آنتی اکسیدان ها؛ منجی های خاموش در برابر پیری و بیماری

به گزارش خبرگزاری ایمنا، بدن انسان برای زنده ماندن نیاز به یک سری فرآیندهای بیولوژیکی پیچیده دارد که در سطح سلولی و مولکولی رخ می دهد. این فرآیندها با دقت قابل توجهی برای تامین انرژی لازم برای فعالیت‌های روزانه، رشد و ترمیم بافت طراحی شده‌اند و علی‌رغم این دستور، همواره در حین تولید انرژی و واکنش‌های شیمیایی ترکیبات ناخواسته‌ای ایجاد می‌شود و این ترکیبات که به عنوان رادیکال‌های آزاد شناخته می‌شوند، در صورت عدم کنترل می‌توانند به ساختارهای حیاتی بدن آسیب وارد کرده و سلامت عمومی را تهدید کنند.

رادیکال های آزاد اساسا بخشی طبیعی از فعالیت های بیولوژیکی هستند، اما زمانی خطرناک می شوند که تولید آنها از ظرفیت دفاعی بدن فراتر رود. این وضعیت که به آن استرس اکسیداتیو می گویند به مرور زمان باعث از بین رفتن پروتئین ها، چربی ها و حتی DNA سلولی می شود. پیامدهای این تخریب در سطح کلان به صورت پیری زودرس، کاهش توانایی اندام ها و افزایش احتمال ابتلا به بیماری های مزمن ظاهر می شود.

برای مقابله با این تهدید داخلی، بدن به ترکیباتی نیاز دارد که بتواند رادیکال های آزاد را خنثی کند و این ترکیبات آنتی اکسیدان هایی هستند که نقش محافظ سلول ها را ایفا می کنند. برخی از آنتی اکسیدان ها به طور طبیعی در بدن ساخته می شوند، مانند آنزیم های کبدی با خاصیت سم زدایی، اما بسیاری دیگر باید از طریق تغذیه وارد بدن شوند و این واقعیت نشان می دهد که رژیم غذایی سالم نه تنها برای تامین انرژی، بلکه برای حفظ سلامت سلولی و پیشگیری از بیماری ها ضروری است.

اهمیت تغذیه در این زمینه تنها به دریافت آنتی اکسیدان ها محدود نمی شود و کیفیت و تنوع غذاها، تازگی و تناسب آنها با نیازهای فردی، همگی در کارایی سیستم دفاعی بدن نقش دارند و سوء تغذیه یا مصرف غذاهای فرآوری شده و ناسالم می تواند قدرت دفاعی بدن را کاهش داده و حتی باعث بیماری شود. خود ایمنی که در آن سیستم ایمنی به جای دفاع، بافت های خود را تخریب می کند، بنابراین تغذیه مناسب اولین خط دفاعی در برابر آسیب سلولی است.

آسیب اکسیداتیو ناشی از تولید رادیکال های آزاد و گونه های فعال اکسیژن در داخل بدن

رضا امانی، متخصص تغذیه، فلوشیپ تغذیه بالینی و استاد دانشگاه با بیان اینکه میتوکندری یا همان میتوکندریاندامی است که اضافه کاری دریافت نمی کند و بازده عملکردی آن بین 90 تا 95 درصد است و یکی از شاهکارهای خلقت به شمار می رود. ایمنا به خبرنگار گفت: وظیفه اصلی این اندام انجام فرآیند اکسیداسیون و بازسازی بدن و در واقع تنفس سلولی است و توجه به این مهم است زیرا کلید صحبت درباره آنتی اکسیدان ها مربوط به این اندام است.

او این را گفت میتوکندری با تمام تلاش کار می کند اما حدود 5 تا 10 درصد نشتی دارد، می افزاید: این نشت به معنای تولید رادیکال های آزاد و اکسیژن فعال در داخل بدن است که به مرور زمان باعث آسیب اکسیداتیو می شود، این فرآیند یک پدیده داخلی است و یکی از عوامل اصلی پیری، ساییدگی و پیری بافت ها محسوب می شود.

