کندی تخصیص ارز برای دارو و تجهیزات پزشکی؛ لزوم تصمیم گیری فوری – خبرگزاری مهر ایران و جهان

سلامت جو، در شرایطی که زنجیره تامین دارو و تجهیزات پزشکی کشور تحت فشار شدید نوسانات ارزی، محدودیت‌های بانکی و افزایش هزینه‌های بین‌المللی قرار دارد، کندی روند و میزان ناکافی تخصیص ارز گروه کالایی ۲۲ به یکی از جدی‌ترین تهدیدها برای ثبات بازار سلامت تبدیل شده است.

فعالان این حوزه هشدار می دهند که ادامه وضعیت موجود می تواند مستقیماً به بروز کمبود دارو و اختلال در تامین تجهیزات حیاتی منجر شود.

شرایط کنونی اقتصادی و تجارت خارجی دیگر شرایط عادی و قابل پیش بینی گذشته نیست. در فضای پیچیده و پرخطر این روزها – شرایطی که خیلی ها آن را «نه جنگ، نه صلح» توصیف می کنند- تامین کنندگان خارجی با حساسیت و احتیاط بیشتری با شرکت های ایرانی همکاری می کنند.

نقل و انتقالات مالی سخت‌تر شده، هزینه‌های دلالی و کارمزدهای ارزی افزایش یافته و زمان عرضه کالا نسبت به قبل طولانی‌تر شده است. در چنین فضایی، دسترسی سریع و کافی به ارز دیگر فقط یک موضوع مالی نیست. بلکه بخشی از امنیت تامین دارو و تجهیزات پزشکی در کشور محسوب می شود.

افزایش مداوم نرخ ارز نیز فشار مضاعفی بر شرکت های عرضه کننده وارد کرده است. هر روز تاخیر در تخصیص ارز به معنای افزایش قیمت تمام شده کالاها و کاهش توانایی شرکت ها در حفظ جریان عرضه است.

طی ماه‌های گذشته، بسیاری از شرکت‌ها مجبور به دریافت کالا از شرکای خارجی با تکیه بر اعتبار خود و به عنوان تعهد برای جلوگیری از کمبود شده‌اند. اما انباشت مطالبات پرداخت نشده طرف های خارجی اکنون به جایی رسیده است که برخی از تامین کنندگان بین المللی برای ادامه همکاری با ایران مردد هستند.

این موضوع هشداری جدی برای نظام سلامت کشور است. زمانی که بدهی شرکت های ایرانی به تامین کنندگان خارجی افزایش می یابد و پرداخت ها به دلیل کندی تخصیص ارز به تاخیر می افتد، طبیعی است که برخی شرکت های خارجی ارسال محموله های جدید را متوقف یا محدود کنند.

نتیجه مستقیم این فرآیند، بروز کمبود در داروها، مواد اولیه و تجهیزات پزشکی خواهد بود. کمبودهایی که معمولا ابتدا در اقلام تخصصی و حیاتی ظاهر می شود و در نهایت بیماران را با بحران دسترسی مواجه می کند.

بخشی از چالش های موجود ناشی از عدم اجرای دقیق قوانین و دستورالعمل هاست

عالیه زمانی عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس با انتقاد از عدم اجرای برخی دستورالعمل ها و تعهدات گفت: متاسفانه بخشی از چالش های موجود ناشی از عدم اجرای دقیق قوانین و دستورالعمل هاست. در حوزه سلامت و عرضه دارو این موضوع می تواند به طور مستقیم بر سلامت افراد تاثیر بگذارد.

زمانی با اشاره به تعهدات ارزی حوزه دارویی افزود: انتظار می رود بانک مرکزی و شبکه بانکی کشور در اجرای تعهدات خود به ویژه در زمینه تامین ارز برای دارو و ملزومات پزشکی مسئولانه تر عمل کنند. زیرا هرگونه تاخیر در این زمینه می تواند منجر به افزایش هزینه ها و فشار مضاعف بر مردم شود.

وی همچنین به تاثیرات ماندگار التهابات اقتصادی بر قیمت ها اشاره کرد و گفت: تجربه نشان داده است که در شرایط التهاب قیمت ها افزایش می یابد اما زمانی که التهاب فروکش کرد کاهش متناسبی در قیمت ها اتفاق نمی افتد و این موضوع نظارت و مدیریت جدی تری را می طلبد.

بسیاری از داروها و تجهیزات پزشکی زنجیره تامین پیچیده و زمان بری دارند

نکته مهم این است که بازار دارو و تجهیزات پزشکی بازاری نیست که بتوان وقفه در عرضه آن را با تاخیر جبران کرد. بسیاری از داروها و تجهیزات پزشکی زنجیره تامین پیچیده و زمان بری دارند و اگر امروز تصمیمات فوری برای تامین آنها گرفته نشود، ممکن است ماه‌ها بعد به شکل کمبودهای گسترده ظاهر شود. تجربه سال های اخیر نیز نشان داده است که بازگرداندن اعتماد تامین کنندگان خارجی پس از اختلال در پرداخت ها فرآیندی دشوار و پرهزینه خواهد بود.

در چنین شرایطی انتظار می رود بانک مرکزی با درک حساسیت ویژه حوزه سلامت، روند تخصیص ارز گروه 22 را با فوریت بیشتری مدیریت کند و میزان تخصیص را متناسب با نیاز واقعی بازار افزایش دهد. به خصوص که از امسال گروه کالایی بسیاری از داروها از 21 به 22 تغییر کرده و در نتیجه نیاز به تخصیص ارز در این گروه کالایی بیش از پیش احساس می شود. داروها و تجهیزات پزشکی کالاهای تجاری عادی نیستند. هر گونه تاخیر در ارائه آنها می تواند به طور مستقیم بر سلامت و زندگی بیماران تأثیر بگذارد.

امروزه بیش از هر زمان دیگری پایداری دسترسی به دارو و تجهیزات پزشکی مستلزم تصمیمات سریع، هماهنگ و واقع بینانه است. بی توجهی به هشدارهای فعالان حوزه سلامت ممکن است در آینده نزدیک هزینه بسیار سنگین تری نسبت به تامین به موقع ارز بر دوش سیستم درمانی و بیماران بگذارد.