به گزارش خبرگزاری مهر به نقل از وبدا، مصطفی صالحی وزیری، مدیر خدمات تخصصی سلامت انستیتو پاستور ایران گفت: هانتاویروس ها گروهی از ویروس های جدید هستند که در خانواده هانتا ویروس ها طبقه بندی می شوند. تاکنون بیش از 40 گونه هانتا ویروس شناسایی شده است که از این تعداد 22 گونه می توانند در انسان بیماری زا باشند.
وی افزود: جوندگان مخزن طبیعی هانتا ویروس ها هستند و هر گونه هانتاویروس معمولا با یک یا چند گونه خاص از جوندگان رابطه تکاملی و اکولوژیکی پایداری دارد.
صالحی وزیری با عنوان این مطلب که هانتاویروس ها بدون ایجاد بیماری شدید در بدن جوندگان مخزن به صورت مزمن باقی می مانند، گفت: جوندگان آلوده می توانند ویروس را برای مدت طولانی از طریق ادرار، مدفوع و بزاق دفع کنند و در نتیجه محیط را آلوده کنند.
وی تاکید کرد: انسان عمدتاً از طریق استنشاق ذرات آئروسل ناشی از این ترشحات آلوده بیمار می شود. راه های دیگر انتقال عبارتند از تماس مستقیم با ادرار/ مدفوع، نیش جوندگان و در موارد نادری مانند ویروس آند، انتقال از انسان به انسان نیز گزارش شده است.
صالحی وزیری با عنوان این مقاله ادامه داد: آلودگی انسان به هانتاویروس ها می تواند منجر به دو سندرم بزرگ شود: سندرم هموراژیک با نارسایی کلیوی (HFRS) که بیشتر با سویه های دنیای قدیم مانند Hantaan، Seoul، Dobrava و Puumala همراه است و سندرم ریوی هانتاویروس (HPS/HCPS) که عمدتاً توسط HPS/HCPS ایجاد می شود. ویروس
وی افزود: هر دو سندرم ریشه در اختلال عملکرد اندوتلیال مویرگی و تشدید پاسخ سیستم ایمنی (ایمونوپاتوژنز) دارند. HFRS با علائمی مانند تب، سردرد، درد کمر و شکم، پروتئینوری، هماچوری، ترومبوسیتوپنی، خونریزی و نارسایی حاد کلیه همراه است و میزان مرگ و میر بسته به نوع ویروس 15-5 درصد است. در حالی که HCPS با ادم ریوی غیر کاردیوژنیک، شوک و نارسایی حاد تنفسی تظاهر می کند. میزان مرگ و میر HPS می تواند به 20-40٪ برسد.
صالحی وزیری گفت: حادثه مربوط به ویروس آند در یک کشتی تفریحی در اردیبهشت 2026 (اردیبهشت 1405) توجه جهانی را به هانتاویروس ها جلب کرد. با این حال، شواهد موجود نشان می دهد که خطر وقوع یک رویداد مشابه در ایران در حال حاضر کم است. اگرچه شواهدی مبنی بر گردش هانتاویروس در انسان و جوندگان در ایران طی دهه گذشته گزارش شده است، اما بیشتر مطالعات موجود نشان میدهد که این ویروس به صورت پراکنده در گردش است و تاکنون هیچ نشانهای از اپیدمیهای گسترده یا انتقال پایدار انسان به انسان در کشور مشاهده نشده است.
این ویروس شناس تاکید کرد: مطالعات مربوط به هانتاویروس ها در ایران از دهه 80 با گزارش های پراکنده بالینی موارد مشکوک به تب خونریزی دهنده همراه با سندرم کلیوی (HFRS) به ویژه در مناطق شمال غرب کشور آغاز شد. اما شواهد آزمایشگاهی قطعی تا سال 1393 در دسترس نبود. در این سال اداره آربوویروس ها و تب های خونریزی دهنده ویروسی انستیتو پاستور ایران اولین شواهد سرولوژیکی و مولکولی عفونت هانتاویروس را در بین رفتگران شهرداری اصفهان گزارش کرد. در این مطالعه، شاخصهای آلودگی در 9 مورد از 200 سوییپر (4.5%) شناسایی شد که اهمیت مواجهه شغلی با جوندگان و محیطهای آلوده را نشان میدهد.
