خبرهای بد با روان کودک چه می کند؟ – خبرگزاری مهر اخبار ایران و جهان

خبرگزاری مهر – گروه سلامت: قرار گرفتن مداوم کودکان در معرض اخبار خشونت آمیز می تواند باعث افزایش اضطراب، ترس، کابوس و رفتار پرخاشگرانه شود. به گفته آنها، کودکان توانایی کافی برای درک و پردازش این تصاویر و اخبار را ندارند و ممکن است در دنیای اطراف خود احساس ناامنی ایجاد کنند.

در همین رابطه خبرنگار مهر با مهری نجات، عصب روانشناس و زوج درمانگر گفت وگویی داشته است که در ادامه می خوانید؛

تفاوت درک اخبار ناراحت کننده در کودکان و بزرگسالان چیست؟

نجات: کودکان به طور کلی به دو گروه سنی تقسیم می شوند: گروه اول کودکان تا سن 10 یا 12 سال و گروه دوم کودکان بالای 12 سال. در مورد کودکان زیر 12 سال یک نکته اساسی وجود دارد و آن نداشتن تفکر انتزاعی است. این بدان معناست که توانایی تجزیه و تحلیل، تجزیه و تحلیل و پیش بینی نتایج در این گروه سنی به طور کامل شکل نگرفته است.

کودکان زیر 12 سال نمی توانند مانند بزرگسالان تعیین کنند که یک خبر یا اطلاعات خاص چه تأثیری بر زندگی آنها داشته باشد یا چگونه آن را تجزیه و تحلیل و دسته بندی کنند. در نتیجه هر خبر، ماجرا یا حادثه ای صرف نظر از شدت واقعی آن می تواند برای این کودکان هیجان بسیار و در عین حال آسیب جدی به همراه داشته باشد.

در مقابل، بزرگسالان ممکن است تحت تأثیر رویدادهای مختلف قرار گیرند، مضطرب شوند، غمگین شوند یا نگران آینده شوند. با این حال، به دلیل تفکر انتزاعی و قدرت تحلیلی، می توانند سطح اضطراب خود را کنترل کنند و تشخیص دهند که هر موضوع چقدر باید بر آنها تأثیر بگذارد. یک فرد بالغ معمولاً در مواجهه با هیچ خبر یا موضوعی اضطراب شدید و فراگیر را تجربه نمی کند و می تواند شرایط را مدیریت کند.

این تفاوت دقیقاً همان نکته ای است که کودکان را آسیب پذیرتر می کند. برای کودکان، قرار گرفتن در معرض اخبار ناراحت کننده می تواند منجر به استرس شدید و ناامیدی شود. به عنوان مثال، وقتی در حضور کودک گفته می شود که «ممکن است بدتر شویم»، یک بزرگسال ممکن است این جمله را به معنای مشکلات اقتصادی احتمالی یا تغییر شرایط کار تفسیر کند. اما برای یک کودک، این جمله می تواند به معنای از دست دادن همه چیز، ایجاد ناامنی شدید و حتی ترس از آسیب رساندن به خود باشد.

همین تفاوت در نوع تحلیل باعث می شود که یک خبر یا روایت واحد تأثیری کاملاً متفاوت بر کودکان و بزرگسالان داشته باشد. پس از شنیدن یا دیدن صحنه های خشونت، جنگ یا رفتارهای آزاردهنده، کودکان ممکن است با پیامدهای روانی متعددی مواجه شوند. از جمله این پیامدها می توان به اختلال خواب، اضطراب شدید، بروز مشکلات ادراری و از دست دادن احساس امنیت اشاره کرد.

همچنین برخی از کودکان پس از چنین تجربیاتی نمی خواهند از والدین خود جدا شوند، از رفتن به مدرسه یا حضور در زمین بازی امتناع می ورزند و دائما نگران وقوع یک فاجعه یا اتفاق بد هستند. این نگرانی دائمی می تواند زندگی روزمره کودک و خانواده را تحت تاثیر قرار دهد.

