زنگ خطر «جنگ جمعیتی» در ایران؛ پیش بینی کشور 30 میلیونی! – خبرگزاری مهر اخبار ایران و جهان
سلامت جو، آمار رسمی وزارت بهداشت، سازمان ثبت احوال و مرکز ملی آمار ایران؛ نشان می دهد که روند افزایشی جمعیت کشور در سال های گذشته نه تنها متوقف نشده بلکه حتی روند کاهشی نیز داشته است.
شاید این آمار برای جامعه ای که شاهد رشد جمعیت سالمند و در عین حال کاهش زاد و ولد است، شوک باشد.
علی زارعان عضو کارگروه جمعیت فرهنگستان علوم پزشکی ایران گفت: بر اساس آمار رسمی سازمان بهداشت جهانی، جمعیت عربستان تا سال 2100 به حدود 350 میلیون نفر خواهد رسید و پاکستان با جمعیتی حدود یک میلیارد و 100 میلیون نفر در زمره پرجمعیت ترین کشورهای جهان قرار خواهد گرفت. در حالی که پیش بینی می شود جمعیت ایران در همین بازه زمانی بین 30 تا 32 میلیون نفر باشد.
وی افزود: در صورت تداوم کاهش جمعیت، ایران در معرض هجوم جمعیت قرار خواهد گرفت و این موضوع می تواند آینده تمدنی و هویتی کشور را با چالش های جدی مواجه کند.
پیش بینی ایران 30 میلیونی!
اگر قرار باشد ایران با همین فرمان جمعیتی پیش برود، می توان پیش بینی کرد که جمعیت کشورمان در سال 1480 یعنی 75 سال آینده; به 30 میلیون نفر خواهد رسید.
رضا سعیدی رئیس مرکز جمعیت جوانان وزارت بهداشت در واکنش به توقف رشد موالید در کشور گفت: در صورت تداوم روند کنونی کاهش موالید طی 10 تا 15 سال آینده ایران به نقطه صفر رشد جمعیت خواهد رسید و پس از آن وارد روند منفی جمعیت خواهد شد.
وی افزود: متأسفانه تولدهای جدید در کشور هر ساله نسبت به سال قبل بین 7 تا 10 درصد کاهش می یابد و رشد جمعیت کشور هم اکنون به حدود 0.5 درصد رسیده است. این روند به ما می گوید که اگر با این روند ادامه دهیم، رشد جمعیت کشور در حدود سال 1420 به صفر می رسد و احتمالاً از آن پس وارد سیاهچاله جمعیتی خواهیم شد.
طبق آمار رسمی سازمان ثبت احوال در سال 1404 حدود 892 هزار نوزاد ایرانی در کشور به دنیا آمدند در حالی که حدود 450 هزار فوتی داشتیم. اگر تعداد مرگ و میرها را از موالید کم کنیم، حدود 450 هزار نفر به جمعیت کشور اضافه شده است که تقریباً معادل نیمی از رشد جمعیت است.
این در حالی است که ایران در دهه های گذشته رشد جمعیتی بالای 3 و 4 درصد را تجربه کرده و اکنون رشد جمعیت کشور به نیم درصد رسیده است و پیش بینی می شود در دو دهه آینده این نرخ به صفر برسد.
سیاست های جمعیتی محقق نشده است
در این رابطه فاطمه ترابی، عضو کارگروه فرهنگستان علوم پزشکی ایران معتقد است؛ اطلاعات موجود در مورد تغییرات باروری، ازدواج و طلاق نشان می دهد که اهداف سیاست های جمعیتی محقق نشده است.
وی مهم ترین چالش در سیاست گذاری جمعیتی را نبود داده های طولی در سطح ملی دانست و گفت: برای طراحی سیاست های اثربخش باید اسناد پشتیبان علمی بر اساس داده های به روز در مورد عوامل موثر بر تغییرات در حوزه خانواده و جمعیت در دسترس باشد.
وی با اشاره به اینکه روند نزولی باروری کل همچنان ادامه دارد و سن ازدواج رو به افزایش است و طلاق کاهش نیافته است، افزود: با وجود اجرای برخی حمایت ها و خدمات، خروجی این اقدامات در شاخص های جمعیتی حرکت محسوسی را در راستای اهداف سیاستی نشان نمی دهد.
نرخ باروری کل
نرخ باروری کل یا TFR چیست و چرا اهمیت دارد؟ زیرا این شاخص تعداد فرزندان به ازای هر زن 15 تا 49 ساله را نشان می دهد.
در حال حاضر TFR کشور به حدود 1.035 رسیده است، در حالی که حدود چهار دهه پیش این شاخص بین 6.5 تا 7 بود، یعنی در آن زمان به ازای هر زن بیش از 6 فرزند متولد می شد، اما اکنون این رقم به حدود 1.4 تا 1.5 فرزند رسیده است.