متخصص تغذیه، فلوشیپ تغذیه بالینی و استاد دانشگاه می گویند که کارایی میتوکندری در بدن انسان به حدود 95 درصد می رسد و با این حال مقدار کمی نشت آن در طول زمان می تواند مضر باشد و بدن برای کاهش این آسیب ها به ابزارهای دفاعی نیاز دارد.

آنتی اکسیدان ها چگونه تامین می شوند؟ / لزوم انتخاب صحیح و آگاهانه غذا

امانی ادامه می دهد: بخشی از آسیب اکسیداتیو منشاء داخلی دارد و به عنوان مثال در برخی بیماری ها خود ایمنی مانند دیابت نوع 1، آرتریت روماتوئید یا بیماری ام اس، گلبول‌های سفید به بافت‌های بدن حمله می‌کنند و حتی سوءتغذیه می‌تواند باعث ایجاد چنین شرایطی شود و بدن تا حدی با کمک آنتی‌اکسیدان‌ها در برابر این آسیب‌ها مقاومت می‌کند.

وی با بیان اینکه آنتی اکسیدان ها به دو دسته کلی تقسیم می شوند، می گوید: برخی از آن ها از طریق غذا تامین می شود و بدن قادر به ساخت آن نیست و بخشی دیگر توسط خود بدن ساخته می شود، اما برای تولید آنها نیاز به مواد اولیه ای است که باید از طریق تغذیه تامین شود و به عنوان مثال ویتامین C و ویتامین E از جمله آنتی اکسیدان هایی هستند که بدن انسان قادر به ساختن آنها نیست و باید از طریق رژیم غذایی وارد بدن شود.

این متخصص تغذیه، فلوشیپ تغذیه بالینی و استاد دانشگاه با بیان اینکه از سوی دیگر برخی ترکیبات مانند آنزیم های کبدی اثرات سم زدایی و آنتی اکسیدانی دارند اما تولید آنها نیز منوط به دریافت مواد اولیه از طریق تغذیه است، می افزاید: حتی در این موارد نیز بدن به انتخاب صحیح و آگاهانه غذا بستگی دارد.

پدیده رادیکال های آزاد در طب سنتی با مفهوم مخلوط پوسیده / تخریب بافت ها و کاهش نشاط به دلیل وجود مواد زائد در بدن توضیح داده می شود.

بهنام یوسفیان، پزشک و متخصص طب سنتی با گفتن اینکه در طب سنتی مفهوم قوا مشاور این معادل نیروی حیاتی است که در پزشکی مدرن توسط میتوکندری تولید و مدیریت می شود، وی به خبرنگار ایمنا گفت: این نیرو وظیفه حفظ تعادل بدن و جلوگیری از فرسودگی زودرس را بر عهده دارد و توصیه می شود افراد با رعایت اصول تغذیه و سبک زندگی سالم این نیروها را تقویت کرده و توصیه هایی مانند خواب کافی، دوری از استرس و مصرف مواد غذایی تازه و طبیعی را جدی بگیرند.

وی با بیان اینکه پدیده رادیکال های آزاد در طب جدید در طب سنتی با مفهوم مخلوط پوسیده تبیین می شود، می افزاید: این مواد زاید در بدن باعث تخریب بافت ها و کاهش نشاط می شوند و برای جلوگیری از تجمع آنها توصیه می شود مصرف غذاهای سنگین، چرب و صنعتی را کاهش داده و با غذاهای سبک و مناسب جایگزین کنید.

این پزشک و متخصص طب سنتی با اشاره به اینکه طب سنتی تغذیه مناسب را مهم ترین ابزار دفاعی بدن می داند، تصریح می کند: مصرف میوه ها و سبزیجات تازه به ویژه انار، انگور سیاه، سبزیجات برگ سبز و دمنوش های گیاهی می تواند همان نقش آنتی اکسیدان ها را در طب جدید ایفا کند و توصیه می شود این مواد غذایی را به طور مرتب در برنامه غذایی روزانه قرار دهید.

