اکسیژنساز 5 لیتری یا 10 لیتری| کدام برای بیمار قلبی و ریوی مناسبتر است؟
انتخاب یک اکسیژن ساز ۵ لیتری یا ۱۰ لیتری برای بیمار قلبی و ریوی یک انتخاب و تصمیم گیری در مراقبت خانگی است، زیرا انتخاب اشتباه می تواند باعث تأمین ناکافی اکسیژن، افزایش هزینه، مصرف برق بیشتر یا ایجاد احساس امنیت کاذب شود، بسیاری از خانوادهها تصور می کنند دستگاه ۱۰ لیتری همیشه انتخاب بهتری است، در حالی که ظرفیت بالاتر به تنهایی به معنی مناسب تر بودن دستگاه نیست، معیار اصلی انتخاب باید میزان اکسیژن مورد نیاز بیمار، وضعیت ریه و قلب، میزان اشباع اکسیژن خون، نیاز بیمار در زمان استراحت، خواب و فعالیت و نظر پزشک باشد.
اکسیژن ساز چیست و چگونه کار می کند؟
اکسیژن ساز دستگاهی برقی است که هوای محیط را دریافت می کند و با عبور دادن آن از فیلترهای مخصوص، بخش زیادی از نیتروژن را جدا می سازد، در نتیجه گازی با درصد اکسیژن بالاتر در اختیار بیمار قرار می گیرد، هوای معمولی تقریباً بیست و یک درصد اکسیژن دارد، اما بیشتر دستگاههای خانگی می توانند در شرایط استاندارد، اکسیژن با خلوص حدود نود تا نود و شش درصد تولید کنند.
اکسیژن سازها برخلاف کپسول اکسیژن، مخزن ذخیره بزرگی ندارد و تا زمانی که برق و هوای محیط در دسترس باشد، به تولید اکسیژن ادامه می دهد، به همین دلیل برای استفاده طولانی مدت در منزل کاربرد زیادی دارد، البته دستگاه باید به شکل صحیح نگهداری شود و فیلترهای آن به موقع تمیز یا تعویض شوند.
ظرفیت اکسیژن ساز با واحد لیتر در دقیقه بیان می شود، اکسیژن ساز ۵ لیتری معمولاً توان تولید حداکثر پنج لیتر اکسیژن در دقیقه را دارد، اکسیژن ساز ۱۰ لیتری نیز می تواند در شرایط مناسب تا ده لیتر در دقیقه اکسیژن تولید کند، اما این اعداد همیشه به معنای خلوص یکسان در تمام جریانها نیستند، گاهی خلوص دستگاه در جریان پایین بسیار مناسب است، اما با نزدیک شدن به حداکثر جریان، درصد خلوص کاهش پیدا می کند.
تفاوت اصلی اکسیژن ساز ۵ لیتری و ۱۰ لیتری در چیست؟
مهمترین تفاوت این دو دستگاه، مقدار جریان اکسیژن قابل ارائه است، مدل ۵ لیتری برای بیمارانی مناسب است که طبق تجویز پزشک به جریان پایین تا متوسط نیاز دارند، مدل ۱۰ لیتری برای بیمارانی طراحی شده است که به جریان بالاتر نیاز دارند یا هنگام فعالیت و خواب، افت قابل توجه اشباع اکسیژن پیدا می کنند.
اکسیژن ساز ۵ لیتری معمولاً ابعاد کوچک تر و وزن کمتری دارد، صدای آن در برخی مدلها کمتر است و مصرف برق پایینتری دارد، جابهجایی آن نیز برای خانواده آسان تر است، این دستگاه برای بسیاری از بیماران مبتلا به بیماری مزمن ریه که در محدوده دو تا پنج لیتر در دقیقه اکسیژن دریافت می کنند، انتخاب مناسبی است.
اکسیژن ساز ۱۰ لیتری معمولاً بزرگ تر و سنگین تر است، مصرف برق بیشتری دارد و ممکن است صدای بیشتری ایجاد کند، اما توان تأمین جریان بالاتر را دارد، برای بیمارانی که در زمان فعالیت به شش، هفت، هشت یا حتی ده لیتر در دقیقه نیاز دارند، استفاده از مدل ۵ لیتری می تواند کافی نباشد و باعث شود بیمار با وجود روشن بودنسیژن پایینی داشته باشد اکسیژن پایینی داشته باشد.
نکته مهم که باید به آن توجه کنید این است که ظرفیت بالاتر نباید بدون تجویز پزشک استفاده شود، اگر بیمار به دو لیتر اکسیژن نیاز دارد، وصل کردن دستگاه ۱۰ لیتری و تنظیم جریان روی عدد بالا هیچ مزیت قطعی ندارد، بلکه ممکن است در بعضی بیماران، به ویژه بیماران مستعد احتباس دی اکسید کربن، مشکل ایجاد کند.
