بمباران خبری به سلامت روان کودک آسیب می رساند – خبرگزاری مهر اخبار ایران و جهان
به گزارش خبرگزاری مهر، داود فتحی روانشناس کودک و نوجوان در برنامه «ایران سربلند» با اشاره به مسئولیت اجتماعی و انسانی در روزهای پر استرس گفت: در شرایط بحرانی و استرس های روانی اولین نیاز خانواده ها به ویژه کودکان احساس امنیت و شنیدن است و این امنیت از درون خانه و از کیفیت ارتباط بین اعضای خانواده شکل می گیرد.
فتحی با بیان اینکه اولین گام برای کاهش استرس در محیط خانواده «گفتگوی باز و محترمانه» است، تصریح کرد: اعضای خانواده باید بتوانند احساسات و دغدغه های خود را بدون ترس از قضاوت بیان کنند. وقتی کودک می گوید «من می ترسم» نباید ترس او را باطل کرد و آنچه برای فردی پیش پا افتاده است می تواند برای دیگری مایه اضطراب باشد و احترام به احساسات مقدمه ای برای آرامش است.
این کارشناس با تاکید بر اهمیت «گوش دادن مؤثر» افزود: در لحظات استرس همیشه قرار نیست راه حلی فوری ارائه شود. گاهی اوقات یک کودک یا حتی یک فرد بزرگسال فقط می خواهد شنیده شود و خانواده باید به جای تجویز عجولانه روی «درک احساس» و «همدلی» تمرکز کند.
فتحی دومین اقدام کلیدی را ایجاد برنامه منظم روزانه دانست و گفت: روال منظم فقط برای بحران نیست؛ باید همیشه وجود داشته باشد. اگر زمان خواب، غذا، استراحت و فعالیت های روزانه قابل پیش بینی باشد، از شدت اضطراب کاسته می شود. وی با اشاره به اینکه «غیرقابل پیش بینی بودن» یکی از عوامل جدی استرس است، تصریح کرد: انسان به طور طبیعی سعی می کند به نوعی بر محیط اطراف خود تسلط داشته باشد. وقتی این کنترل و قابلیت پیش بینی از بین برود، استرس افزایش می یابد.
وی در ادامه با اشاره به نقش روابط خانوادگی گفت: خانواده باید زمانی را برای با هم بودن اختصاص دهد. با هم غذا خوردن، پیاده روی، مکالمه کوتاه یا تماشای فیلم می تواند حس ارتباط و آرامش را ایجاد کند. فتحی خاطرنشان کرد: عامل مهم صرفا «حمایت» نیست، بلکه «احساس حمایت» است. برای اینکه کودک مطمئن باشد که خانواده پشت او هستند و او تنها نیست.
این کارشناس در بخشی دیگر از این گفتگو به مهارت های آرامش بخشی پرداخت و گفت: خانواده ها تکنیک هایی را برای کاهش تنش هم برای خود و هم برای فرزندانشان تمرین کنند. از جمله تنفس عمیق (با مکث طولانی تر و الگوی بازدم)، تمرینات کششی و آرامش بخش. فتحی همچنین به تفاوت های فردی در تمدد اعصاب اشاره کرد و افزود: برای برخی افراد موسیقی آرامش بخش، برای برخی گفتگوهای ساده و حتی شوخی های سبک و برای برخی دیگر فعالیت های معنوی می تواند نقش آرامش بخش داشته باشد.
وی مطالعه و افزایش مهارت را یکی از راهکارهای تقویت تاب آوری دانست و بیان کرد: یادگیری و پرداختن به کتاب و آموزش ظرفیت انسان را افزایش می دهد و به مقاومت او در برابر استرس کمک می کند. به گفته فتحی، بسیاری از عوامل استرس زا را نمی توان به طور کامل از بین برد، اما این انسان است که می تواند قوی تر شود و توانایی رویارویی را افزایش دهد.
فتحی سپس به موضوع مدیریت تعارض در خانواده اشاره کرد و گفت: اگر سوء تفاهم ها و درگیری های کوچک حل نشود مانند «آل در کفش» باقی می ماند و بخش مهمی از ذهن را درگیر می کند. وی تاکید کرد: در تعارضات خانوادگی، هدف نباید اثبات گناه باشد; برای حفظ بنیان خانواده باید مشکل را حل کرد و از دیدگاه «حق با رابطه است» بهره برد.
این کارشناس محدود کردن عوامل استرس زا و مدیریت ورودی اطلاعات را یکی دیگر از محورهای مهم کاهش استرس دانست و افزود: برخی اخبار و اطلاعات اساساً ارتباط مستقیمی با زندگی روزمره ما ندارند، اما دریافت مستمر آنها به ویژه اخبار منفی می تواند باعث تشدید اضطراب شود. فتحی با تاکید بر اینکه خانواده ها باید «ورودی ها» را تا حد زیادی کنترل کنند، تصریح کرد: کودکان نباید حجم زیادی از اطلاعات و اخبار استرس زا دریافت کنند. البته آموزش تدریجی و متناسب با سن ضروری است، اما بمباران خبری به سلامت روان کودک آسیب می زند.
فتحی در گفت و گوی رادیویی با اشاره به ضرورت سبک زندگی سالم گفت: کم خوابی می تواند اضطراب را تا حد زیادی افزایش دهد و کم تحرکی نیز فشار روانی را افزایش می دهد. وی افزود: والدینی که نمی دانند چگونه استرس خود را مدیریت کنند، نمی توانند الگوی خوبی برای فرزندان خود باشند و ممکن است ناخواسته استرس را افزایش دهند.
این متخصص هشدار داد: در صورت تداوم استرس می تواند منشأ بسیاری از اختلالات و اضطراب ها باشد.
فتحی تاکید کرد: والدین باید نسبت به کوچکترین نشانه ها حساس بوده و آن را جدی بگیرند. همچنین نباید به سادگی با تهدید و فشار، علائم ظاهری استرس را خاموش کنیم، زیرا ممکن است به اضطراب درونی و پنهانی تبدیل شود که بیرون نمی آید اما از درون به کودکان و نوجوانان آسیب می رساند.
وی در پایان ضمن آرزوی سلامتی برای خانواده ها خاطرنشان کرد: تربیت و پرورش فرزند یک روند مستمر است و خانواده ها باید دانش و مهارت های لازم را در هر مرحله به روز کنند. زیرا اگر زمان از دست برود، فقط باید عواقب آن را در آینده متحمل شوند، اما با یادگیری به موقع می توان مسیر را برای بچه ها روشن کرد.