گیاهان دارویی منابع طبیعی آنتی اکسیدان هستند / انتخاب صحیح غذا و سبک زندگی سالم. اساس پیشگیری از پیری زودرس و بیماری های مزمن

یوسفیان با اشاره به بیماری ها خود ایمنی و اختلال خلقی و بیان اینکه از نظر طب سنتی بیماری ها خود ایمنی نتیجه تسلط یکی از مزاج ها و ضعف قوا مشاور هستند، وی ادامه می دهد: به عنوان مثال افزایش دما یا رطوبت غیرعادی بدن می تواند سیستم دفاعی بدن را مختل کند و توصیه پزشکان سنتی در این شرایط اصلاح خلق و خو از طریق یک رژیم غذایی متعادل، پرهیز از غذاهای ناسازگار با مزاج فرد و استفاده از گیاهان دارویی تنظیم کننده است.

وی می گوید: گیاهان دارویی در طب سنتی به عنوان منابع طبیعی آنتی اکسیدان شناخته می شوند و زعفران، دارچین، گل گاوزبان و چای سبز از جمله ترکیباتی هستند که به تصفیه خون و کاهش اثرات مخلوط های فاسد کمک می کنند. توصیه می شود این گیاهان به صورت چای یا ادویه با توجه به مزاج فرد و زیر نظر پزشک متخصص طب سنتی در رژیم غذایی گنجانده شوند.

این پزشک و متخصص طب سنتی با تاکید بر اینکه انتخاب صحیح غذا و سبک زندگی سالم زمینه ساز پیشگیری از پیری زودرس و بیماری های مزمن است، می افزاید: پرهیز از غذاهای فرآوری شده، نوشیدن آب کافی، رعایت اصول خواب و فعالیت بدنی منظم از جمله توصیه های کلیدی طب سنتی برای حفظ سلامتی است و این توصیه ها با یافته های پزشکی نوین در مورد نقش تغذیه و آنتی اکسیدان ها در کاهش آسیب ها همسو است.

تحقیقات علمی نشان داده است که بسیاری از بیماری های مزمن، از دیابت نوع 1 تا آرتریت روماتوئید و ام اس با فرآیندهای اکسیداتیو و ضعف دفاعی بدن ارتباط مستقیم دارند. در چنین شرایطی تقویت سیستم دفاعی از طریق تغذیه مناسب و مصرف منابع طبیعی آنتی اکسیدان ها می تواند از شدت بیماری بکاهد و کیفیت زندگی بیماران را بهبود بخشد و این یافته ها اهمیت انتخاب آگاهانه غذا را دو چندان می کند.

منابع طبیعی آنتی اکسیدان ها گسترده و متنوع هستند و میوه ها و سبزیجات تازه، گیاهان دارویی و نوشیدنی های سنتی همگی می توانند به کاهش اثرات رادیکال های آزاد کمک کنند. غذاهایی مانند انار، انگور سیاه، چای سبز و زعفران علاوه بر اثرات آرام بخش، توانایی پاکسازی خون و تقویت قوای بدن را دارند و گنجاندن این مواد در برنامه غذایی روزانه راه ساده و موثری برای افزایش مقاومت بدن در برابر آسیب های سلولی است.

سبک زندگی سالم به اندازه تغذیه مهم است. خواب کافی، فعالیت بدنی منظم، مدیریت استرس و پرهیز از دخانیات و غذاهای صنعتی از عوامل تقویت کننده قدرت دفاعی بدن هستند و این توصیه ها نشان می دهد که سلامت مفهومی چند بعدی است و تنها با ترکیب تغذیه مناسب و سبک زندگی متعادل می توان از پیری زودرس و بیماری های مزمن پیشگیری کرد.

به طور کلی تلفیق یافته های علمی جدید با آموزه های سنتی و تجربی چشم انداز جامعی را برای ارتقای سلامت عمومی فراهم می کند و هر دو رویکرد بر اهمیت پیشگیری، تغذیه سالم و سبک زندگی متعادل تاکید دارند. این هم افزایی نشان می دهد که مسیر طول عمر بیشتر و زندگی با کیفیت به انتخاب های آگاهانه روزانه بستگی دارد که از بشقاب شروع می شود و به سلامت پایدار ختم می شود.