به گزارش خبرگزاری ایمنا، سلامت دستگاه گوارش در دهه های اخیر بیش از هر زمان دیگری تحت تاثیر تغییرات سبک زندگی قرار گرفته است. گسترش شهرنشینی، کاهش تحرک روزانه، افزایش مصرف غذاهای آماده و تغییر الگوی تغذیه باعث شده است که بسیاری از اختلالات گوارشی از یک مشکل فردی فراتر رفته و به یکی از مهم ترین دغدغه های نظام های سلامت در جهان تبدیل شود و روند کنونی می تواند بار بیماری های مرتبط با گوارش و کبد را در سال های آینده به میزان قابل توجهی افزایش دهد.
علاوه بر عوامل فیزیکی، نقش آگاهی عمومی در پیشگیری و کنترل بیماری های گوارشی نیز بسیار مهم است. هنوز بخش قابل توجهی از افراد بر اساس اطلاعات نادرست یا توصیه های غیرعلمی در مورد علائم و بیماری های گوارشی تصمیم می گیرند و این امری است که گاهی باعث تاخیر در تشخیص، خوددرمانی و بروز عوارض جدی تری می شود. ارتقای سواد سلامت می تواند نقش تعیین کننده ای در شناسایی به موقع بیماری ها و کاهش پیامدهای آن داشته باشد.
همچنین تحقیقات جدید نشان داده است که عملکرد دستگاه گوارش تنها به فرآیند هضم و جذب غذا محدود نمی شود و بین وضعیت روانی افراد و سلامت روده ها رابطه پیچیده ای وجود دارد. استرس های روانی، اضطراب روزمره و اختلالات خواب می تواند بر عملکرد طبیعی دستگاه گوارش تأثیر بگذارد و کیفیت زندگی افراد را تحت تأثیر قرار دهد و به همین دلیل نگاه همه جانبه به سلامت جسم و روان به یکی از رویکردهای اصلی پزشکی مدرن تبدیل شده است.
مهمترین تهدیدات سلامت دستگاه گوارش در دهه آینده / باورهای غلط رایج در بین مردم و تاثیر استرس و اضطراب بر دستگاه گوارش
مهدی کاظمی فوق تخصص بیماری های گوارشی و کبدی بزرگسالان در گفت وگو با خبرنگار ایمنا، با بیان اینکه با توجه به روند جهانی چاقی، کم تحرکی و تغذیه ناسالم به نظر می رسد مهمترین تهدید سلامت گوارش در دهه آینده افزایش بیماری های متابولیک مرتبط با دستگاه گوارش باشد، اظهار کرد: وی بیان کرد: این تهدید به ویژه در کبد چرب غیر الکلی، سرطان روده بزرگ در سنین پایین، چاقی، اختلالات میکروبیومی و بیماری های التهابی و عملکردی روده احساس می شود و مقابله با این روند نیازمند اقدامات گسترده در سطح جامعه است.
وی افزود: برخی باورهای غلط در بین مردم رایج است و یکی از آنها این است که برخی تصور می کنند هر درد معده مربوط به زخم معده است، کبد چرب فقط در افراد الکلی بروز می کند، رفلاکس بیماری خطرناکی نیست، مصرف گیاهان دارویی همیشه بی ضرر است و در صورت عدم وجود علائم نیازی به غربالگری نیست.
این فوق تخصص بیماری های گوارش و کبد بزرگسالان با بیان اینکه بسیاری از بیماری های مهم گوارشی ممکن است در مراحل اولیه بدون علامت باشند، تصریح کرد: ارتباط دو طرفه ای بین مغز و دستگاه گوارش وجود دارد که به آن محور مغز و روده می گویند. در واقع، استرس و اضطراب می تواند ریفلاکس را تشدید کند، علائم روده تحریک پذیر را افزایش دهد، باعث درد و نفخ شکم شود و میکروبیوم روده را تحت تاثیر قرار دهد.
کاظمی با بیان اینکه مدیریت استرس، خواب کافی، ورزش و حمایت های روانی می تواند نقش مهمی در بهبود علائم گوارشی داشته باشد، ادامه داد: مصرف بی رویه دارو می تواند آسیب های جدی به همراه داشته باشد. استفاده بیش از حد از مسکن ها می تواند منجر به زخم و خونریزی معده شود، استفاده بیش از حد از آنتی بیوتیک ها می تواند منجر به اختلال در میکروبیوم و اسهال شود و استفاده بیش از حد از مکمل ها و داروهای گیاهی ناایمن می تواند منجر به آسیب کبدی شود.
مصرف زیاد مواد مخدر با دستگاه گوارش چه می کند؟ / شایع ترین مشکلات گوارشی در کودکان و علائم آن
وی با بیان اینکه مصرف زیاد و طولانی مدت داروهای ضد اسید بدون نظر پزشک می تواند منجر به اختلال در جذب برخی ویتامین ها و مواد معدنی شود، گفت: شایع ترین مشکلات گوارشی در کودکان شامل یبوست، درد عملکردی شکم، رفلاکس، آلرژی غذایی و اسهال عفونی است.
این فوق تخصص بیماری های گوارش و کبد بزرگسالان با بیان اینکه والدین در صورت مشاهده کاهش وزن یا اختلال رشد، وجود خون در مدفوع کودک، درد شدید یا مداوم، استفراغ مکرر، تب و بی اشتهایی طولانی مدت کودک باید به پزشک مراجعه کنند، افزود: به طور کلی مصرف روزانه میوه و سبزیجات و افزایش فیبر غذایی برای حفظ سلامت دستگاه گوارش ضروری است.
کاظمی خاطرنشان کرد: نوشیدن آب کافی، کاهش فست فودها و غذاهای فرآوری شده، محدود کردن مصرف نوشابه و شکر، آهسته غذا خوردن، پرهیز از پرخوری در شب و فعالیت بدنی منظم نیز می تواند برای سلامت دستگاه گوارش مفید باشد.
افزایش مصرف خودسرانه داروها و مکمل ها به چالشی جدی در حوزه سلامت جامعه تبدیل شده است و برخی افراد بدون دریافت مشاوره تخصصی به مصرف داروها یا فرآورده های گیاهی مختلف می پردازند، در حالی که این محصولات نیز مانند داروهای شیمیایی ممکن است با عوارض ناخواسته و خطرات قابل توجهی همراه باشد. آگاهی از عواقب مصرف نادرست داروها گام مهمی در حفظ سلامت دستگاه گوارش و سایر اندام های بدن است.
سلامت دستگاه گوارش در کودکان نیز موضوع مهمی است که توجه ویژه خانواده ها و سیستم مراقبت های بهداشتی را می طلبد. بسیاری از مشکلات گوارشی در سنین پایین در صورت تشخیص زودهنگام قابل کنترل است، اما بی توجهی به برخی علائم باعث اختلال در رشد و سلامت کودک می شود و به همین دلیل آشنایی والدین با علائم هشدار دهنده و مراجعه به موقع به مراکز درمانی بسیار مهم است.
پیشگیری همچنان موثرترین راه برای کاهش بیماری های گوارشی است و رعایت اصول تغذیه سالم، مصرف غذاهای طبیعی کافی، حفظ تعادل در وعده های غذایی، نوشیدن آب به میزان مناسب و داشتن فعالیت بدنی منظم از جمله اقداماتی است که می تواند در حفظ سلامت دستگاه گوارش نقش موثری داشته باشد.