وی افزود: در ادامه، مطالعات دیگری دانش موجود در مورد گردش ویروس هانتا در ایران را گسترش داد. در سال 2019، مروری بر بیماران مشکوک به تب خونریزی دهنده ویروسی از استان های مختلف کشور شواهدی مبنی بر قرار گرفتن در معرض ویروس های پومالا و هانتان گزارش کرد. سپس مطالعات مولکولی شناسایی گونهای غیر بیماریزا به نام تولا اورتوهانتاویروس در جونده Dryomys nitedula در شمال غرب ایران و ویروس سئول در موشهای شهری تهران را نشان داد. این یافته ها گردش انواع مختلف هانتا ویروس در مخازن جوندگان کشور را تایید می کند.
صالحی وزیری گفت: با وجود این یافته ها، تفاوت های مهمی بین وضعیت ایران و حادثه ویروس آند مربوط به کشتی کروز 2026 وجود دارد. اول اینکه ویروس های شناسایی شده در ایران عمدتاً هانتاویروس های اوراسیا مربوط به HFRS بودند، در حالی که ویروس آند که در آمریکای جنوبی بومی است، تنها ویروس هانتاهو محسوب می شود که تاکنون هیچ گونه شواهدی از انتقال انسان به انسان گزارش نشده است. انتقال ویروس هانتا از انسان به انسان در ایران گزارش شده است و همچنین وجود جونده مخزنی خاص آن (Oligoryzomys longicaudatus) گزارش شده است.
وی افزود: ثانیاً هیچ اپیدمی یا شیوع سندرم های مربوط به هانتاویروس ها در ایران گزارش نشده است. بیشتر شواهد موجود در کشور نتیجه مطالعات سرولوژیکی، بررسی گروه های شغلی پرخطر یا مطالعات جوندگان است و نه خوشه های بالینی گسترده. این نشان می دهد که گردش ویروس هانتا در ایران احتمالاً ماهیتی پراکنده، وابسته به قرار گرفتن در معرض محیطی و با شدت بسیار کمتر از مناطق بومی آمریکای جنوبی یا شرق آسیا دارد. ثالثاً شرایط اکولوژیکی و اپیدمیولوژیک ایران با حادثه کشتی کروز تفاوت اساسی دارد. رویداد 2026 در یک محیط بسیار محدود و متراکم مربوط به سفرهای بین المللی طولانی مدت رخ داد. شرایط با الگوهای معمول انتقال در ایران که بیشتر ناشی از تماس محیطی یا شغلی با جوندگان است قابل مقایسه نیست.
صالحی وزیری گفت: از منظر بهداشت عمومی پیام اصلی برای ایران این است که انتظار اپیدمی های گسترده نداشته باشیم، بلکه لزوم حفظ آگاهی و تقویت سیستم پایش هدفمند آن است. توسعه ظرفیت های تشخیص آزمایشگاهی، افزایش آگاهی پزشکان و ادامه مطالعات پایش جوندگان می تواند به شناسایی سریع موارد پراکنده و در عین حال جلوگیری از نگرانی های بی مورد در جامعه کمک کند. از دهه 1390 ظرفیت تشخیص آزمایشگاهی عفونت های هانتاویروس در بخش آربوویروس ها و تب های خونریزی دهنده ویروسی انستیتو پاستور ایران (آزمایشگاه مرجع ملی) ایجاد شد. با این حال، نیاز به توسعه آزمایشهایی برای شناسایی گونههای هانتاویروس دنیای جدید وجود دارد. علاوه بر این، انستیتو پاستور ایران در چارچوب پایش عوامل عفونی تازه ظهور و ظهور مجدد در حیات وحش مطالعاتی در زمینه شناسایی هانتاویروس در جوندگان انجام داده است.
بر اساس این گزارش، از 20 می 1405، سازمان بهداشت جهانی همچنان خطر جهانی مرتبط با رویداد 2026 را کم ارزیابی می کند و شواهد فعلی از گسترش پایدار ویروس آند در خارج از مناطق بومی پشتیبانی نمی کند. بنابراین احتمال وقوع حادثه ای مشابه کشتی کروز در ایران در حال حاضر محدود تلقی می شود. علیرغم عدم بررسی کافی و گسترده وضعیت این ویروس ها در کشور، افزایش جمعیت جوندگان و تماس انسان با جوندگان به دلیل عوامل مختلفی از جمله تغییر اقلیم، گسترش شهرنشینی و عدم کنترل موثر جمعیت جوندگان خطر شیوع این ویروس ها را در کشور افزایش داده است.
