از بی خوابی تا افکار خودآزاری؛ علائم افسردگی پس از زایمان – خبرگزاری مهر ایران و جهان

خبرگزاری مهر – گروه سلامت: افسردگی پس از زایمان نوعی افسردگی است که ممکن است مدت کوتاهی پس از زایمان ظاهر شود. این افسردگی در 5 تا 10 درصد زنان دیده می شود. بی خوابی شدید، بی ثباتی خلق و خو و احساس خستگی از علائم شایع آن هستند. ممکن است باورهای هذیانی و افکار خودکشی و خودکشی (در رابطه با نوزاد) ظاهر شود. به همین دلیل ممکن است به عنوان یک فوریت پزشکی به دلیل به خطر انداختن جان مادر و کودک تلقی شود.

افسردگی پس از زایمان چیست؟

افسردگی پس از زایمان یک اختلال خلقی است که برخی افراد پس از بچه دار شدن دچار آن می شوند. این اختلال در زنانی که به تازگی زایمان کرده اند نسبتاً شایع است و معمولاً در ماه اول پس از تولد نوزاد رخ می دهد. با این حال، علائم آن ممکن است تا 12 ماه پس از زایمان ظاهر شود.

افسردگی می تواند باعث شود که فرد اغلب روزها، تقریبا هر روز، احساس غمگینی، غمگینی، ناامیدی یا بدخلق کند. یکی دیگر از علائم رایج این اختلال، از دست دادن علاقه یا لذت به فعالیت هایی است که قبلا لذت بخش بوده اند.

تفاوت بین غم و اندوه پس از زایمان و افسردگی پس از زایمان چیست؟

بسیاری از افراد پس از تولد نوزاد، نوع خفیفی از نوسانات خلقی را تجربه می کنند که به آن «افسردگی پس از زایمان» یا بلوز پس از زایمان می گویند. این وضعیت معمولاً 2 تا 3 روز پس از زایمان شروع می شود. افراد مبتلا به این بیماری ممکن است بد خلق، تحریک پذیر یا مضطرب باشند، در تمرکز یا خواب مشکل داشته باشند و به راحتی گریه کنند.

علائم افسردگی پس از زایمان شدید نیست و معمولا در عرض دو هفته برطرف می شود. اما در افسردگی پس از زایمان علائم شدیدتر و ماندگارتر است و عملکرد روزانه فرد را مختل می کند.

علائم افسردگی پس از زایمان چیست؟

تشخیص افسردگی پس از زایمان گاهی اوقات دشوار است، زیرا برخی از علائم می تواند ناشی از استرس مراقبت از نوزاد باشد. به عنوان مثال، پس از تولد نوزاد، خواب زیاد یا کم، احساس خستگی یا کمبود انرژی و تغییر در اشتها، وزن یا میل جنسی طبیعی است.

با این حال، فرد مبتلا به افسردگی پس از زایمان ممکن است حتی زمانی که نوزادش خواب است نتواند بخوابد یا آنقدر انرژی کمی داشته باشد که نتواند پس از ساعت ها از رختخواب خارج شود.

از دیگر علائم افسردگی پس از زایمان می توان به احساس اضطراب، تحریک پذیری یا عصبانیت، احساس گناه یا سرزنش خود، ناتوانی در مراقبت از نوزاد، احساس شکست در نقش والدین، اعتقاد به اینکه والدین والدین خوبی نیستند یا کودک او را دوست ندارد و بی ثباتی عاطفی اشاره کرد. همچنین افرادی که سابقه افسردگی دارند بیشتر از دیگران در معرض افسردگی پس از زایمان هستند.

افکار خودآزاری چیست؟

اگر مادران احساس می کنند که ممکن است به خود یا فرزندشان آسیب برسانند، باید فوراً کمک بگیرند و با پزشک خود تماس بگیرند و وضعیت اورژانسی را به آنها اطلاع دهند. همچنین می توانید با خطوط پیشگیری از خودکشی تماس بگیرید. شامل شماره 44508200 مربوط به بیمارستان روانپزشکی دانشگاه ایران.

افسردگی پس از زایمان چگونه درمان می شود؟

درمان افسردگی پس از زایمان مشابه درمان سایر انواع افسردگی است. دو روش اصلی درمان افسردگی شامل داروهای ضد افسردگی و روان درمانی (مکالمه با یک درمانگر) است.

یک روان درمانگر می تواند روانپزشک، روانشناس یا مددکار اجتماعی باشد. در دوران شیردهی، ممکن است لازم باشد از مصرف برخی داروها خودداری شود، زیرا مقدار کمی از دارو می تواند وارد شیر مادر شود. با این حال، افسردگی درمان نشده برای مادر و نوزاد نیز خطرناک است.

