به گزارش خبرگزاری سلامت، سایت گاردین در گزارشی اعلام کرد: بسیاری از مشاغل امروزی به ویژه در حوزه های خدماتی، تولیدی و بهداشتی نیازمند کار در شیفت های شبانه یا غیرعادی هستند. اما تحقیقات علمی هشدار می دهد که فعالیت در این ساعات برخلاف ریتم طبیعی ساعت بیولوژیکی بدن انسان است و عواقب جدی برای سلامتی دارد.
اثرات منفی بر سلامتی
پروفسور استیون لاکلی از مرکز تحقیقات خواب دانشگاه ساری تاکید می کند: نوبت کاری ریتم شبانه روزی بدن را مختل می کند. این اختلال خطر ابتلا به بیماری های قلبی، فشار خون بالا، چاقی، دیابت نوع 2، افسردگی و حتی برخی سرطان ها را افزایش می دهد.
سازمان بهداشت جهانی نیز نوبت کاری را احتمالاً سرطان زا طبقه بندی کرده است.
استراتژی های کاهش خسارت
کارشناسان با پذیرش ضرورت برخی مشاغل نوبتی، بر اجرای راهکارهای عملی برای کاهش عوارض آن تاکید دارند:
طراحی هوشمند برنامه نوبت کاری
پروفسور لاکلی می گوید: الگوهای چرخش شیفت باید به گونه ای طراحی شود که تعداد شیفت های شب به حداقل برسد و تغییر شیفت روز به شب تدریجی باشد. همچنین، برنامه شیفت باید از بازگشت سریع جلوگیری کند. این بدان معنی است که حداقل یک روز کامل بین پایان یک شیفت و شروع شیفت بعدی باید وجود داشته باشد. به عنوان مثال، کارمندان نباید مجبور شوند بعد از شیفت عصر در شیفت صبح شرکت کنند.
نور مناسب برای محیط کار
استفاده از نور سرد و آبی در محیط کار شبانه می تواند به حفظ هوشیاری کمک کند.
چرت های کوتاه و به موقع
پروفسور راسل فاستر از دانشگاه آکسفورد می گوید: یک چرت 10 تا 20 دقیقه ای در طول شیفت می تواند عملکرد را بهبود بخشد. اما چرت های طولانی تر می تواند باعث سردرگمی شود.
مصرف هوشمندانه کافئین
مصرف کافئین به مقدار کم و در فواصل منظم (مثلاً معادل نصف فنجان قهوه کم کافئین در ساعت) توصیه می شود. بهتر است حداقل 6 ساعت قبل از خواب برنامه ریزی شده مصرف کافئین را متوقف کنید.
سبک زندگی سالم
رعایت اصولی مانند تغذیه مناسب، فعالیت بدنی منظم و کنترل وزن به طور کلی برای کارگران شیفت کاری دشوار است، اما برای پیشگیری از عوارضی مانند دیابت ضروری است. همچنین بررسی منظم سلامت به ویژه در زمینه قند و چربی خون برای این افراد حیاتی است.
خواب با کیفیت در طول روز
پس از شیفت شب، لازم است محیطی کاملا تاریک، آرام و خنک را برای خواب شبانه روز فراهم کنید و اطرافیان خود را مطلع سازید تا مزاحمتی ایجاد نشود.
توجه به ایمنی
رانندگی بعد از شیفت شب به دلیل افزایش خطر خواب آلودگی بسیار خطرناک است. برخی از سازمان ها برای حل این مشکل سرویس بازگشت به خانه را ارائه می دهند.
تاثیر بر زندگی شخصی
نوبت کاری می تواند فشار زیادی بر زندگی خانوادگی و روابط شخصی وارد کند. آموزش و آگاهی دادن به افراد و اعضای خانواده در مورد این چالش ها برای مدیریت بهتر مهم است. تحقیقات نشان می دهد که کار شبانه حتی می تواند خطر بروز مشکلات در زندگی زناشویی و بی ثباتی خانواده را افزایش دهد.
در نهایت، نوبت کاری می تواند یک چالش جدی برای سلامت باشد، اما با مدیریت هوشمند شیفت ها، رعایت اصول خواب و بیداری و مراقبت های بهداشتی فعال، می توان عوارض آن را به میزان قابل توجهی کاهش داد.
