داروهای لاغری را خودسرانه مصرف نکنید – خبرگزاری مهر ایران و جهان

به گزارش خبرگزاری مهر، مهتاب نیرومند با اشاره به اینکه داروهای لاغری نباید جایگزین سبک زندگی سالم شود، گفت: این داروها ابزاری برای مدیریت علمی وزن افراد واجد شرایط است.

وی افزود: داروهایی مانند سماگلوتاید با برند اوزمپیک و تیپرپاتید با برند مونجارو که در بازار ایران نیز با نام های مختلف یافت می شود، در ابتدا برای درمان دیابت تولید شدند. این ترکیبات با افزایش ترشح انسولین، بهبود متابولیسم و ​​مهار ترشح گلوکاگون به کنترل دقیق قند خون کمک می کنند.

نیرومند تصریح کرد: بر اساس تحلیل های کارشناسی، لازم است اصلاحیه علمی در خصوص تفاوت نسل های مختلف داروهای موثر بر مرکز سیری ارائه شود. یکی از باورهای غلط رایج در این زمینه این است که تغییر در ساختار مولکولی داروهای جدید باعث تغییر محل اثر آنها می شود. با این حال، شواهد نشان می دهد که داروهای جدیدتر مانند سماگلوتاید و تیرزپاتید دقیقاً به همان روشی عمل می کنند که داروهای کلاسیک تری مانند لیراگلوتاید با تأثیر بر مرکز سیری عمل می کنند. تفاوت اصلی نه در مکانیسم عمل، بلکه در مشخصات فارماکوکینتیک آنها نهفته است.

یکی از اعضای هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی خاطرنشان کرد: تغییرات ساختاری در این داروهای جدید با هدف بهینه سازی طول عمر دارو در خون و تقویت اثر ایجاد شده است. این پیشرفت فناوری منجر به تغییر در الگوی مصرف شده است. به گونه ای که بیماران بر خلاف نسل اول که نیاز به تزریق روزانه داشتند، اکنون می توانند تنها به یک بار در هفته استفاده از داروهای جدید راضی باشند.

نیرومند تاکید کرد: تجویز این داروها تحت هیچ شرایطی تصادفی نیست و بر اساس شاخص توده بدنی (BMI) و وجود عوامل خطر جانبی تعیین می شود. طبق پروتکل های علمی، این داروها را می توان در دو دسته اصلی تجویز کرد.

وی تصریح کرد: افراد با شاخص توده بدنی بالاتر از 30 که بدون نیاز به عوامل خطر اضافی کاندید درمان هستند و افراد با شاخص توده بدنی بین 27 تا 30 که علاوه بر اضافه وزن حداقل دارای یک عامل خطر مانند فشار خون بالا، چربی خون، کبد چرب یا دیابت هستند، کاندیدای مصرف این دارو پس از مشورت با پزشک هستند.

هشدار جدی در مورد مصرف غیر علمی

نیرومند با هشدار نسبت به مصرف این داروها برای هر نوع اضافه وزن، تصریح کرد: این داروها برای افرادی که اضافه وزن آنها از حد معینی فراتر نرفته است، مناسب نیست.

وی افزود: تعیین نوع دارو، دوز، مدت درمان و حتی رژیم غذایی تکمیلی یک امر کاملا تخصصی است که با در نظر گرفتن تعادل بین فواید دارو و عوارض احتمالی، فقط باید توسط پزشک انجام شود. زیرا این ترکیبات در موارد نادری می توانند عوارض خطرناک و حتی کشنده داشته باشند.

از عوارض گوارشی گرفته تا خطرات جدی و موارد منع مصرف

عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی با اشاره به طیف وسیع عوارض داروهای جدید لاغری، بر اهمیت غربالگری دقیق قبل از تجویز تاکید کرد.

وی هشدار داد: تجویز این داروها در اماکن غیرپزشکی مانند آرایشگاه ها یا باشگاه ها می تواند عواقب بسیار خطرناکی برای سلامت بیماران داشته باشد.

عوارض گوارشی و ارتباط بین دوز و شدت عوارض

نیرومند در بررسی عوارض این گروه از داروها اختلالات گوارشی را شایع ترین چالش دانست.

وی تصریح کرد: علائمی مانند حالت تهوع، بی اشتهایی، درد شکم، تشدید رفلاکس معده و تغییر فعالیت روده از اسهال تا یبوست از عوارض شایع این درمان هاست.

نیرومند خاطرنشان کرد: داروهای با اثرات طولانی مدت و هفتگی مانند سماگلوتاید و تیرزاپاتید معمولاً تحمل بهتری دارند.

وی ادامه داد: بین میزان مصرف و شدت عوارض رابطه مستقیم وجود دارد. با افزایش دوز دارو، احتمال بروز عوارض گوارشی افزایش می یابد.

هشدار در مورد پانکراتیت و عوارض چشمی

وی با اشاره به عوارض جدی تری مانند احتمال التهاب لوزالمعده (پانکراتیت) و اختلالات بینایی در مصرف این داروها، گفت: در صورت ابتلا به پانکراتیت ناشی از مصرف دارو، درمان باید فورا قطع شود، زیرا این حالت به منع مصرف قطعی تبدیل می شود.

نیرومند توصیه کرد: بیماران در صورت درد شدید شکم یا تهوع غیر قابل تحمل سریعاً به مراکز درمانی مراجعه کنند.

خط قرمز پزشکی

وی تصریح کرد: انتخاب فرد واجد شرایط به اندازه شناسایی افراد ممنوع الکار اهمیت دارد. از جمله موارد حیاتی که نباید از آنها غافل شد، بیماران سرطان تیروئید هستند.

این فوق تخصص غدد و متابولیسم بزرگسالان ادامه داد: افرادی که سابقه شخصی یا خانوادگی سرطان مدولاری تیروئید (MTC) دارند به هیچ وجه نباید از این داروها استفاده کنند.

سابقه پانکراتیت و کسانی که سابقه التهاب لوزالمعده داشته اند، به خصوص اگر ناشی از داروهای مشابه بوده باشد، دومین گروه در معرض خطر منع مصرف داروهای لاغری هستند که نیرومند به آن اشاره کرد.

وی افزود: مصرف الکل به عنوان یک منع مصرف نسبی محسوب می شود و بیماران باید از مصرف الکل خودداری کنند.

نیرومند تاکید کرد: مصرف داروهای کاهش وزن در بیماران دیابتی با درگیری شدید چشم (رتینوپاتی) با احتیاط کامل و تحت نظارت دقیق انجام شود.

مقابله با پدیده خطرناک نسخه نویسی در اماکن غیرپزشکی

وی با ابراز نگرانی از یک پدیده نادرست، هشدار داد: متاسفانه امروزه این داروها در مکان های غیرپزشکی مانند آرایشگاه ها، مزون های لباس عروس، خیاطی ها و حتی باشگاه های ورزشی توصیه یا تجویز می شود.

نیرومند تاکید کرد: این داروها داروهای بدون نسخه (OTC) نیستند و تجویز آنها در این مکان ها بسیار خطرناک است. زیرا میزان مصرف و مدیریت عوارض کاملاً فردی بوده و نیاز به نظارت متخصص غدد دارد.