چندین دارو برای درمان افسردگی وجود دارد که برای نوزادان بی خطر هستند. پزشک با بررسی وضعیت شما تصمیم می گیرد که آیا به دارو نیاز دارید یا خیر و در صورت لزوم مناسب ترین گزینه را تجویز می کند.

آیا می توان از افسردگی پس از زایمان پیشگیری کرد؟

احتمال ابتلای مجدد به افسردگی پس از زایمان در افرادی که قبلاً این اختلال را تجربه کرده اند بیشتر است. همچنین داشتن سابقه افسردگی – حتی قبل از بارداری – خطر ابتلا به این اختلال را افزایش می دهد.

اگر در گذشته افسردگی پس از زایمان داشته‌اید و داروهایی مصرف کرده‌اید که برای شما مؤثر بوده است، پزشک ممکن است پس از زایمان بعدی دوباره همان دارو را تجویز کند. همچنین برای پیشگیری از عود افسردگی می توان شما را برای پیشگیری به روان درمانگر ارجاع داد.

افسردگی پس از زایمان یک اختلال قابل درمان است. تشخیص به موقع، مراجعه به پزشک و دریافت حمایت های تخصصی می تواند روند بهبودی را تسریع کند و سلامت مادر و نوزاد را تضمین کند.

افسردگی پس از زایمان، حالتی فراتر از نوسانات خلقی طبیعی

پروین یداللهی، دکترای تخصصی سلامت باروری در خصوص افسردگی پس از زایمان توضیح داد و گفت: افسردگی پس از زایمان حالتی فراتر از نوسانات خلقی معمول است و بیشتر علائم بیماری از 10 تا 14 روز پس از زایمان ظاهر می شود.

وی با اشاره به علل مختلف افسردگی پس از زایمان در مادران گفت: تغییرات شدید هورمونی پس از زایمان یکی از عوامل بروز این بیماری است. در دوران بارداری، جفت جنین هورمون هایی ترشح می کند که نقش مهمی در ایجاد حس آرامش و شادی دارند، اما پس از زایمان و خارج شدن جفت، سطح این هورمون ها به شدت کاهش می یابد و این می تواند آغازی برای اختلالات خلقی باشد.

این متخصص سلامت باروری با تاکید بر نقش تنش های خانوادگی، فشارهای اقتصادی، عدم حمایت اجتماعی و عوامل فرهنگی در تشدید علائم افسردگی، ادامه داد: مادرانی که سابقه افسردگی یا سایر اختلالات روانپزشکی دارند و یا اولین بارداری خود را تجربه می کنند، بیشتر در معرض این نوع افسردگی قرار دارند. همچنین بستری طولانی مدت مادر باردار به دلیل بیماری های مزمن مانند دیابت کنترل نشده، پره اکلامپسی، زایمان زودرس و سایر بیماری ها می تواند باعث افسردگی پس از زایمان شود.

علائم هشدار دهنده افسردگی پس از زایمان چیست؟

یداللهی با اشاره به اهمیت تشخیص به موقع افسردگی پس از زایمان گفت: علائمی مانند خستگی شدید، بی خوابی یا خواب زیاد، نگرانی دائمی در مورد سلامت نوزاد، از دست دادن انگیزه برای فعالیت های قبلی، احساس گناه، احساس بی کفایتی در نقش مادر، کاهش تمرکز و اختلال در تصمیم گیری از جمله علائم افسردگی است که باید جدی گرفته شود.

این متخصص سلامت باروری بر شناسایی زودهنگام و ارجاع به روانپزشک تاکید کرد و افزود: صحبت با مادر، آموزش اعضای خانواده و افزایش آگاهی در مورد این اختلال از اولین و بسیار موثرترین اقدامات برای کمک به درمان این بیماری است.

به گفته یداللهی، درمان افسردگی پس از زایمان چند وجهی است که شامل روان درمانی، مشاوره فردی یا گروهی، درمان شناختی رفتاری (CBT) و دارو درمانی با نسخه روانپزشکی است.

وی استفاده از درمان های مکمل مانند پیاده روی منظم، یوگا، مدیتیشن، تمرینات تنفسی، رژیم غذایی سالم و پرهیز از مصرف مواد قندی را در بهبود وضعیت مادر بسیار موثر دانست و تصریح کرد: همچنین حضور در گروه های حمایتی، مشاوره خانواده و حمایت عاطفی اطرافیان از دیگر عوامل مهم در درمان این اختلال است.

یداللهی یادآور شد: تشویق مادران به ابراز احساسات بسیار مهم است. خانواده ها باید در این دوران شنونده خوبی باشند، در کارهای روزانه به مادر کمک کنند تا مادر وقت کافی برای استراحت داشته باشد و همچنین به او یادآوری کنند که تنها نیست. قرار گرفتن در گروه مادرانی که تجربه مشابهی دارند می تواند حس همدلی و آرامش را برای مادر فراهم کند.