به گزارش سلامت نیور از بنیاد ملی علوم ایران (INSF)، بررسی استرس و عواقب آن و تاثیر آن بر بدن یکی از موضوعات مورد توجه محققان است و بنیاد ملی علوم ایران از طرح های تحقیقاتی در این زمینه حمایت می کند.
«بررسی پیامدهای رفتاری و تغییرات ویژگیهای الکتروفیزیولوژیک سلولهای تگمانتوم شکمی متعاقب استرسهای فیزیکی یا روانی قبل از تولد در فرزندان نر موشها: با تأکید بر اثرات تعدیلی آگماتین» عنوان پروژه تحقیقاتی محمد شعبانی، عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی کرمان است که با حمایت بنیاد ملی علوم پزشکی ایران به پایان رسید.
شعبانی که دارای دکترای فیزیولوژی پزشکی از دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی است، درباره این طرح توضیح داد: استرس مکانیزم دفاعی برای سازگاری ارگانیسم است که با فعال شدن محور هیپوتالاموس-هیپوفیز صورت می گیرد. استرس به عنوان یک عامل مهم و تاثیرگذار در نظام پاداش در شکل گیری پدیده اعتیاد نقش دارد. دوره جنینی یکی از مهمترین مراحل رشد و نمو یک موجود زنده است و هرگونه تداخل در روند رشد در این دوره می تواند منجر به اختلالات مادام العمر در نوزاد و در نهایت تداوم این اختلالات در بزرگسالان شود.
وی افزود: تحقیقات نشان داده است که استرس وارده به جنین در دوران بارداری منجر به برنامه ریزی مجدد محور هیپوتالاموس- هیپوفیز می شود. در نتیجه استرس ناشی از بارداری با تأثیر و تداخل در سیستم هورمونی می تواند نقش مهمی در ایجاد اختلالات شناختی و حرکتی جنین در دوران جوانی داشته باشد.
این محقق در ادامه بیان کرد: مطالعات قبلی نشان داده است که هر استرس بسته به شدت و نوع آن تأثیر خاصی بر مغز و مدارهای عصبی آن دارد و مکانیسم های عصبی زیستی متفاوتی با این تغییرات مرتبط است. با توجه به اینکه استرس چه جسمی و چه روانی در دوران بارداری می تواند باعث تغییرات اپی ژنتیکی شود که یکی از اثرات آن افزایش خطر اعتیاد در دوران بزرگسالی کودکان است. از طرفی مشخص شده است که مدار مزولیمبیک یکی از مهمترین نواحی تحت تاثیر استرس به ویژه استرس دوران بارداری است که نقش بسزایی در مدار تنبیه و پاداش دارد.
وی ادامه داد: تعیین شاخص های یادگیری اجتنابی غیرفعال و حافظه در فرزندان موش های تحت استرس در دوران بارداری و تعیین میل به مصرف مواد افیونی در جوانان با استفاده از آزمون ترجیح مکان شرطی در فرزندان موش های تحت استرس در دوران بارداری از اهداف این طرح بود.
شعبانی تاکید کرد: تعیین ویژگی های فعال و غیرفعال غشای نورون های ناحیه VTA در فرزندان موش های تحت استرس در دوران بارداری و تعیین میزان تحریک پذیری نورون های ناحیه VTA در فرزندان موش های تحت استرس در دوران بارداری نیز از دیگر اهداف این طرح بود که محقق شد.
شعبانی در پایان خاطرنشان کرد: این پژوهش توانست برخی از تأثیرات تفاوت های ناشی از استرس های جسمی و روانی را بر اختلالات شناختی، اختلالات اضطرابی و میل به مصرف مواد مخدر در کودکانی که در دوران جنینی تحت فشارهای روحی و جسمی بوده اند مشخص کند و همچنین تأثیرات احتمالی آگماتین را در بهبود این کمبودها نشان دهد.
