سلامت جو، برنامه نظام پزشکی خانواده و ارجاع ضمن کاهش هزینه های درمانی، نظم را در روند دریافت خدمات سلامت ایجاد می کند و دسترسی عادلانه تری به خدمات درمانی را برای مردم ایجاد می کند.
در سیستم ارجاع بیمار ابتدا توسط پزشک عمومی معاینه و ویزیت می شود و در صورت نیاز برای دریافت خدمات تخصصی به متخصص ارجاع می شود. در صورتی که روند درمان منجر به بستری یا جراحی شود، خدمات بستری در بیمارستان از طریق سیستم ارجاع به صورت کاملا رایگان برای بیماران ارائه می شود.
اجرای این برنامه به صورت آزمایشی در چند شهر آغاز شده است و در سطح اول ارائه خدمات، چهار خدمت پایه به صورت مشوق به بیماران به صورت رایگان ارائه می شود و پس از آن 50 درصد تعرفه ویزیت بخش دولتی دریافت می شود. همچنین در سطح دوم خدمات و مراجعه به پزشکان متخصص، سهم بیمار از پرداخت خدمات سرپایی 15 درصد تعرفه خواهد بود.
مهمترین دستاورد این طرح ایجاد نظم در مسیر درمان است. به گونه ای که دیگر بیمار برای دریافت خدمات تخصصی دچار سردرگمی نشود و منابع بهداشتی نیز هدفمندتر هزینه شود.
یکی از چالش های مهم اجرای این طرح موضوع «ارجاع معکوس» است که وقتی بیمار بدون مراجعه به پزشک سطح یک مستقیماً به متخصص مراجعه می کند و سپس از پزشک عمومی درخواست ارجاع می کند، فلسفه اصلی نظام ارجاع زیر سؤال می رود.
بیمارانی که از طریق سامانه ارجاع رسمی وارد چرخه درمان می شوند خدماتی با نرخ بیمه دریافت می کنند اما مراجعه به خارج از این مسیر می تواند هزینه های بیشتری را برای بیمار به همراه داشته باشد.
تامین منابع مالی، دسترسی به پزشکان متخصص و افزایش آگاهی عمومی از دیگر مواردی است که برای اجرای موفق این طرح باید مورد توجه قرار گیرد.
در بین دانشگاه های علوم پزشکی کشور، هر دانشگاه منطقه ای را برای اجرای آزمایشی این طرح معرفی کرد و تیم های ارزیابی متشکل از نمایندگان سازمان تامین اجتماعی، بیمه سلامت و وزارت بهداشت از روند اجرای طرح بازدید می کنند.
در صورت موفقیت آمیز بودن این مرحله، سیستم ارجاع و پزشکی خانواده در سراسر استان توسعه می یابد.
در برخی موارد تجویز داروهای غیر ضروری از جمله برخی از داروهای کورتونی علاوه بر افزایش هزینه های درمان می تواند عوارضی را برای بیماران به همراه داشته باشد.
میانگین تعداد اقلام دارویی در نسخه های استان ایلام تفاوت قابل توجهی با میانگین کشوری ندارد، اما تغییر نگرش جامعه نسبت به درمان ضروری است. زیرا برخی از بیماران فکر می کنند که داروهای بیشتر به معنای درمان بهتر است.
گاهی اوقات بیماران هنگام مراجعه به پزشک مشکلات متعدد خود مانند بیماری های قلبی یا دیابت را مطرح می کنند و به دلیل سختی مراجعه به پزشکان مختلف به صورت جداگانه، پزشک مجبور به تجویز داروهای مربوط به چند بیماری می شود.
اجرای کامل پرونده الکترونیک سلامت یکی از راهکارهای اصلی برای رفع بسیاری از مشکلات نظام پزشکی است. با ایجاد پرونده الکترونیکی، پرونده پزشکی هر بیمار در دسترس خواهد بود و پزشکان می توانند بر اساس اطلاعات دقیق تری تصمیمات درمانی مناسب تری اتخاذ کنند.
این سیستم علاوه بر کاهش هزینه های درمان، کیفیت خدمات بهداشتی را افزایش می دهد و از منابع صرفه جویی شده می توان برای بهبود سایر بخش های درمانی استفاده کرد.
بخش قابل توجهی از مشکلات نظام سلامت با افزایش آگاهی عمومی و توجه بیشتر به امر پیشگیری قابل کنترل است و اجرای نظام ارجاع می تواند زمینه ساز حرکت موثرتر در راستای ارتقای سلامت جامعه باشد.
