نارس محکوم به مرگ نیستند – خبرگزاری مهر ایران و جهان

خبرگزاری مهر – گروه سلامت: پس از تولد نوزاد، یکی از دغدغه های اصلی والدین مراقبت های بهداشتی و پیگیری های پزشکی برای اطمینان از سلامت نوزاد است. نوزادانی که به طور طبیعی و در شرایط مساعد به دنیا می آیند معمولا تحت مراقبت های بهداشتی روتین قرار می گیرند که در بسیاری از موارد از ابتدای سلامت جسمی و روانی نوزاد تا رسیدن به مراحل بعدی رشد تاثیر زیادی دارد.

این مراقبت ها شامل واکسیناسیون به موقع و غربالگری های اولیه است که در ابتدا در بیمارستان انجام می شود و سپس با پیگیری های پزشکی از طریق مراکز بهداشتی و خانه های بهداشت و به طور منظم در سال های اول زندگی نوزاد ادامه می یابد. این روند پیگیری به ویژه برای نوزادانی که نیاز به درمان خاصی دارند یا به پزشکان متخصص ارجاع می شوند، اهمیت دارد.

یکی از اقدامات کلیدی پس از ترخیص نوزاد از بیمارستان، ثبت پرونده سلامت نوزاد در نزدیکترین مرکز درمانی محل زندگی والدین است. با مراجعه به این پایگاه ها اطلاعات نوزاد ثبت می شود و تیم های بهداشتی و درمانی مسئولیت پیگیری سلامت نوزاد اعم از واکسیناسیون و غربالگری های مختلف را بر عهده خواهند داشت. این سرویس به والدین کمک می کند تا در صورت نیاز نوزاد به درمان خاص یا معاینات تخصصی، این کارها به سرعت و بدون تاخیر انجام شود.

در همین رابطه خبرنگار مهر با امیر نداف، فوق تخصص نوزادان، فوق تخصص طب نوزادان و پری ناتال و عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران گفتگو داشت

مراقبت های بهداشتی و پیشگیری از بیماری در نوزادان چگونه انجام می شود؟

نداف: نوزادانی که به طور طبیعی به دنیا می آیند و در شرایط مساعد به دنیا می آیند، معمولا مراقبت های بهداشتی روتین دریافت می کنند. این مراقبت ها شامل واکسیناسیون به موقع، غربالگری های اولیه و پیگیری های پزشکی از طریق مراکز بهداشتی و خانه های بهداشت در سراسر کشور است. به عنوان مثال، پس از ترخیص نوزاد از بیمارستان، والدین با مراجعه به نزدیکترین مرکز درمانی محل زندگی خود، پرونده سلامت نوزاد را تشکیل می دهند. سپس این پایگاه ها مسئول پیگیری تمامی مراحل مراقبت های بهداشتی از جمله واکسیناسیون و غربالگری خواهند بود.

در صورتی که نوزاد نیاز به درمان خاص یا ارجاع به پزشک متخصص داشته باشد، این خدمات به سرعت و بدون تاخیر ارائه می شود. این روند پیگیری باعث شده است که نوزادانی که در چند سال اخیر به دنیا می آیند از سلامت خوبی برخوردار باشند و مشکلات اساسی در رشد خود نداشته باشند.

چالش ها و مراقبت های ویژه از نوزادان نارس چیست؟

نداف: در کنار مراقبت های معمول از نوزادان، چالش های ویژه ای نیز برای نوزادان نارس وجود دارد. نوزادانی که به دلایل مختلف از جمله بیماری های مادر، استرس در دوران بارداری یا زایمان زودرس به دنیا می آیند، نیاز به مراقبت های ویژه و بستری در بخش های نوزادان بیمارستان ها دارند.

چند دهه پیش، نوزادان با وزن کمتر از 2 کیلوگرم شانس کمی برای زنده ماندن داشتند، به خصوص اگر نارس به دنیا می آمدند و در بسیاری از موارد به دلیل مشکلات جسمی جدی نمی توانستند زنده بمانند. اما با پیشرفت علم پزشکی و تجهیزات پزشکی، اکنون نوزادانی که وزن آنها کمتر از 600 گرم است و در حدود 26 هفته به دنیا می آیند شانس زنده ماندن دارند. در بیمارستان هایی مانند بیمارستان امام خمینی تهران، این نوزادان تحت مراقبت های ویژه قرار می گیرند و توانایی زندگی و رشد را دارند.