رضا سعیدی رئیس کانون جوانان جمعیت وزارت بهداشت در این خصوص گفت: اگر TFR کمتر از 2.1 باشد، جمعیت در سطح جایگزینی نیست. به عبارت دیگر جامعه برای حفظ جمعیت خود باید حداقل ۲.۱ فرزند به ازای هر زوج داشته باشد. پایین بودن سطح این شاخص به معنای حرکت تدریجی جامعه به سمت سالمندی و در نهایت رشد منفی جمعیت است.
وضعیت در کشورهای دیگر
برخی از کشورهای آفریقایی TFR بالای 6 و 7 دارند و رشد جمعیت بالایی را تجربه می کنند، اما در بسیاری از کشورهای اروپایی، ژاپن و کره جنوبی، نرخ باروری به حدود یک یا کمتر از یک رسیده است. به همین دلیل اکثر این کشورها برای جبران بخشی از کاهش جمعیت خود به سمت سیاست های مهاجرتی حرکت کرده اند.
60 کشور جهان درگیر کاهش یا پیری جمعیت هستند
به گفته رئیس کانون جوانان جمعیت وزارت بهداشت، بیش از 60 کشور جهان درگیر معضل کاهش یا پیری جمعیت هستند و تلاش می کنند باروری کل را به بالای 2 برسانند، اما سیاست های اکثر این کشورها موفق نبوده است. البته کشورهایی مانند فرانسه و سوئد با اجرای سیاست های پایدار و جذاب توانسته اند TFR خود را به حدود 1.7 تا 1.8 برسانند.
جنگ جمعیت
مریم یزدیان کارشناس پزشکی ایران با عنوان این مقاله با عنوان «متاسفانه کشور ما با سرعت بسیار بالایی به سمت پیری جمعیت پیش می رود» گفت: برآوردها نشان می دهد که ممکن است حدود 130 سال طول بکشد تا یک کشور پیر به جمعیت جوان بازگردد.
وی افزود: در همین راستا برخی از تحلیلگران به مفهوم «جنگ جمعیتی» اشاره می کنند. حتی سال ها پیش یکی از مشاوران جورج بوش گفت که نیازی به حمله به ایران نیست، زیرا ممکن است ایران دچار بحران جمعیت شود.
یزدیان با اشاره به آثار روانی و اجتماعی فرزندآوری گفت: خانواده های چند فرزند دارای مزایای روانی و روانی بسیاری هستند. کودکان در این خانواده ها معمولاً شادتر هستند، احساس رضایت عاطفی و معنای زندگی در بین اعضای خانواده افزایش می یابد و کودکان کمتر احساس تنهایی می کنند.
وی افزود: همچنین مهارت های اجتماعی در این کودکان شکل می گیرد، اعتماد به نفس آنها افزایش می یابد و احتمال اینکه در آینده بتوانند حمایت بیشتری از والدین خود داشته باشند نیز بیشتر است.
جمعیت مهمتر از جنگ است
علیرضا رئیسی معاون بهداشتی وزارت بهداشت در تشریح اهمیت راهبردی جمعیت گفت: معتقدم بحث جمعیت حتی از چالش های نظامی و جنگ های کنونی مهمتر است، زیرا اقتدار و پایداری یک ملت به سرمایه انسانی و حضور جوانان آن کشور بستگی دارد.
وی با ارائه آماری از روند کاهشی موالید در کشور گفت: تعداد ولادت ها از 979 هزار و 929 مورد در سال 1403 به 892 هزار و 68 مورد در سال 1404 رسیده است که هشداری جدی برای آینده جمعیتی کشور است.
رئیسی با تحلیل فاصله بین نرخ زاد و ولد و مرگ و میر افزود: در حال حاضر سالانه حدود 500 هزار تولد و 500 هزار مرگ داریم که تفاوت این دو رقم تعیین کننده نرخ رشد جمعیت است. اگر نرخ مرگ و میر به 600 یا 700 هزار نفر افزایش یابد و از طرفی زاد و ولد به زیر 800 هزار نفر برسد، به مرحله ای می رسیم که تعداد مرگ و میرها از موالید بیشتر شود و رشد جمعیت منفی شود.
معاون بهداشت وزارت بهداشت با اشاره به بحرانی بودن وضعیت برخی مناطق کشور اذعان داشت: در حال حاضر تعداد فوتی ها از تعداد موالید در استان های گیلان، البرز و مازندران پیشی گرفته است. این موضوع در کنار پدیده سالمندی، تهدیدی جدی برای جمعیت فعال کشور است. پیش بینی می شود در دو دهه آینده از هر سه ایرانی یک نفر سالمند باشد.
به نظر می رسد ایران وارد جنگ جمعیتی شده است و برای در امان ماندن از آثار و انشعابات این جنگ لازم است هر چه سریعتر نقاط ضعف قانون جمعیت جوانان و سایر قوانین دست و پاگیر در حوزه جمعیت اصلاح شود. اقدام کنند
