به گزارش خبرگزاری ایمنا، بدن انسان مجموعه ای پیچیده و هماهنگ از اندام ها و بافت هایی است که هر یک وظیفه خاصی در حفظ حیات دارند و در این میان خون به عنوان یکی از اساسی ترین بافت های بدن، نقشی فراتر از مایعی که در رگ ها جریان دارد، ایفا می کند و وظیفه انتقال مواد حیاتی، تامین اکسیژن، دفاع از بدن در برابر بسیاری از فرآیندهای بیماری زا و حفظ تعادل را بر عهده دارد.
اهمیت خون به حدی است که کوچکترین تغییر در تعداد سلول های خونی یا اختلال در عملکرد اجزای آن می تواند نشانه بیماری یا اختلال در قسمت های مختلف بدن باشد و به همین دلیل بررسی سلامت خون و سیستم خون ساز همواره یکی از ارکان اصلی ارزیابی وضعیت سلامت افراد به شمار می رود و بسیاری از بیماری ها اولین علائم خود را از طریق تغییرات خونی نشان می دهند.
پیشرفت دانش پزشکی در دهه های اخیر باعث شده است که شناخت بیماری های مرتبط با خون و سرطان با دقت بیشتری انجام شود و روش های جدید تشخیص و درمان این بیماری ها در اختیار متخصصان قرار گیرد. امروزه بسیاری از اختلالات خونی و حتی برخی سرطان ها در صورت تشخیص زودهنگام قابل کنترل و درمان هستند و این موضوع اهمیت توجه به سلامت سیستم خونساز را دو چندان می کند.
از سوی دیگر، برخلاف تصور عمومی، آزمایش خون تنها به چند عدد و شاخص محدود نمی شود، بلکه اطلاعات گسترده ای را در مورد عملکرد اندام های مختلف بدن در اختیار پزشک قرار می دهد و به همین دلیل، آشنایی با نقش خون و اهمیت آزمایشات مربوط به آن می تواند به ارتقای آگاهی عمومی و توجه بیشتر مردم به وضعیت سلامتی خود کمک کند.
چرا خون برای انسان نقش حیاتی دارد؟
پاهیده آقاب، فوق تخصص هماتولوژی و انکولوژی (خون و سرطان) وی در گفت و گو با خبرنگار ایمنا با بیان اینکه رشته هماتولوژی و انکولوژی شاخه ای از علم پزشکی است که به بررسی کامل سیستم خون ساز بدن، بیماری های مرتبط با آن و همچنین تشخیص و درمان بیماری های خوش خیم و بدخیم در این زمینه می پردازد، اظهار داشت: این رشته طیف وسیعی از بیماری ها را شامل می شود. از اختلالات مربوط به سلول های خونی و غدد لنفاوی گرفته تا بیماری های طحال، مغز استخوان و انواع سرطان های مربوط به سیستم خون ساز.
وی با بیان اینکه خون یکی از مهم ترین بافت های بدن است که از اجزای مختلفی تشکیل شده و نقش حیاتی در تداوم حیات انسان دارد، افزود: سه گروه اصلی گلبول های خون شامل گلبول های سفید، گلبول های قرمز و پلاکت ها هستند. گلبول های سفید وظیفه دفاع از بدن در برابر عوامل بیماری زا را بر عهده دارند و شامل انواع مختلفی از سلول ها مانند نوتروفیل ها و لنفوسیت ها هستند که هر یک از آنها عملکرد خاصی در سیستم ایمنی دارند.
این متخصص هماتولوژی و انکولوژی با بیان اینکه گلبول های قرمز یکی از مهم ترین اجزای خون محسوب می شوند، اظهار داشت: این سلول ها به دلیل وجود هموگلوبین، اکسیژن را از ریه ها به تمام بافت های بدن منتقل می کنند و از طرفی دی اکسید کربن و مواد زائد متابولیسم سلولی را از بافت ها جمع آوری و به ریه ها برمی گردانند.
نقش پلاکت و پلاسما در خون چیست؟ / آزمایش خون اطلاعات ارزشمندی در مورد وضعیت سلامتی فرد ارائه می دهد
آقاب با بیان اینکه دسته سوم سلول های خونی پلاکت ها هستند که نقش بسیار مهمی در جلوگیری از خونریزی و تشکیل لخته خون دارند و یکی از عناصر اصلی سیستم انعقاد خون هستند، ادامه داد: علاوه بر این سلول ها، قسمت مایع خون به نام پلاسما نیز بسیار مهم است.
وی گفت: پلاسما مایع زرد رنگی است که پس از جداسازی سلول های خونی در آزمایشگاه دیده می شود. این قسمت حاوی انواع پروتئین ها، فاکتورهای انعقادی و سایر مواد ضروری است که برای عملکرد طبیعی بدن ضروری است و به طور کلی مهمترین وظیفه سیستم خون رساندن اکسیژن و مواد حیاتی به سلول ها و حفظ حیات بافت های بدن است.
این فوق تخصص هماتولوژی و انکولوژی با بیان اینکه آزمایش خون تنها به شمارش سلول های خونی یا CBC محدود نمی شود، شامل یک سری آزمایشات است که اطلاعات ارزشمندی را در مورد وضعیت سلامت فرد ارائه می دهد و افزود: از این میان می توان به عملکرد کبد، عملکرد کلیه، سطح قند خون، چربی خون و فاکتورهای انعقادی اشاره کرد.
سلامت خون و سیستم خونساز ارتباط مستقیمی با عملکرد صحیح سایر اندام های بدن دارد و هرگونه اختلال در این سیستم می تواند کیفیت زندگی و سلامت عمومی افراد را تحت تاثیر قرار دهد و از این رو توجه به علائم هشدار دهنده، انجام آزمایشات دوره ای و پیگیری وضعیت شاخص های خونی از جمله اقداماتی است که می تواند در تشخیص زودهنگام بسیاری از بیماری ها نقش موثری داشته باشد.
پیشرفت های علمی در زمینه هماتولوژی و انکولوژی در سال های اخیر، افق های جدیدی را برای تشخیص و درمان بیماری های خونی و سرطان گشوده است. استفاده از روش های نوین آزمایشگاهی و درمانی، امکان شناسایی دقیق تر بیماری ها و انتخاب مناسب ترین روش درمانی را فراهم کرده و امید به بهبود و افزایش کیفیت زندگی بیماران را بیش از گذشته افزایش داده است.
حفظ سلامت خون تنها به درمان بیماری ها محدود نمی شود، بلکه پیروی از سبک زندگی سالم، تغذیه مناسب، فعالیت بدنی منظم و مراجعه به موقع برای انجام آزمایشات لازم نقش مهمی در پیشگیری از بسیاری از اختلالات خونی و حفظ سلامت عمومی بدن دارد.
آگاهی از عملکرد سیستم خون ساز و توجه به تغییرات احتمالی آن گام مهمی در مسیر مراقبت های بهداشتی است، زیرا خون نه تنها عامل حیات و انتقال مواد ضروری در بدن است، بلکه می تواند آینه ای از وضعیت سلامت و عملکرد اندام های مختلف باشد.