آگاهی والدین از تفاوت های شناختی و روانی بین کودکان و بزرگسالان نقش مهمی در کاهش آسیب های ناشی از قرار گرفتن کودکان در معرض اخبار و رویدادهای نگران کننده دارد. توجه به سن کودک، نحوه بیان مسائل و مدیریت اطلاعات دریافتی می تواند از بروز بسیاری از مشکلات روانی در کودکان جلوگیری کند.

نقش والدین در حمایت روانی از کودکان چیست؟

نجات: اگرچه گاهی اوقات والدین و بزرگترها نمی توانند اضطراب و نگرانی خود را کنترل کنند یا ناخواسته درباره مسائل مختلف صحبت کنند، اما یکی از مهمترین وظایف آنها مراقبت از سلامت روان کودکان است. کودکان نباید در نگرانی ها و نگرانی های بزرگترها شریک شوند.

اگر موضوعی وجود دارد که والدین را به شدت ناراحت می کند یا حتی باعث می شود آنها موضع خاصی اتخاذ کنند یا بخواهند اقدامی انجام دهند، لزوماً نباید این موضوع را در حضور کودک مطرح کرد یا به طور مکرر در مورد آن صحبت کرد. کودک توانایی تعیین موقعیت، کنترل هیجانات و مدیریت اثرات روانی این گونه مسائل را ندارد و نمی تواند میزان تاثیر آن را بر خود کنترل کند.

از جمله عواملی که تأثیر بسیار شدیدی بر کودکان دارد، بمباران خبری و سیل مداوم اطلاعات است. قرار گرفتن مداوم کودک در فضای مجازی، رادیو یا تلویزیون و شنیدن اخبار جنگ، ترس، غم و خشونت، نه تنها کمکی به افزایش آگاهی کودک نمی کند، بلکه مضر است. برخی از افراد فکر می کنند که کودکان باید همه چیز را بدانند، در حالی که هر کودک باید اطلاعاتی متناسب با سن خود دریافت کند.

بمباران اخبار برای کودکان نتیجه ای جز افزایش ترس، اضطراب، ناراحتی، انزوا و اضطراب جدایی ندارد و نه تنها باعث رشد و تکامل آنها نمی شود، بلکه می تواند در آینده باعث ایجاد اختلالات اضطرابی، استرس و حتی اختلال استرس پس از سانحه شود.

در این زمینه نظارت مستقیم والدین بر محتوایی که کودکان از فضای مجازی، رسانه ها و شبکه های اجتماعی دریافت می کنند بسیار مهم است. این نظارت باید واقعی و مستمر باشد تا کودکان در معرض حجم بالایی از اخبار ناراحت کننده و خشونت آمیز قرار نگیرند.

مشاهده صحنه های خشونت آمیز تاثیر بسیار مخربی بر روی کودکان می گذارد و این تصاویر ممکن است سال ها در حافظه آنها باقی بماند و آثار روانی ماندگاری بر جای بگذارد.

مدیریت گفت‌وگوهای خانوادگی، کنترل ورودی‌های اخبار و نظارت آگاهانه والدین بر مصرف رسانه‌ای کودکان، نقش اساسی در پیشگیری از آسیب‌های روانی کوتاه‌مدت و بلندمدت در کودکان دارد.

راهکارهای عملی والدین برای کاهش اضطراب فرزندان در مواجهه با اخبار جنگ چیست؟

نجات: یکی از مهمترین کارهایی که والدین می توانند انجام دهند این است که فرزندان خود را از رسانه هایی که به طور مداوم اخبار جنگ، خشونت یا رویدادهای ناراحت کننده را پوشش می دهند، دور نگه دارند. رادیو، تلویزیون و برخی رسانه های آنلاین می توانند منشا اضطراب شدید کودکان باشند و مواجهه مداوم با این محتوا امنیت روانی آنها را تهدید می کند.

