به گزارش خبرگزاری مهر، حسین دلشاد غده تیروئید را یکی از مهم ترین غدد درون ریز بدن دانست که در قسمت جلوی گردن و روی نای قرار دارد و از دو نوع سلول تشکیل شده است که وظیفه تولید و ترشح هورمون در جریان خون را بر عهده دارند.
سرطان تیروئید و انواع آن
وی بیان کرد: قسمت عمده غده تیروئید را سلول هایی به نام سلول های فولیکولی تشکیل می دهد که وظیفه تولید هورمون های تیروئید یعنی تیروکسین و تری یدوتیرونین را بر عهده دارند و متابولیسم بدن را کنترل می کنند. سلول های بینابینی در بین این سلول ها پراکنده هستند که وظیفه ترشح هورمون کلسی تونین را بر عهده دارند و در متابولیسم مواد معدنی از جمله کلسیم نقش دارند.
به گفته دلشاد، هر دو نوع سلول تیروئید می توانند بستری برای سرطان باشند. سرطان هایی که از سلول های فولیکولی منشا می گیرند شامل سرطان پاپیلاری، سرطان فولیکولی و سرطان آناپلاستیک و سرطان منشاء سلول های بینابینی، سرطان مدولاری تیروئید است.
شیوع سرطان های تیروئید
وی غده تیروئید را محل غیرمعمول سرطان خواند و افزود: سرطان تیروئید تنها 0.6 درصد سرطان های زنان و 1.6 درصد از کل سرطان های بدن در مردان است. با توجه به پیش آگهی خوب، میزان مرگ و میر سرطان تیروئید در زنان 0.24 درصد و در مردان 0.16 درصد است.
به گفته دلشاد، در چند دهه گذشته شیوع سرطان تیروئید در جامعه افزایش یافته اما مرگ و میر ناشی از آن در هر دو جنس کاهش یافته است. علت افزایش شیوع، تشخیص زودهنگام و علت کاهش مرگ و میر آنها، درمان در مراحل اولیه است.
سن سرطان تیروئید
دانشیار دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی با بیان اینکه سرطان تیروئید در هر سنی ممکن است بروز کند، گفت: شیوع سرطان تیروئید در زنان بیشتر از مردان و خطر ابتلا به سرطان تیروئید در زنان کمتر از مردان است. به طوری که در زنان حداکثر خطر ابتلا به این بیماری در سنین 40 تا 50 سالگی و در مردان بین 60 تا 70 سالگی رخ می دهد.
علل و عوامل موثر در بروز بیماری
دلشاد با اشاره به اینکه علت نهایی سرطان تیروئید مشخص نیست، اظهار داشت: برخی تغییرات در ژن سلول های فولیکولی تیروئید می تواند باعث بروز سرطان تیروئید شود.
وی با اشاره به اینکه ژن ها حامل اطلاعات لازم برای کنترل زمان رشد و تقسیم و مرگ سلول ها هستند، افزود: ژن ها حامل اطلاعات لازم برای کنترل زمان رشد و تقسیم به سلول های جدید و در نهایت مرگ سلولی در زمان معین هستند. برخی از این ژن ها ممکن است رشد و تقسیم سلول ها و طول عمر آنها را طولانی کنند که به آنها انکوژن گفته می شود.
دلشاد در ادامه گفت: از سوی دیگر ژن های دیگری نیز وجود دارند که رشد و تقسیم سلول ها را کوتاه کرده و باعث مرگ به موقع آنها می شوند که به آنها ژن های سرکوبگر می گویند. عدم تعادل بین این دو گروه از ژن ها باعث رشد و تکثیر بی رویه سلول ها و ایجاد سرطان می شود.
وی تشعشعات یونیزه کننده به نواحی سر و گردن در دوران کودکی یا قرار گرفتن در معرض حوادث راکتور هسته ای را یکی از مهم ترین عوامل محیطی برای بروز انکوژن ها در داخل سلول های فولیکولی تیروئید خواند و کمبود ید را یکی از علل شناخته شده سرطان فولیکول تیروئید برشمرد و گفت: در برخی از بیماری های ژنتیکی بدن، شیوع سرطان تیروئید نیز زیاد است.
دلشاد با اشاره به تاثیر وراثت و ژنتیک در بروز این بیماری گفت: عوامل ژنتیکی در ارتباط با بروز سرطان تیروئید در چندین بیماری ژنتیکی مانند سندرم گاردنر، سندرم کودن و احتمالا در برخی دیگر از سرطان های خانوادگی غده تیروئید شناسایی شده است.
