روزه برای بیماران دیابتی؛ چگونه قند خون را با خیال راحت کنترل کنیم؟ – خبرگزاری مهر اخبار ایران و جهان

سلامت جو، علیرضا رئیسی معاون بهداشتی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی در نشست خبری گرامیداشت روز جهانی کنترل و پیشگیری از چاقی گفت: چاقی یک معضل جهانی است و چاقی مرضی نشانه یک سری تغییرات در بدن است که در نهایت منجر به این مشکل می شود.

وی افزود: بحث چاقی و تغییر وزن تنها به کاهش وزن مربوط نمی شود و یکی از علائم دیابت کنترل نشده کاهش وزن است بنابراین فقط تعداد کاهش وزن مهم نیست.

وی ادامه داد: اگر وزن در مدت زمان کوتاهی تغییر کند خوب نیست.

رئیسی به اهمیت کنترل انسولین خون در روزه داری اشاره کرد و گفت: در ساعات خواب و روزه داری سطح انسولین در پایین ترین حد خود قرار دارد و سلول های بدن در آرامش و بازسازی فعال هستند.

وی افزود: مصرف ناگهانی غذاهای بسیار شیرین با شاخص گلیسمی بالا مانند زولبیا و بامیه بلافاصله پس از افطار باعث افزایش شدید انسولین می شود که می تواند باعث افزایش مقاومت به انسولین، افزایش چربی و بروز چاقی و بیماری های متابولیک شود.

رئیسی تصریح کرد: افزایش انسولین پس از مصرف این نوع غذاها نه تنها اثر مثبت روزه داری و آرامش سلولی را خنثی می کند، بلکه می تواند باعث افت متعاقب قند خون و ایجاد احساس خواب آلودگی و خستگی شود.

معاون بهداشتی رئیس جمهور با توصیه به انتخاب غذاهای سالم با شاخص گلیسمی پایین در وعده افطار گفت: توجه به کیفیت غذا و پرهیز از مصرف بی رویه قند و شکر در کنار تغذیه متعادل و فعالیت بدنی می تواند اثرات مثبت روزه داری را بر سلامت متابولیک تقویت کرده و به کنترل چاقی و بیماری های غیرواگیر کمک کند.

وی تاکید کرد: آگاه سازی مردم از نحوه صحیح افطار و سحری، آموزش سبک زندگی سالم و رعایت رژیم غذایی مناسب از مهم ترین اقدامات پیشگیرانه وزارت بهداشت در ماه مبارک رمضان و به طور کلی در کنترل بیماری های غیرواگیر است.

توصیه های نهایی برای افطاری سالم و لزوم افزایش فعالیت بدنی کودکان

وی تاکید کرد: برای بهره مندی کامل از فواید روزه داری، بهتر است وعده افطار را با نوشیدن آب و مصرف غذاهای با شاخص گلیسمی پایین شروع کرده و از خوردن شیرینی ها و غذاهای بسیار شیرین پرهیز کنید.

وی تصریح کرد: مصرف زیاد شیرینی ها و قندهای ساده باعث افزایش ناگهانی انسولین می شود و در طول روز احساس گرسنگی بیشتری می کنید. در مقابل، غذاهایی با پروتئین کافی و فیبر بالا، پاسخ انسولین متوسط‌تری تولید می‌کنند و احساس سیری طولانی‌تری ایجاد می‌کنند که به کنترل وزن و سلامت متابولیک کمک می‌کند.

رئیسی افزود: این نکات به ویژه در جامعه ای مانند ایران که شیوع چاقی و اضافه وزن بسیار بالاست اهمیت دارد. به طور کلی حدود دو میلیارد نفر در جهان اضافه وزن دارند.

وی به وضعیت کودکان و نوجوانان اشاره کرد و گفت: کاهش بازی های حرکتی و جایگزینی آنها با استفاده بیش از حد از تلفن همراه و فضای مجازی باعث شده است که سطح فعالیت بدنی کودکان به شدت کاهش یابد. این روند به ویژه در سنین مدرسه می تواند خطر ابتلا به چاقی و بیماری های متابولیک را افزایش دهد.

معاون بهداشت وزارت بهداشت تاکید کرد: تقویت فرهنگ فعالیت بدنی، ایجاد محیط های امن برای بازی و ورزش کودکان و آموزش سبک زندگی سالم در مدارس از جمله اقدامات لازم برای پیشگیری از چاقی و ارتقای سلامت نسل آینده کشور است.

وی خاطرنشان کرد: رعایت نکات تغذیه ای در ماه مبارک رمضان در کنار افزایش فعالیت بدنی می تواند اثرات مثبت متابولیک را تقویت کرده و از چاقی پیشگیری کند و نقش مهمی در کاهش بیماری های غیرواگیر در جامعه ایفا کند.