البته ممکن است این نوزادان نارس به دلیل زایمان زودرس دچار مشکل شوند، اما با پیشرفت های پزشکی و امکانات جدید می توان این مشکلات را تا حد زیادی مدیریت و درمان کرد.

چه پیشرفت هایی در زمینه درمان و امکانات درمانی نوزادان در ایران حاصل شده است؟

نداف: یکی از دستاوردهای مهم در زمینه مراقبت از نوزادان نارس در ایران، پیشرفت در تجهیزات و داروهای مورد نیاز برای درمان آنهاست. اکنون بسیاری از داروها و تجهیزات پزشکی مورد نیاز نوزادان در داخل کشور تولید می شود که وابستگی به واردات و هزینه های بالای خارجی را کاهش می دهد. البته در برخی موارد ممکن است نیاز به واردات برخی داروها از خارج از کشور باشد، اما در مجموع این دستاوردهای علمی و تولیدات داخلی به نوزادان امکان می دهد تا درمان های به موقع و موثری دریافت کنند.

پیشرفت در این زمینه ها حاصل تلاش مستمر وزارت بهداشت، انجمن نوزادان، بیمارستان ها و تیم های پزشکی است که بهترین امکانات درمانی را با حساسیت به وضعیت نوزادان نارس فراهم کرده اند.

همکاری خانواده ها در مراقبت از نوزادان چگونه است؟

نداف: برای داشتن نسلی سالم و آینده باید به اهمیت مراقبت از سلامت نوزادان پی برد. این مراقبت از لحظه تولد شروع می شود و شامل اقدامات پیشگیرانه مانند واکسیناسیون، غربالگری نوزادان و پیگیری های پزشکی پس از تولد است. با این حال برخی از والدین همچنان نسبت به برخی از این اقدامات حساسیت نشان می دهند و یا از انجام آن بی توجهی می کنند که می تواند تهدیدی برای سلامت نسل آینده باشد.

چالش های واکسیناسیون به موقع نوزادان چیست؟

نداف: یکی از مهم ترین اقدامات بهداشتی برای نوزادان، واکسیناسیون به موقع است. با وجود تمام تاکیدات و تبلیغات، برخی از والدین هنوز در واکسیناسیون فرزندان خود تردید دارند یا به تعویق می افتند. این مشکل نه تنها در کشور ما بلکه در بسیاری از کشورهای دیگر نیز مشاهده می شود. واکسیناسیون یکی از موثرترین راه های پیشگیری از بیماری های خطرناک است که می تواند از عوارض جبران ناپذیر جلوگیری کرده و سلامت جامعه را تضمین کند. در نتیجه باید به اطلاع رسانی و آموزش خانواده ها در این زمینه توجه ویژه شود.

علاوه بر واکسیناسیون، غربالگری نوزادان نیز برای شناسایی بیماری ها و مشکلات سلامتی بسیار مهم است. به عنوان مثال، غربالگری چشم نوزادان که باید در 28 روزگی انجام شود، نقش مهمی در شناسایی مشکلات بینایی و پیشگیری از اختلالات جدی در آینده دارد. با این حال، برخی از والدین به دلیل مشغله کاری یا عدم آگاهی، این مرحله از مراقبت را فراموش می کنند یا به تعویق می اندازند.

یکی از عوامل اصلی موفقیت در پیشگیری از بیماری ها و مشکلات سلامتی نوزادان آگاهی و آموزش به موقع به والدین است. اگر خانواده ها از اهمیت و ضرورت هر یک از اقدامات بهداشتی مانند واکسیناسیون، غربالگری ها و پیگیری های مختلف آگاه باشند، می توانند تصمیمات بهتری برای سلامت نوزاد خود بگیرند. این آموزش ها باید به طور مستمر و با تاکید بر اهمیت پیشگیری و درمان به موقع انجام شود تا نوزادان مراقبت های لازم را دریافت کنند.

آیا ژن درمانی در ایران پیشرفت کرده است؟

نداف: ژن درمانی در دنیای پزشکی هنوز در مراحل اولیه است و عمدتاً بر درمان بیماری های خاص با استفاده از فناوری های پیشرفته ژنتیکی متمرکز است. اما در ایران همزمان با تلاش های جهانی برای توسعه این علم به نظر می رسد پیشگیری از بیماری های ژنتیکی با تشخیص دقیق تر گامی رو به جلو برداشته شود. در این مقاله به اهمیت تشخیص ژنتیکی و نقش آن در پیشگیری از بیماری های ارثی و مزمن می پردازیم.

