سونامی پیری در راه است. تنهایی بزرگترین درد سالمندان ایرانی است – خبرگزاری مهر ایران و جهان

به گزارش خبرگزاری مهر، اصغر دالوندی استاد دانشگاه علوم توانبخشی تهران با اشاره به خلأهای عاطفی و خانوادگی سالمندان در جامعه امروزی گفت: بر اساس تحقیقات میدانی گسترده و تجربیات زیسته سالمندان در مراکزی مانند کهریزک، علیرغم اینکه دوران سالمندی دوران فرهنگ خردمندی ما محسوب می شود، امروزه محیط پیرامون سالمندی به شدت خالی است. اگر از ده سالمند در مورد مشکلاتشان بپرسید، همگی از کلمه “تنهایی” به عنوان بزرگترین درد خود یاد می کنند.

وی با بیان اینکه سرعت بالای زندگی مدرن باعث تشدید انزوای سالمندان شده است، گفت: در گذشته خانواده های پرجمعیت مسئولیت نگهداری از سالمندان را بر عهده می گرفتند و فردی در کانون خانواده احساس محبوبیت می کرد، اما امروزه کاهش تعداد اعضای خانواده، شکاف نسلی، آپارتمان نشینی و غوطه ور شدن نسل جدید در فضای مجازی و سیار باعث شده است که سالمندان حتی در اطراف خود حضور مطلق فیزیکی را احساس کنند.

این استاد دانشگاه در گفت و گوی تلفنی با رادیو دیاوگو ابعاد اقتصادی و زیرساختی این بحران را تشریح کرد و اظهار داشت: از نظر زیرساخت های مراقبتی از فقر شدید رنج می بریم. در حالی که جمعیت سالمندان کشور از مرز 10 میلیون نفر عبور کرده است، تعداد تخت های شبانه و مراکز استاندارد در کل کشور ممکن است به سختی به هزار تخت برسد. بسیاری از سالمندان، به ویژه در شهرها، در آپارتمان ها محصور شده اند و تحرک خود را از دست داده اند.

وی ضمن تاکید بر اینکه در دهه آینده با سونامی عجیب پیری مواجه خواهیم شد، افزود: به زودی از هر سه ایرانی یک نفر سالمند خواهد شد و این یک چالش بزرگ ملی است. برای مقابله با این بحران نیازی به توسعه آسایشگاه نداریم، بلکه باید الگوهای جایگزین و حمایتی ایجاد کنیم.

دالوندی افزود: یکی از طرح هایی که به شهرداری ها پیشنهاد می کنیم ایجاد پاتوق های محله ای برای سالمندان است. فضایی که در هر محله ای با کمک خیرین ایجاد شود تا سالمندان در آنجا جمع شوند، غذا بخورند، شاهنامه بخوانند و با خدمات خاصی به خانه هایشان برگردند.

وی با اشاره به الگوهای موفق جهانی در زمینه مراقبت از سالمندان گفت: در کشورهای اسکاندیناوی مشکلات سالمندان توسط شهرداری ها و از طریق سیستم مراقبت در منزل حل می شود. سالمندان با یک تماس از خدمات پرستاری، فیزیوتراپی، گفتار درمانی و روانشناسی در منزل خود بهره مند می شوند. متاسفانه در ایران به دلیل عدم سازماندهی و غیبت طولانی مدت کودکان کار در طول روز، این سیستم به درستی شکل نگرفته است.

این استاد دانشگاه با اشاره به ضرورت تامین امنیت اقتصادی سالمندان خاطرنشان کرد: بخش قابل توجهی از سالمندان ما فاقد هرگونه بازنشستگی، درآمد و پوشش بیمه ای هستند. برای داشتن دوران سالمندی موفق، دولت باید با استفاده از الگوهای موفق جهانی مانند نمونه هایی که در کشورهای آسیایی اجرا می شود، بودجه های حمایتی مشخصی را تعریف کند تا هیچ سالمندی در کشور خارج از چتر حمایتی و اقتصادی باقی نماند.

لزوم توسعه مراکز روزانه سالمندان و ورود خیرین به این حوزه

همچنین دکتر گوهر آل بویه. مدرس روانشناسی و دانشگاه با اشاره به تغییرات جمعیتی کشور گفت: جامعه ما در آینده ای نه چندان دور جمعیت سالمند قابل توجهی را تجربه خواهد کرد. کاهش نرخ زاد و ولد در دهه های اخیر، کوچک شدن تعداد خانوارها، اشتغال زنان و پدیده مهاجرت از جمله عواملی است که باعث کندی جوانی جمعیت و سوق دادن کشور به سمت پیری می شود.

وی با بیان اینکه برای جلوگیری از این روند باید سیاست های اساسی اتخاذ شود، گفت: نسل جوان بسیار خوبی داریم اما برای تشویق آنها به بچه دار شدن باید دغدغه های اساسی آنها از جمله اشتغال، مسکن و ازدواج برطرف شود. جوانان نیاز به تضمین و آینده ای مطمئن دارند تا بتوانند با خیالی آسوده تشکیل خانواده دهند و بچه دار شوند.

این مدرس دانشگاه به تغییرات فیزیولوژیکی و شناختی در دوران سالمندی پرداخت و اظهار داشت: مغز انسان برخلاف بدنی که با کار زیاد فرسوده می شود با فعالیت بیشتر بهتر عمل می کند. در روانشناسی دو نوع هوش سیال و هوش متبلور داریم. اگرچه هوش سیال با افزایش سن کاهش می یابد، اما هوش متبلور که مبتنی بر تجربه و یادگیری است، در سالمندان به میزان قابل توجهی افزایش می یابد. به همین دلیل در بسیاری از کشورهای توسعه یافته از تجربیات ارزشمند سالمندان در سیاست گذاری استفاده می شود.

وی ضمن تاکید بر لزوم ایجاد فضاهای ویژه برای سالمندان افزود: با توجه به کوچک شدن خانواده ها و اشتغال کودکان نیازمند توسعه فضاهایی مشابه مهدکودک ها تحت عنوان مراکز روزانه سالمندان هستیم. در این مراکز که در حال حاضر به صورت محدود در کشور وجود دارد، سالمندان می توانند از صبح تا بعد از ظهر در کنار همسالان خود باشند و ضمن تبادل تجربیات، از خدمات ارزنده توانبخشی، پزشکی، فیزیوتراپی، روان درمانی و حتی برنامه های تفریحی مانند موسیقی و بازی درمانی بهره مند شوند.

آل بویه در گفت و گو با رادیو دیاوگو با اشاره به محدودیت های مالی و عدم توجیه اقتصادی این مراکز برای بخش خصوصی گفت: دولت و سازمان بهزیستی به تنهایی قادر به پاسخگویی به این نیاز عظیم نیستند. همانطور که خیرین مدرسه ساز و خیرین در حوزه سلامت داریم، نیازمند ورود جدی خیرین به عرصه سرمایه گذاری سالمندان هستیم تا با همکاری دولت این مراکز در سطح کشور گسترش یابد.

این دکترای روانشناسی خاطرنشان کرد: پیری موفقیت آمیز فقط به معنای زنده ماندن نیست، بلکه به معنای فعال بودن و داشتن ارتباط موثر است. شرکت سالمندان در بازی های خانوادگی و ارتباط مستمر آنها با نوه ها، فرزندان و همسالان، سبک زندگی آنها را بهبود می بخشد و به داشتن دوران سالمندی با کیفیت و موفق کمک می کند.