رشد عمل های زیبایی در شیراز; لزوم نظارت روانشناختی قبل از تصمیم گیری در مورد جراحی – خبرگزاری مهر ایران و جهان

خبرگزاری مهر، گروه استان: در سال های اخیر استان فارس و به ویژه شهر شیراز به عنوان یکی از مراکز مهم پزشکی و درمانی کشور جایگاه ویژه ای در ارائه خدمات بهداشتی و به ویژه زیبایی پیدا کرده است.

وجود پزشکان متخصص و متخصص، توسعه مراکز درمانی مجهز و اعتماد عمومی به کیفیت خدمات درمانی در این استان باعث شده است شیراز نه تنها پذیرای بیماران از سراسر فارس باشد، بلکه مقصد بسیاری از مراجعه کنندگان از نقاط مختلف کشور در زمینه های مختلف درمانی و زیبایی باشد.

علاوه بر این جایگاه درمانی، افزایش تقاضا برای خدمات زیبایی در فارس در سال های اخیر به یک روند قابل توجه تبدیل شده است. روندی که عمدتا مورد استقبال جوانان و به ویژه بانوان قرار گرفته است، هرچند در سال های اخیر روند آقایان در برخی از خدمات زیبایی رو به افزایش بوده است.

این موضوع از یک سو نشان دهنده توسعه دسترسی به خدمات تخصصی و ارتقای سطح آگاهی عمومی در حوزه سلامت و زیبایی است، اما از سوی دیگر ضرورت توجه جدی تر به ابعاد روانی، اجتماعی و نظارتی این حوزه را آشکار می کند.

کارشناسان حوزه سلامت روان بر این باورند که بخشی از گرایش به جراحی ها و عمل های زیبایی در کنار جنبه های درمانی، تحت تأثیر عوامل روانی مانند کاهش اعتماد به نفس، اختلالات بدشکلی بدن و همچنین فشارهای اجتماعی و الگوهای رسانه ای شکل می گیرد. موضوعی که در صورت عدم ارزیابی دقیق آن قبل از عمل، نارضایتی بعد از عمل و حتی تکرار جراحی های غیرضروری را به همراه دارد.

در این میان نقش خانواده و محیط آموزشی نیز در شکل گیری تصویر ذهنی افراد از ظاهر خود به ویژه در سنین نوجوانی بسیار تعیین کننده است.

از سوی دیگر مدیران حوزه درمان استان فارس بر اهمیت نظارت مستمر بر مراکز ارائه دهنده خدمات زیبایی تاکید دارند.

با توجه به گسترش این خدمات و افزایش تقاضا، شناسایی و برخورد با مراکز غیرمجاز و افراد فاقد صلاحیت به یکی از اولویت های جدی نظام سلامت تبدیل شده است. زیرا ارائه خدمات ناایمن و غیر استاندارد می تواند عواقب جدی و جبران ناپذیری برای سلامت شهروندان داشته باشد.

در مجموع تجربه استان فارس در حوزه خدمات زیبایی نشان می دهد که این حوزه نه تنها یک موضوع پزشکی است، بلکه یک پدیده چند بعدی است که عوامل درمانی، روانی، اجتماعی و نظارتی به طور همزمان در آن نقش دارند و مدیریت صحیح آن نیازمند نگاهی همه جانبه، تخصصی و مبتنی بر استانداردهای علمی و نظارتی است.

تأثیر عوامل روانی، اجتماعی و خانوادگی بر گرایش به جراحی زیبایی

آروین هدایتی، روانپزشک و عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی شیراز در گفتگو با خبرنگار مهر به تشریح ابعاد مختلف گرایش به جراحی های زیبایی پرداخت و گفت: در برخی موارد انجام عمل های جراحی به ویژه زمانی که فرد دچار مشکلات و ناهنجاری های جسمی باشد می تواند اقدامی ضروری و موثر باشد.

به گفته وی، جراحی های ترمیمی و زیبایی در چنین شرایطی می تواند به بهبود ظاهر فرد و در نتیجه افزایش اعتماد به نفس کمک کند; موضوعی که در اصل می تواند مثبت و قابل قبول باشد.

این کارشناس روانپزشکی افزود: با این حال بخش قابل توجهی از تقاضا برای جراحی های زیبایی تنها ناشی از مسائل جسمی نیست، بلکه تحت تاثیر عوامل روانی و اجتماعی شکل می گیرد.

به گفته این روانشناس، برخی از افراد مبتلا به اختلال «بدشکلی بدن» هستند. در این حالت فرد دائماً احساس می‌کند که ظاهرش معیوب است، در حالی که ممکن است این عیب وجود نداشته باشد یا از دید دیگران بسیار جزئی باشد و این نگرانی‌ها روی قسمت‌های مختلف صورت یا بدن متمرکز شود، اما در عمل معمولاً بیشترین حساسیت را نسبت به بینی و فرم صورت مشاهده می‌کند.