ضرورت تمرکز بر پیشگیری از چاقی کودکان و شاخص های ملی کنترل بیماری های غیر واگیر

رئیسی با تاکید بر اهمیت مداخلات پیشگیرانه از دوران کودکی بیان کرد: تجربه نشان می دهد که اگر پیشگیری از بیماری های غیرواگیر و چاقی فقط در بزرگسالان دنبال شود تاثیر طولانی مدت محدودی خواهد داشت اما اگر از کودکی شروع شود نتایج قابل توجه و پایداری حاصل می شود.

وی افزود: والدین معمولا به وزن و قد کودکان حساس هستند و نگرانی اضافه وزن یا چاقی در نوزادان وجود دارد اما برای اثربخشی واقعی باید برنامه های پیشگیری به صورت سیستماتیک و مستمر در حوزه کودکان و نوجوانان اجرا شود.

رئیسی با اشاره به جایگاه ایران در رتبه بندی جهانی اضافه وزن و چاقی گفت: کشور ما از نظر شیوع سبک زندگی ناسالم و چاقی جزو ده کشور اول جهان است و روند افزایش وزن در بین بزرگسالان و نوجوانان در سال های اخیر بسیار نگران کننده بوده است.

وی تاکید کرد: سن ابتلا به دیابت نوع 2 در کشور کاهش یافته و امروزه نوجوانان و جوانان نیز در معرض این بیماری قرار دارند در حالی که در گذشته بیشتر افراد بالای 40 سال به این بیماری مبتلا بودند. این روند مستلزم مداخلات جدی در سطح مدارس و جامعه است.

معاون بهداشت وزارت بهداشت با بیان اینکه شاخص های ملی برای پایش چاقی و بیماری های غیرواگیر تهیه شده است، گفت: این شاخص ها امکان بررسی وضعیت هر استان، شناسایی گروه های پرخطر و تدوین مداخلات موثر را فراهم می کند. کمیته ملی بیماری های غیرواگیر با حضور رئیس جمهور و وزیر بهداشت، استانداران و مسئولان استانی وظیفه نظارت و اجرای برنامه ها را بر عهده دارد.

رئیسی با اشاره به عوامل موثر در بروز چاقی گفت: سابقه خانوادگی، الگوی غذایی، میزان فعالیت بدنی و سبک زندگی مهم ترین عوامل هستند و برای موفقیت در کنترل چاقی باید برنامه های جامع آموزشی، فرهنگی و ورزشی به صورت هماهنگ در سطح خانواده، مدرسه و جامعه اجرا شود.

پیامدهای چاقی و نقش عوامل محیطی و اجتماعی در بروز بیماری ها

رئیسی در ادامه به پیامدهای متعدد چاقی و اضافه وزن اشاره کرد و گفت: یکی از مشکلات رایج در افراد دارای اضافه وزن قطع تنفس در هنگام خواب است که می تواند باعث خستگی مفرط، کاهش کیفیت خواب و مشکلات خانوادگی شود. این عارضه معمولا در افرادی با شاخص توده بدنی بالا دیده می شود و مقاومت به انسولین اغلب با آن همراه است.

وی افزود: داروها و آلودگی های محیطی از جمله عوامل مهم موثر در بروز چاقی هستند و آلودگی هوا و ذرات سنگین معلق در محیط می تواند باعث مسمومیت سلولی، اختلال در لوزالمعده و تولید انسولین و در نهایت منجر به دیابت و چاقی شود.

به گفته وی؛ همچنین آلودگی آب به ویژه با فلزاتی مانند سرب می تواند عملکرد کبد و لوزالمعده را مختل کرده و باعث مشکلات متابولیک شود.

رئیسی تاکید کرد: جایگاه اجتماعی و اقتصادی نیز در بروز چاقی نقش بسزایی دارد. افرادی که به غذاهای سالم و متنوع دسترسی ندارند یا فست فود و نوشابه مصرف می کنند، در معرض افزایش وزن و اختلالات متابولیک هستند.

وی به اختلالات خوردن اشاره کرد و گفت: این اختلالات که در حوزه روانپزشکی طبقه بندی می شود، می تواند در کودکان و نوجوانان بروز کند و علاوه بر افزایش وزن، مشکلاتی مانند کبد چرب غیر الکلی را به همراه داشته باشد. طبق مطالعات، بیش از 30 درصد بزرگسالان دارای اضافه وزن، کبد چرب دارند.

رئیسی همچنین با اشاره به ارتباط چاقی با سایر بیماری های جدی خاطرنشان کرد: افزایش وزن می تواند خطر ابتلا به برخی سرطان ها به ویژه سرطان سینه و دستگاه گوارش را افزایش دهد و همچنین ارتباط مستقیمی با نقرس، مشکلات مفصلی و سایر بیماری های متابولیک دارد.

وی تاکید کرد: کنترل چاقی و پیشگیری از آن نیازمند رویکردی فراگیر و فرابخشی است که شامل اصلاح سبک زندگی، تغذیه سالم، فعالیت بدنی کافی، کاهش آلودگی های زیست محیطی و توجه به شاخص های اجتماعی و اقتصادی به منظور پیشگیری از پیامدهای جدی سلامت در جامعه است.