آیا اکسیژن ساز ۵ لیتری برای بیمار قلبی مناسب است:
بیماری قلبی به تنهایی دلیل استفاده از اکسیژن ساز نیست، بعضی بیماران قلبی اشباع اکسیژن طبیعی دارند و به اکسیژن مکمل نیاز ندارند، در مقابل، بیمارانی که دچار نارسایی قلبی پیشرفته، تجمع مایع در ریه، بیماری همزمان ریه یا افت اکسیژن خون هستند، ممکن است با نظر پزشک به اکسیژن درمانی نیاز پیدا کنند.
اگر پزشک برای بیمار قلبی جریان دو تا پنج لیتر در دقیقه تجویز کرده باشد و دستگاه بتواند در این جریان، خلوص مناسبی ارائه دهد، اکسیژن ساز ۵ لیتری می تواند گزینه مناسبی باشد، برای نمونه، بیماری که در حالت استراحت به دو لیتر و هنگام خواب به سه لیتر اکسیژن نیاز دارد، معمولاً با یک دستگاه ۵ لیتری می تواند نیاز خود را تأمین کند.
در بیماران قلبی، علت تنگی نفس باید مشخص شود، تنگی نفس همیشه به دلیل کمبود اکسیژن نیست و ممکن است به علت احتباس مایع، ضعف عضله قلب، کم خونی، اختلال ریتم قلب یا اضطراب ایجاد شود، استفاده از اکسیژن بدون بررسی علت اصلی می تواند درمان واقعی را به تأخیر بیندازد.
آیا اکسیژن ساز ۱۰ لیتری برای بیمار قلبی بهتر است:
اکسیژن ساز ۱۰ لیتری برای همه بیماران قلبی بهتر نیست، این دستگاه زمانی مطرح می شود که پزشک بر اساس آزمایشها و پایش بیمار، جریان بالاتری را لازم بداند، برای مثال، بیمار مبتلا به نارسایی قلبی و بیماری مزمن ریه ممکن است هنگام فعالیت به بیش از پنج لیتر اکسیژن نیاز داشته باشد، در چنین شرایطی دستگاه ۱۰ لیتری می تواند حاشیه اطمینان بیشتری ایجاد کند.
اگر بیمار فقط در زمان حمله شدید تنگی نفس به اکسیژن نیاز پیدا می کند، نباید صرفاً با خرید دستگاه ۱۰ لیتری مشکل را حل شده تصور کرد، تنگی نفس شدید، کبودی لبها، درد قفسه سینه، گیجی، تعریق سرد و کاهش سطح هوشیاری نیازمند ارزیابی فوری پزشکی است.
همچنین در نارسایی قلبی حاد، اکسیژن درمانی باید با پایش مداوم انجام شود، بالا بردن جریان اکسیژن بدون اندازه گیری اشباع و بدون توجه به وضعیت تنفس بیمار، تصمیم ایمنی محسوب نمی شود، در بیمارانی که خطر احتباس دی اکسید کربن دارند، هدف اشباع ممکن است با افراد دیگر متفاوت باشد.
اکسیژن ساز مناسب برای بیماران ریوی:
در بیماریهای ریوی، انتخاب ظرفیت دستگاه بیشتر به شدت اختلال تنفسی و میزان افت اکسیژن بستگی دارد، بیماران مبتلا به بیماری انسدادی مزمن ریه، فیبروز ریه، برونشکتازی، فشار خون ریوی یا آسیبهای مزمن ریه ممکن است به اکسیژن طولانی مدت نیاز داشته باشند، اما تشخیص بیماری به تنهایی برای تعیین ظرفیت دستگاه کافی نیست.
در بسیاری از بیماران ریوی، اکسیژن ساز ۵ لیتری برای استفاده در منزل مناسب است، به ویژه زمانی که نیاز بیمار در استراحت و خواب کمتر از پنج لیتر در دقیقه باشد مزیت دارد.
اکسیژن ساز ۱۰ لیتری برای بیماری مناسب تر است که نیاز او از توان واقعی مدل ۵ لیتری بیشتر باشد، به خصوص اگر بیمار در هنگام راه رفتن، حمام کردن، فیزیوتراپی یا انجام کارهای ساده دچار افت اشباع شود، البته باید بررسی شود که پزشک جریان مورد نیاز را به صورت پیوسته تجویز کرده یا دستگاه پالس دوز برای بیمار مناسب است.
جمع بندی
اکسیژن ساز ۵ لیتری یا ۱۰ لیتری برای بیمار قلبی و ریوی بر اساس نام بیماری انتخاب نمی شود، نیاز واقعی بیمار و جریان تجویزشده مهم ترین معیار هستند، مدل ۵ لیتری برای بسیاری از بیمارانی که به جریان پایین تا متوسط نیاز دارند، انتخابی مناسب، کم مصرف و قابل مدیریت است، مدل ۱۰ لیتری برای بیمارانی کاربرد بیشتری دارد که به جریان بالاتر نیاز دارند یا هنگام فعالیت افت قابل توجه اکسیژن پیدا می کنند.