علائم بیماری
این فوق تخصص غدد و متابولیسم با اشاره به اینکه بافت سرطانی تیروئید بر خلاف بافت طبیعی هیچ هورمونی تولید نمی کند و علائمی از پرکاری یا کم کاری تیروئید مشاهده نمی شود، گفت: به تدریج رشد بافت سرطانی باعث ایجاد توده در جلوی گردن می شود که به طور اتفاقی توسط بیمار یا پزشک معالج کشف می شود.
دلشاد در ادامه افزود: رشد بیشتر تومور و اثر فشاری آن بر بافت زیرین باعث بروز علائمی مانند اختلال در بلع، تنگی نفس و سرفه های مداوم در بیمار می شود. گسترش سرطان به بافت های مجاور و درگیری تارهای صوتی نیز باعث خشن شدن صدا در بیمار می شود.
به گفته وی، در مراحل پیشرفته بیماری با گسترش سرطان به مناطق دوردست، بیمار دچار درگیری ریه، استخوان، مغز و کبد می شود و با اختلال در عملکرد اندام های مبتلا از جمله درد، شکستگی استخوان و تنگی نفس مراجعه می کند.
این دانشیار دانشگاه به تمامی افرادی که متوجه وجود توده در جلوی گردن یا بزرگی غدد لنفاوی در زنجیره لنفاوی گردن شده اند، توصیه کرد برای ارزیابی به پزشک متخصص مراجعه کنند.
روش های تشخیص سرطان تیروئید
دلشاد اولین قدم در تشخیص این بیماری را معاینه بالینی سر و گردن و لمس دقیق غده تیروئید توسط پزشک متخصص عنوان کرد و افزود: در صورت لمس توده ای در غده تیروئید و یا حتی در صورت لمس نشدن توده، انجام سونوگرافی غده تیروئید می تواند ویژگی های توده غیر قابل لمس یا وجود توده غیر قابل لمس را نشان دهد.
وی تاکید کرد: برای تشخیص نهایی تحت هدایت سونوگرافی، نمونه برداری سوزنی انجام می شود تا ماهیت بافت نمونه برداری مشخص شود.
نحوه درمان
دلشاد در خصوص درمان این بیماری خاطرنشان کرد: تمام توده های سرطانی تیروئید باید با عمل جراحی برداشته شوند که معمولاً غده تیروئید و در صورت وجود غدد لنفاوی متاستاتیک به طور کامل برداشته می شود.
به گفته وی، بر اساس خطر عود بیماری، با تشخیص پزشک معالج مقدار قابل توجهی ید رادیواکتیو برای بیمار تجویز می شود. سپس بیمار با قرص تیروئید درمان می شود و هر سه تا شش ماه یکبار از نظر عود بیماری معاینه می شود.
دانشیار دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی با بیان اینکه فواصل دوره ای ارزیابی بیمار بر اساس پاسخ اولیه وی به درمان و وجود عوامل خطر بیماری توسط پزشک معالج تعیین می شود، خاطرنشان کرد: درمان بیمارانی که در ابتدای درمان گسترش تومور دوردست داشتند، پیچیده تر خواهد بود.
پیشگیری
دلشاد تنها علت شناخته شده سرطان تیروئید را پرتوهای یونیزان عنوان کرد. به منظور جلوگیری از بروز این سرطان، اجتناب از دریافت مقادیر زیاد پرتوهای یونیزان به ویژه در دوران کودکی و نوجوانی بسیار مهم است.
وی یادآور شد: در صورت بروز حوادث راکتور هسته ای رعایت اصول ایمنی توصیه شده توسط کارشناسان ضروری است. با توجه به نقش کمبود ید در پاتوژنز سرطان فولیکولی تیروئید، استفاده صحیح از نمک یددار برای جلوگیری از بروز گواتر ساده ضروری است.
دلشاد تاکید کرد: تشخیص در مراحل اولیه سرطان تیروئید، تشخیص و درمان مناسب نیز نقش عمده ای در بقای بیمار دارد، بنابراین زمانی که توده ای در غده تیروئید احساس می کنید، مراجعه به پزشک متخصص می تواند منجر به تشخیص زودهنگام و درمان قطعی این بیماری شود.
وی در خاتمه گفت: افرادی که در معرض خطر بالای ابتلا به سرطان تیروئید هستند، از جمله افرادی که در گذشته سابقه پرتوهای یونیزان در ناحیه گردن و گردن داشته اند و یا مبتلایان به بیماری های ژنتیکی که احتمال ابتلا به سرطان تیروئید را افزایش می دهد و یا سابقه خانوادگی سرطان تیروئید دارند، باید تحت مراقبت های پزشکی منظم و دقیق باشند.
