سیده طاهره میرمولایی، عضو هیأت علمی گروه مامایی و بهداشت باروری علوم پزشکی تهران و کارشناس مامایی و بهداشت باروری و عضو هیأت مدیره انجمن مامایی صنفی در گفتگو با خبرنگار مهر درباره وضعیت روز جهانی ماما و انتقاد از خدمات مامایی گفت: روز مامایی که در بیش از 50 کشور عضو کنفدراسیون بین المللی مامایی گرامی داشته می شود، جایگاه این رشته در ایران به عنوان یک حرفه کاملا علمی و بالینی باید تبیین شود. مامایی در ایران نه تنها در مقطع کارشناسی، بلکه تا مقاطع بالاتر دکتری مامایی و دکتری بهداشت باروری نیز تدریس می شود که نشان از عمق تخصص و دانش نیروهای فعال در این زمینه دارد.
ارائه خدمات فراتر از اتاق زایمان؛ از بلوغ تا یائسگی
وی افزود: اگرچه وظیفه اصلی ماماها مراقبت از بارداری و زایمان است اما حوزه فعالیت این متخصصان بسیار گسترده تر از این حدود است. خدمات مامایی شامل یک مسیر فیزیولوژیکی از بلوغ دختران نوجوان، مشاوره قبل از ازدواج، آمادگی بارداری، مسائل زناشویی تا مراقبت از یائسگی است. این خدمات با محوریت زنان اما با هدف ارتقای سلامت کل خانواده ارائه می شود.
نقش راهبردی ماماها در قانون جمعیت جوانان
میرملایی افزود: در سال های اخیر با توجه کشور به موضوع جمعیت، ماماها به عنوان «خط اول ارائه خدمات» نقش اساسی در مشاوره فرزندآوری داشته اند. یکی از موفقیت های چشمگیر این گروه، ورود تخصصی به حوزه لغو سقط جنین های بدون برنامه است. ماماها با ارائه مشاوره های علمی و حمایتی دقیق توانسته اند تعداد قابل توجهی از سقط جنین های سقط شده را در استان های مختلف به ثبت برسانند و منجر به تولد نوزادان سالم شوند.
فداکاری در بلایا و بحران ها؛ از سیل تا کرونا
وی خاطرنشان کرد: سابقه خدمت مامایی در ایران با ایثار در روزهای سخت گره خورده است و حضور فعال ماماها در چادرهای اسکان اضطراری زلزله زدگان و سیل زدگان برای نگهداری از زنان باردار و نوزادان در بدترین شرایط محیطی از نقاط درخشان این حرفه است. همچنین در ایام اپیدمی کرونا، جامعه مامایی 17 شهید را در راه خدمت به مادران آسیب دیده تقدیم کرد. علاوه بر خدمات حضوری، ماماها با راه اندازی خطوط مشاوره (مانند همکاری در سامانه 4030) و مشاوره آنلاین، بار سنگینی را از دوش نظام سلامت برداشتند.
ترکیب تخصص با ویژگی های انسانی
میرملایی بر ویژگی های اخلاقی منحصر به فرد این حرفه از جمله دلسوزی، همدلی و عشق به خدمت تاکید کرد. مامایی نه تنها یک تخصص علمی است، بلکه آمیزهای از هنر و اخلاق است که با حمایت همسران و خانوادهها سلامت نسلهای آینده را تضمین میکند.
وی با تاکید بر تجربه موفق مشاوره تلفنی رایگان در دوران کرونا (سامانه 4030) اظهار داشت: اکنون به الگویی برای زمان جنگ تبدیل شده است. در طول جنگ 12 روزه و نبردهای اخیر، ماماها برای ارائه مشاوره رایگان به مادران باردار از ساعت 8 صبح تا 8 شب داوطلب شدند. همچنین حضور فعال در اجتماعات و میادین شهر برای ارائه خدمات حضوری و پاسخگویی به سوالات بهداشتی خانواده ها نشان از روحیه جهادی این قشر در دفاع از سلامت جامعه دارد.
شکاف بین تخصص بالا و جایگاه حرفه ای در ایران
عضو هیئت علمی گروه مامایی و بهداشت باروری دانشگاه علوم پزشکی تهران گفت: ماماهای ایرانی با وجود تحصیلات در مقطع دکتری و تخصصی و همتراز با استانداردهای اروپایی هستند، اما جایگاه حرفه ای آنها همچنان با موانعی مواجه است. از مهم ترین چالش های مامایی می توان به سختی کار و تأخیر اشاره کرد که با وجود سخت بودن این شغل، قانون صعب العبور در بسیاری از مراکز به درستی اجرا نشده است و پرداخت حقوق و دستمزد نیروی کار و مالی با تأخیرهای طولانی همراه است و عدم استقلال در بخش های زایمان بر خلاف کشورهای پیشرفته که ادارات زایمان طبیعی در ایران کاملاً مستقل و اداره نشده اند.
یکی از درخواست های کلیدی میرملایی از وزارت بهداشت، مجوز ایجاد مراکز زایمان و زایمان مستقل از بیمارستان ها است. این مراکز که در اروپا جایگاه ویژه ای دارند، امکان زایمان فیزیولوژیک و طبیعی را در محیطی آرام و با مدیریت مستقیم ماماها فراهم می کنند. این اقدام علاوه بر افزایش کیفیت خدمات، جذابیت زایمان طبیعی را برای مادران افزایش می دهد.
ماما در مدرسه؛ سدی در برابر آسیب های فضای مجازی
عضو هیئت علمی دانشکده مامایی و بهداشت باروری دانشگاه علوم پزشکی تهران حضور ماماها در آموزش را یک ضرورت ملی دانست. با توجه به نفوذ شبکه های اجتماعی و انتشار گسترده اطلاعات غلط علمی (شبه علم)، دختران نوجوان بیش از هر زمان دیگری به مشاوران متخصص نیاز دارند. حضور ماماها در مدارس می تواند به سوالات مربوط به سلامت دوران بلوغ پاسخ دهد و از آسیب های جسمی و روانی ناشی از اطلاعات نادرست جلوگیری کند.
فرصتی برای بهبود سلامت جامعه
میرملایی خاطرنشان کرد: ظرفیت ماماهای تحصیلکرده ایرانی فراتر از شرایط فعلی است. استفاده از این نیروهای متخصص در سیاستهای افزایش جمعیت، حضور در ساختار آموزش و اعطای استقلال حرفهای در بخشهای زایمان گامهای موثری است که میتواند سلامت جامعه و خانوادههای ایرانی را به سطح کیفی جدیدی برساند.