آیا می توان بیماری های ژنتیکی را قبل از تولد تشخیص داد؟

نداف: یکی از بزرگترین پیشرفت ها در زمینه پزشکی و ژنتیک، تشخیص بیماری های ژنتیکی در مراحل اولیه بارداری است. بیماری هایی مانند تالاسمی و هموفیلی که ناشی از مشکلات ژنتیکی هستند با آزمایش ژنتیک قبل از تولد قابل تشخیص هستند. در واقع اگر والدین حامل ژن این بیماری ها باشند، تشخیص این بیماری ها از همان ابتدای بارداری امکان پذیر است.

در صورت تایید وجود این بیماری ها، طبق قوانین کشور، اگر جنین دارای بیماری های ژنتیکی خاصی باشد که سلامت کودک را به طور جدی تهدید می کند، می توان قبل از هفته 18 بارداری سقط جنین انجام داد. این فرآیند به ویژه در جلوگیری از تولد نوزادانی که با مشکلات ژنتیکی جدی مواجه خواهند شد، نقش اساسی دارد.

یکی دیگر از کاربردهای مهم آزمایش های ژنتیک در ایران، تشخیص بیماری های شایع در بین اعضای خانواده است. اگر بیماری هایی مانند تالاسمی یا هموفیلی در یک خانواده در چندین نسل مشاهده شود، متخصصان ژنتیک می توانند با استفاده از آزمایشات ژنتیکی تعیین کنند که آیا والدین آینده ناقل این ژن های معیوب هستند یا خیر. این تشخیص ها به زوج ها این امکان را می دهد که درصد شانس ابتلای فرزندشان به بیماری های ارثی را بدانند.

حتی در مرحله تشکیل جنین با استفاده از تست های پیشرفته می توان پیش بینی کرد که جنین دچار بیماری های ژنتیکی خاصی خواهد شد یا خیر. این اطلاعات به خانواده ها کمک می کند تا تصمیمات آگاهانه تری در مورد سلامت نسل های آینده بگیرند.

تهدیدات و چالش های تشخیص ژنتیکی چیست؟

نداف: با وجود پیشرفت های چشمگیر در زمینه تشخیص ژنتیک، چالش هایی نیز در مسیر این فرآیند وجود دارد. تحریم ها و محدودیت های واردات برخی کیت ها و تجهیزات آزمایشگاهی ممکن است روند انجام این آزمایش ها را کند کرده و هزینه ها را افزایش دهد. اگرچه این وضعیت مشکلاتی را به همراه دارد اما همچنان امکان انجام آزمایشات ژنتیکی در کشور وجود دارد و متخصصان این حوزه با استفاده از امکانات موجود قادر به تشخیص دقیق تری هستند.

تشخیص ژنتیک در آینده چه کمکی به انسان خواهد کرد؟

نداف: تشخیص های ژنتیکی به ویژه در زمینه پیشگیری از بیماری های ارثی می تواند تاثیر بسزایی در کاهش مشکلات سلامتی و بهبود کیفیت زندگی افراد داشته باشد. با توجه به پیشرفت های صورت گرفته در کشور، بسیاری از بیماری های ژنتیکی قابل شناسایی و پیشگیری هستند. این دستاوردها می تواند به کاهش تولد نوزادانی که با مشکلات جدی مواجه هستند کمک کند و از بروز بیماری های ارثی در نسل های آینده جلوگیری کند.

در نهایت با وجود چالش‌های موجود، پیشرفت‌های علمی و امکانات آزمایشگاهی در ایران امکان شناسایی و درمان به موقع بیماری‌های ژنتیکی را فراهم می‌آورد که مستقیماً منجر به ارتقای سلامت عمومی و کاهش هزینه‌های درمان در آینده خواهد شد.

اهمیت حفظ نسل آینده کشور چیست؟

نداف: رشد جمعیت در ایران در سال‌های اخیر با کاهش چشمگیری روبرو بوده است و احتمالاً این موضوع در آینده با چالش‌های بیشتری همراه خواهد بود. نسل جدید به ویژه نوزادان و کودکان به عنوان سرمایه های ارزشمند کشور باید از سلامت کامل برخوردار باشند تا بتوانند در آینده کشور را بسازند و در مسیر توسعه آن گام بردارند. در این راستا مراقبت های بهداشتی نوزاد از بدو تولد تا مراحل بعدی نقش اساسی دارد.