هدایتی تصریح کرد: این دسته از افراد اغلب علاوه بر نگرانی های ظاهری دارای ویژگی های وسواسی هستند و ذهن آنها اغلب با نقص های فرضی صورت یا بدن درگیر می شود. در چنین شرایطی اگر فردی بدون ارزیابی دقیق روانشناختی تحت عمل جراحی قرار گیرد، احتمال نارضایتی بعد از عمل بسیار زیاد خواهد بود. در این موارد نه تنها رضایت حاصل نمی شود، بلکه ممکن است فرد به سمت جراحی های متعدد و مکرر حرکت کند و این موضوع هم برای بیمار و هم برای تیم درمان چالش برانگیز می شود.

بسیاری از درمان های زیبایی ریشه روانی دارند

این عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی شیراز بر ضرورت انجام معاینات قبل از عمل تاکید کرد و گفت: در بسیاری از موارد اگر ریشه های روانی این درخواست ها به درستی شناسایی نشود، جراحی نمی تواند پاسخ مناسبی برای مشکل اصلی فرد باشد. به همین دلیل، همکاری بین جراحان، روانشناسان و روانپزشکان قبل از انجام عمل های زیبایی اهمیت ویژه ای دارد تا مشخص شود آیا مشکل فرد صرفاً ظاهری است یا ناشی از اضطراب، اعتماد به نفس پایین یا اختلالات روانی است.

وی ادامه داد: در برخی موارد مداخلات روانشناختی و یا حتی دارودرمانی می تواند نیاز فرد به جراحی را به طور کامل یا تا حدی کاهش دهد و از تصمیم گیری های احساسی جلوگیری کند. به همین دلیل ارزیابی روانشناختی قبل از انجام عمل های زیبایی به ویژه در مواردی مانند جراحی بینی یا تغییرات ظاهری گسترده ضروری و پیشگیرانه تلقی می شود.

هدایتی با اشاره به نقش عوامل اجتماعی در شکل گیری میل به جراحی زیبایی گفت: در برخی دوره ها یا به دلیل رواج برخی الگوها در جامعه، افراد به سمت مدل های خاصی از زیبایی سوق داده می شوند.

نیاز به مشاوره قبل از تصمیم گیری در مورد جراحی زیبایی

این فوق تخصص روانپزشکی همچنین به نقش فرهنگ در گرایش به جراحی های زیبایی اشاره کرد و گفت: در برخی کشورها زیبایی یک ارزش اجتماعی قوی تلقی می شود و همین امر باعث افزایش تعداد جراحی های زیبایی شده است. به عنوان مثال در کشورهایی مانند کره جنوبی توجه به ظاهر و زیبایی نقش مهمی در تعاملات اجتماعی و حتی فرصت های شغلی دارد و همین امر باعث شده تا میزان جراحی های زیبایی در این کشور در سطح بالایی قرار گیرد.

هدایتی در بخشی دیگر از سخنان خود بر لزوم مشاوره قبل از تصمیم گیری برای جراحی تاکید کرد و گفت: لازم است افرادی که قصد ایجاد تغییرات گسترده در ظاهر خود را دارند قبل از هر اقدامی با متخصصان سلامت روان مشورت کنند. این مشاوره ها می تواند شامل ارزیابی روانشناختی، بررسی سطح اضطراب، اعتماد به نفس و حتی بررسی انتظارات فرد از نتیجه جراحی باشد.

هدایتی در ادامه درباره تفاوت جنسیتی در گرایش به جراحی های زیبایی گفت: در جامعه ایران معمولا زنان بیشتر به سمت جراحی های زیبایی گرایش دارند اما این موضوع یک الگوی ثابت جهانی نیست و در برخی کشورها مردان نیز سهم بسزایی در این زمینه دارند.

به گفته وی، تمرکز اصلی در جراحی های زیبایی معمولاً روی صورت و به خصوص ناحیه بینی است، زیرا صورت مهمترین قسمت در ارتباطات اجتماعی و مهمترین عامل در معرض قرار گرفتن افراد است.

وی در پایان با اشاره به نقش خانواده در شکل گیری نگرش به ظاهر گفت: در بسیاری از مراجعان ریشه اصلی این مسائل به محیط خانواده برمی گردد. رفتار والدین، نوع نگاه آنها به ظاهر فرزندان، مقایسه مداوم، انتقاد مستقیم یا غیرمستقیم و حتی تاکید بیش از حد بر ظاهر می تواند منجر به کاهش اعتماد به نفس در نوجوانان شود.

این روانپزشک تصریح کرد: در چنین شرایطی برخی از نوجوانان یا جوانان تنها راه جبران این کمبودها را تغییر ظاهر از طریق جراحی می دانند. در حالی که در صورت وجود حمایت های روانی و خانوادگی مناسب، بسیاری از این افراد نیازی به ورود به مسیرهای جراحی های مکرر و بعضا غیرضروری پیدا نمی کنند.