والدین باید تا حد امکان فرزندان را به روال عادی زندگی بازگردانند. پرداختن به سرگرمی های روزانه، بازی، ورزش و فعالیت های بدنی نقش موثری در کاهش استرس کودکان دارد و به آنها کمک می کند تا احساس ثبات و آرامش بیشتری داشته باشند.

در مواقعی که کودک درباره رویدادها یا نگرانی های والدین سوال می پرسد، قبل از هر توضیحی، ابتدا برداشت و اطلاعاتی را که کودک دریافت کرده است، بپرسید. این رویکرد به والدین کمک می کند تا نگرانی ها و ترس های واقعی کودک را بهتر درک کنند و پاسخ های مناسب تری ارائه دهند.

برخی از کودکان ممکن است سوالاتی مانند «آیا می‌توانیم بمیریم؟»، «می‌توانم تو را از دست بدهم؟»، «آیا می‌توانیم فقیر شویم؟» بپرسند. یا “آیا می توان من را به جای دیگری برد؟” پرورش دادن در چنین شرایطی ابتدا باید مشخص شود که کودک دقیقاً نگران چه چیزی است تا بتوان به درستی به او کمک کرد.

اطمینان اولین و مهمترین قدم در صحبت با کودکان است. والدین باید به کودک بفهمانند که در هر شرایطی کنار او هستند و تا حد امکان او را ایمن و آرام نگه می دارند. تاکید بر اینکه کودک نگران همه چیز نیست، می تواند نقش مهمی در کاهش اضطراب او داشته باشد.

در کنار اطمینان خاطر، دور نگه داشتن کودک از بمباران خبری و صحنه های خشونت از اهمیت ویژه ای برخوردار است. نظارت بر دسترسی کودک به اطلاعات برای والدین بسیار مهم است. این نظارت شامل بررسی نقش دوستان، محیط مدرسه و فعالیت کودک در فضای مجازی است.

کنترل آگاهانه و مستمر محتوایی که کودک دریافت می کند، در کنار حفظ روال عادی زندگی و ارتباط ایمن با والدین، می تواند از اضطراب شدید و آسیب های روانی طولانی مدت در کودکان جلوگیری کند.

دوری از اخبار خشونت آمیز، دادن پاسخ هدفمند به سوالات کودکان و نظارت جدی والدین بر منابع اطلاعاتی از جمله مهم ترین راه های حفظ امنیت روانی کودکان در شرایط بحرانی است.

خشونت کلامی والدین چگونه منجر به پرخاشگری کودک می شود؟

نجات: والدین باید مفاهیمی مانند شفقت، مهربانی، صلح و سازگاری را در گفتگو با فرزندان خود برجسته کنند. به گفته آنها، اگر موضوعات مختلف با عصبانیت، سوگیری و لحن خشن به کودکان ارائه شود، احتمال بروز رفتار پرخاشگرانه در کودکان افزایش می یابد.

بر اساس این دیدگاه، کودکان نمی دانند احساسات و استقبال عاطفی را که از والدین خود می گیرند، کجا و چگونه ابراز کنند. در نتیجه ممکن است این احساسات در محیط های مختلف به صورت خشونت ظاهر شود و حتی به خود کودک یا دوستانش آسیب برساند.

نباید تصور کرد که طرح زودهنگام و عاطفی این مسائل باعث رشد فکری، تکامل یا آشنایی بیشتر با واقعیت های کودکان می شود. به گفته آنها، در این سن، چنین مواجهه ای نه تنها به رشد کودک کمک نمی کند، بلکه می تواند مضر باشد.

گوش دادن فعالانه به مکالمات کودکان، ایجاد آرامش و اطمینان و پاسخ به سوالات به زبانی ساده و قابل فهم از اصول مهم ارتباط سالم با کودکان است. آنها بیان می کنند که نیازی به دروغ گفتن به کودک نیست، بلکه باید حقیقت را به زبان ساده و در حد نیاز او بیان کرد.

