سلامت جو، آتنا رفیعی پور، استادیار گروه بهداشت حرفه ای دانشگاه علوم پزشکی ایران نوشت: امروزه هوش مصنوعی و چت ربات هایی مانند ChatGPT تنها ابزارهای علمی تخیلی نیستند، بلکه امروزه به عنوان ابزارهای علمی تخیلی شناخته می شوند. آنها بخشی از زندگی روزمره ما شده اند. از پرسیدن سوالات ساده تا نوشتن متون پیچیده، این دستیارهای دیجیتال به کمک ما آمده اند. اما آیا تا به حال به این موضوع فکر کرده اید که این مشارکت چه هزینه ای برای سیاره ما دارد؟ در پشت پرده این فناوری های شگفت انگیز، مصرف عظیم انرژی و منابع پنهان شده است که می تواند زنگ خطری جدی برای محیط زیست باشد.
چت بات ها می خورند و می نوشند
تصور کنید برای آموزش یک مدل هوش مصنوعی مجبور هستید هزاران کامپیوتر قدرتمند را برای هفته ها یا ماه ها روشن نگه دارید! این دقیقا همان چیزی است که در پشت صحنه اتفاق می افتد. این رایانه ها در مراکز داده غول پیکری قرار دارند که به عنوان قلب تپنده هوش مصنوعی عمل می کنند.
انرژی مورد نیاز برای آموزش یک مدل هوش مصنوعی پیشرفته، مانند مدل های پشت ربات های چت، اغلب قابل توجه است. از سوی دیگر، استفاده از هوش مصنوعی نیز نیازمند انرژی زیادی برای پردازش اطلاعات است.
حتی پرسیدن یک سوال ساده در chatgpt یا تولید تصویر با ابزارهای هوش مصنوعی نیاز به انرژی و آب دارد. اگر میلیون ها نفر به طور مداوم از این دستگاه ها استفاده کنند، مصرف کلی انرژی به طور چشمگیری افزایش می یابد. تصور کنید اگر هر یک از ما 10 بار در روز از چت بات استفاده کنیم، این مصرف در مقیاس جهانی به عدد بسیار بزرگی تبدیل می شود.
این مراکز داده عظیم گرمای زیادی تولید می کنند و برای خنک ماندن به سیستم های تهویه قدرتمند، به ویژه سیستم های آبی نیاز دارند. برخی از بزرگترین مراکز داده در جهان روزانه از میلیون ها لیتر آب برای خنک کردن سرورهای خود استفاده می کنند.
این موضوع زمانی که بسیاری از مناطق جهان با بحران کم آبی مواجه هستند، به عنوان یک نگرانی جدی زیست محیطی تلقی می شود. به عنوان مثال، GPT-3، یک مدل هوش مصنوعی توسعه یافته توسط OpenAI، گزارش شده است که تقریباً 700،000 لیتر آب در طول مرحله آموزشی خود مصرف کرده است، که خیره کننده است، به خصوص وقتی در نظر بگیرید که GPT-3 تنها یکی از مدل های هوش مصنوعی در بین بسیاری از مدل های AI است.
ChetGPT سالانه 8.4 تن CO2 تولید می کند
هوش مصنوعی می تواند مسئول صدها تن دی اکسید کربن و سایر گازهای گلخانه ای باشد که از مصرف انرژی با منابع عمدتاً تجدید ناپذیر ناشی می شود. بر اساس داده ها و محاسبات، ChetGPT سالانه 8.4 تن دی اکسید کربن برای راه اندازی مراکز داده تولید می کند که بیش از دو برابر 4 تن دی اکسید کربنی است که هر انسان سالانه ساطع می کند.
این مقدار CO2 نقش مهمی در گرم شدن زمین دارد. تحقیقات علمی نشان داده است که آموزش برخی از مدل های زبان بزرگ می تواند ردپای کربن قابل توجهی داشته باشد، به خصوص زمانی که مدل های بزرگ بارها آموزش داده می شوند یا کاربرد گسترده و روزمره آنها افزایش می یابد. گسترش کاربردهای هوش مصنوعی می تواند به یکی از عوامل اصلی تغییر آب و هوا تبدیل شود و سیاره ما را گرمتر کند.
یکی دیگر از پیامدهای استفاده از سیستم های هوش مصنوعی، تولید فاضلاب است. مراکز داده خنک کننده مقادیر زیادی فاضلاب تولید می کنند که می تواند طیف وسیعی از آلاینده ها را در خود جای دهد! اگر این فاضلاب به درستی تصفیه نشود منجر به آلودگی منابع آب محلی و از بین رفتن زیستگاه های آبی می شود.
فناوری هوش مصنوعی با سرعت نور در حال پیشرفت است. این بدان معنی است که سخت افزاری که امروز قدرتمندترین است، فردا منسوخ خواهد شد. سرورها و پردازشگرها در مراکز داده به سرعت منسوخ شده و تبدیل به زباله های الکترونیکی می شوند. این زباله ها حاوی مواد سمی هستند و بازیافت آنها کار ساده ای نیست، در نتیجه می توانند به محیط زیست آسیب بزنند.
شوخی با هوش مصنوعی، آلودگی بیشتر؟
ممکن است بپرسید استفاده های غیر جدی از هوش مصنوعی چقدر به این آلودگی ها کمک می کند؟ پاسخ این است: زیاد!
هنگامی که ما بارها و بارها بدون هدف خاصی، صرفاً برای سرگرمی یا کنجکاوی از هوش مصنوعی استفاده می کنیم، هر بار درخواستی برای سرورها ارسال می شود و پردازش آن نیاز به انرژی دارد. به عنوان مثال، گفتگوهای طولانی و تکراری با چت بات ها، تولید محتوای بی فایده، شامل درخواست های متعدد برای نوشتن جملات یا ایده هایی که کاربرد خاصی ندارند و آزمایش های بی پایان برای درک قابلیت های هوش مصنوعی بدون هدف مشخص.
هر یک از این فعالیت ها، هرچند کوچک، به مصرف کلی انرژی و در نتیجه انتشار کربن و آلودگی کمک می کند. تصور کنید اگر تنها 1 تا 5 درصد از کل استفاده از هوش مصنوعی صرف این کارهای غیر ضروری شود، باز هم مقدار قابل توجهی از انرژی و منابع مصرف خواهد شد.
راه حل چیست؟
اگر متخصصان از انرژی و ردپای کربن خود آگاه باشند، می توانند در صورت امکان اقداماتی پیشگیرانه برای کاهش آن انجام دهند و خوشبختانه راه حل هایی برای کاهش این اثرات وجود دارد. استفاده از انرژی های پاک مانند انرژی خورشیدی، باد و آب برای تامین برق مراکز داده یکی از این راهکارهاست.
دستیابی به الگوریتم های بهینه تر، از جمله ساخت مدل های هوش مصنوعی که بازدهی یکسان با مصرف انرژی کمتر دارند. همچنین استفاده از سخت افزارهای کم مصرف در پردازنده ها و تجهیزاتی که انرژی کمتری مصرف می کنند را می توان از دیگر راهکارها دانست.
علاوه بر همه اینها، ما به عنوان کاربران نیز می توانیم با استفاده آگاهانه و هدفمند از هوش مصنوعی به کاهش مصرف انرژی کمک کنیم. در واقع نباید فراموش کرد که هوش مصنوعی هزینه های زیست محیطی دارد و اگر بخواهیم از مزایای آن بهره مند شویم باید به فکر سبز شدن آن نیز باشیم.