لزوم نظارت دقیق بر خدمات زیبایی در شیراز

ندا خلیلی آزاد، رئیس اداره نظارت بر امور پزشکی دانشگاه علوم پزشکی شیراز با اشاره به جایگاه ویژه استان فارس در نظام سلامت کشور، گفت: استان فارس و به ویژه شهر شیراز از دیرباز به عنوان یکی از قطب های اصلی پزشکی ایران شناخته شده است و برخورداری از پزشکان برجسته، مراکز درمانی تخصصی و زیرساخت های درمانی گسترده در تمام کشور، نقطه مرجع بسیاری از بیماران در این استان بوده است.

وی افزود: این جایگاه در حوزه خدمات و پروسه های زیبایی نیز کاملا مشهود است و شیراز به دلیل حضور متخصصان مجرب، رعایت استانداردهای علمی و دسترسی به امکانات پیشرفته پزشکی یکی از مقاصد مهم متقاضیان خدمات زیبایی در کشور محسوب می شود.

رئیس اداره نظارت دانشگاه علوم پزشکی شیراز با بیان اینکه تقاضا برای خدمات زیبایی در سال های اخیر افزایش چشمگیری داشته است، گفت: اکثر مراجعه کنندگان در این حوزه را جوانان تشکیل می دهند و معمولا زنان بیشترین متقاضیان خدمات زیبایی هستند، البته در سال های اخیر تعداد مردان در برخی خدمات نیز افزایش یافته است.

حفظ ایمنی بیماران و جلوگیری از تخلفات الزامی است

خلیلی آزاد با تاکید بر اهمیت نظارت مستمر بر مراکز خدمات زیبایی تصریح کرد: کلیه مراکز مجاز دارای مجوز فعالیت از سازمان نظام پزشکی و دانشگاه علوم پزشکی به صورت دوره ای و تخصصی توسط کارشناسان اداره نظارت و ارزشیابی معاونت پزشکی مورد بازرسی و ارزیابی قرار می گیرند.

وی ادامه داد: هدف از این بازرسی ها ارتقای کیفیت خدمات، حفظ ایمنی بیماران و جلوگیری از تخلفات احتمالی است و در این فرآیند نحوه ارائه خدمات، رعایت استانداردهای درمانی، تجهیزات مورد استفاده و صلاحیت افراد ارائه دهنده خدمات به دقت بررسی می شود.

رئیس اداره نظارت بر معاونت درمان دانشگاه علوم پزشکی شیراز همچنین با اشاره به برخورد با مراکز غیرمجاز فعال در حوزه زیبایی گفت: یکی از اولویت های جدی معاونت درمان شناسایی و برخورد قانونی با مراکز غیرمجاز و افرادی است که بدون صلاحیت علمی و قانونی در حوزه درمان و زیبایی فعالیت می کنند.

وی افزود: شناسایی این مراکز از طریق رصد فضای مجازی، رصد تبلیغات، رسیدگی به شکایات و گزارش های مردمی و همچنین بازدید میدانی انجام می شود و در صورت مشاهده تخلف، پرونده متخلفان برای سیر مراحل قانونی به مراجع ذیصلاح از جمله کمیسیون ماده 11 تعزیرات حکومتی ارجاع می شود.

ناحیه پوست و مو بیشترین درخواست را برای عمل های زیبایی دارد

خلیلی آزاد نسبت به خطرات مراجعه به مراکز غیرمجاز هشدار داد و تصریح کرد: دریافت خدمات زیبایی در مراکز غیرمجاز می تواند عواقب وخیم و بعضاً جبران ناپذیری برای سلامت افراد داشته باشد. لذا لازم است شهروندان قبل از دریافت هرگونه خدمات پزشکی و زیبایی از مجوز رسمی مرکز و صلاحیت ارائه دهنده اطمینان حاصل نمایند.

وی در ادامه به متداول ترین خدمات زیبایی در استان فارس اشاره کرد و گفت: بخش قابل توجهی از خدمات در حوزه پوست، مو و زیبایی شامل کاشت مو، تزریق ژل، بوتاکس، صورت و سایر اقدامات مربوط به جوانسازی پوست است که با استقبال گسترده ای مواجه شده است.

سرپرست معاونت نظارت بر درمان دانشگاه علوم پزشکی شیراز خاطرنشان کرد: برخی از اعمال تخصصی تری مانند لیپوساکشن و جراحی های زیبایی نیز توسط جراحان عمومی با آموزش های تکمیلی و متخصصان جراحی پلاستیک انجام می شود و تاکید ما بر این است که تمامی این خدمات تنها در مراکز دارای مجوز و زیر نظر افراد واجد شرایط ارائه شود.