گاهی اوقات ممکن است خود والدین اضطراب شدیدی داشته باشند و نتوانند شرایط را به خوبی مدیریت کنند. در چنین مواردی مراجعه والدین به درمان و دریافت کمک های تخصصی ضروری تلقی می شود. زیرا در برخی شرایط کنترل اوضاع از دست خارج می شود و ممکن است افراد ناخواسته به دوستان و عزیزان خود آسیب برسانند.

در صورتی که کودک با صحبت، برقراری ارتباط، تفریح ​​و فعالیت های روزمره آرامش لازم را به دست نیاورد و علائمی مانند اختلال خواب، تغییرات رفتاری، استرس شدید یا مشکلات متعدد در او مشاهده شد، مراجعه به متخصص و شروع درمان کودک ضروری است. همچنین والدین باید در این شرایط رفتار کودک را با دقت بیشتری زیر نظر داشته باشند.

ترویج مهربانی و آرامش در بحث های خانوادگی، گوش دادن آگاهانه به کودکان و اقدام به موقع برای برخورد با والدین یا فرزندان در صورت بروز علائم هشدار دهنده از مهم ترین راهکارهای پیشگیری از آسیب های روحی و رفتاری در کودکان است.

تاثیر اخبار منفی بر نوجوانان بالای 12 سال چیست؟

نجات: در مورد نوجوانان و کودکان بالای 12 سال شرایط تا حدودی تغییر می کند. این گروه سنی بیشتر از کودکان خردسال متفکر است و ممکن است تحلیل متفاوتی از رویدادها و اخبار ارائه دهد. اما نکته بسیار مهم در مورد نوجوانان، شدت بالای احساسات آنهاست.

احساسات در این سن ممکن است به قدری افزایش یابد که کنترل آن برای نوجوان مشکل شود و در مواردی منجر به واکنش های ناگهانی شود. گاه مشاهده می شود که هنگام ابراز ناراحتی یا زمانی که والدین درباره موضوعی نگران کننده صحبت می کنند، نوجوان واکنش بسیار شدیدی از خود نشان می دهد. واکنشی که می تواند به خود نوجوان یا دیگران آسیب برساند.

اگرچه والدین در بسیاری از موقعیت های خاص می توانند احساسات و مشکلات خود را کنترل کنند یا حداقل آنها را ابراز نکنند، اما در مورد نوجوانان اینطور نیست. احساسات نوجوانان ممکن است به حدی برسد که قابل کنترل نباشد و در نهایت منجر به رفتارهایی شود که بعداً پشیمان شوند.

در برخورد با نوجوانان باید از زبان خودشان استفاده کرد. گوش دادن به درد دلها و دغدغه های آنها بدون قضاوت و با حوصله نقش مهمی در کاهش تنش های روحی دارد. همچنین باید از ارائه مداوم افکار منفی و خشونت آمیز به نوجوانان و سوق دادن آنها به مفاهیمی مانند عشق، صلح و مهربانی پرهیز کرد.

هدف اصلی در برخورد با نوجوانان کنترل اضطراب و هیجان آنهاست. برای همه افراد از جمله والدین طبیعی است که گاهی اوقات ناراحت یا عصبانی می شوند و واکنش های عاطفی از خود نشان می دهند، اما نکته مهم این است که والدین همیشه تأثیر رفتار و گفتار خود را بر فرزندان خود در نظر بگیرند و بررسی کنند که آیا این رفتارها به نوجوان کمک می کند یا آسیب می رساند.

انتقال مداوم اخبار منفی، افکار منفی و باورهای ناامیدکننده و بمباران نوجوانان با تصاویر و روایت های خشونت آمیز، در آینده منجر به مشکلات شدید روحی و روانی نمی شود و نتایج مثبتی برای خانواده ها به همراه نخواهد داشت.