به گزارش خبرگزاری مهر، سعید زارع با اشاره به تحولات جمعیتی کشور، مهمترین چالش های دهه های آینده ایران را در دو بعد اقتصادی و اجتماعی بررسی کرد و گفت: در بعد اقتصادی، کاهش نیروی کار جوان، افزایش هزینه های مستمری و درمانی، فشار روزافزون بر صندوق های بیمه و تامین اجتماعی و همچنین تشدید توازن بودجه دولت از جمله پیامدهای مستقیم تشدید بودجه دولت است. جمعیت این فرآیند می تواند در تعادل منابع و مصارف عمومی با مشکلات جدی مواجه شود.
این جامعه شناس افزود: در بعد اجتماعی نیز موضوع تنهایی سالمندان، افزایش نیاز به مراقبت ویژه و فشار مضاعف بر خانواده ها از مهمترین دغدغه هاست.
به گفته وی کاهش انسجام خانواده و افزایش فشارهای روحی و روانی ناشی از این تحولات می تواند به یکی از بزرگترین چالش های اجتماعی در آینده ایران تبدیل شود.
دلایل کاهش زاد و ولد
یکی از اعضای کارگروه جمعیت فرهنگستان علوم پزشکی درباره عوامل موثر بر کاهش نرخ فرزندآوری در سالهای اخیر گفت: تاخیر در ازدواج جوانان، افزایش سن ازدواج، رشد تجرد مطلق، به تعویق افتادن اولین فرزند و افزایش فاصله تولد اولین فرزند تا فرزندان بعدی از مهمترین عوامل کاهش نرخ باروری در کشور است.
وی تاکید کرد: کاهش نرخ باروری پدیده ای چند بعدی است و عوامل اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی به طور همزمان در آن نقش دارند.
عوامل اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی مؤثر بر باروری
زارع در تشریح عوامل اقتصادی گفت: نبود مسکن ارزان قیمت برای زوج های جوان و نبود اشتغال و درآمد پایدار از مهمترین موانع اقتصادی فرزندآوری است.
وی در ادامه به عوامل اجتماعی اشاره کرد و گفت: کاهش امید به آینده در بین جوانان، احساس تبعیض و نابرابری های اجتماعی و توجه به عدالت اجتماعی، تاثیر مستقیمی بر تصمیم زوجین به فرزندآوری دارد. اصولاً یکی از پیش نیازهای مهم فرزندآوری، احساس امنیت و عدالت در بستر اجتماعی است.
این جامعه شناس تغییر ارزش ها و نگرش نسل جوان نسبت به ازدواج و تشکیل خانواده را یکی از مهم ترین عوامل فرهنگی کاهش باروری دانست و تصریح کرد: در جامعه شناسی گفته می شود که باورها ارزش ها را شکل می دهند و ارزش ها منجر به هنجارها می شود. بنابراین اگر به دنبال افزایش ازدواج و فرزندآوری هستیم باید باورهای جوانان در این زمینه را درک کنیم و به دغدغه ها و گره های ذهنی آنها پاسخ دهیم.
وی افزود: یک موضوع اجتماعی پاسخ اجتماعی می طلبد. سیاستگذاران ابتدا باید مشکل را به درستی درک کنند و سپس با توجه به ابعاد آن راهکارهای اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی ارائه دهند.
سیاست های حمایتی دولت در حوزه جمعیت
زارع با اشاره به شرایط خاص کشور در دوره اخیر گفت: موضوع جمعیت در شرایط صلح و ثبات رشد می کند و در شرایط جنگ در همه جوامع شاهد کاهش ازدواج و فرزندآوری هستیم. در دولت دکتر مزیکیان نیز به وجود آمدن شرایط جنگی چالش هایی را در حوزه جمعیتی ایجاد کرد.
وی ادامه داد: با این حال دولت سعی کرده است بر روی سیاست های زودبازده که تاثیر مستقیم بر ازدواج و فرزندآوری دارد تمرکز کند. از جمله این اقدامات می توان به توسعه خوابگاه های متاهل برای دانشجویان و اجرای طرح «کارت امید مادر» اشاره کرد.
عضو کارگروه جمعیت فرهنگستان علوم پزشکی ایران با بیان اینکه «کارت امید مادر» یکی از موثرترین اقدامات در زمینه تشویق جمعیت بود، گفت: بر اساس ارتباطات گسترده دبیرخانه ستاد کل جمعیت کشور با مردم و نخبگان، پذیرش این طرح به میزان قابل توجهی بوده است و حتی میزان پذیرش آن در سایر قوانین قابل توجه بوده است. وام.”
وی خاطرنشان کرد: این اقدام تشویقی با نظر و پیگیری دبیر ستاد کشوری جمعیت اجرا شد و توانست بازخورد مثبتی در جامعه ایجاد کند.
