نور خورشید بروز لک های پیری را افزایش می دهد

به گزارش خبرگزاری سلامت، لکه های ناشی از افزایش سن یکی از شایع ترین تغییرات پوستی است که با افزایش سن و قرار گرفتن طولانی مدت در معرض نور خورشید ظاهر می شود. این لکه‌ها که معمولاً قهوه‌ای، خرمایی یا تیره هستند، اغلب روی صورت، دست‌ها، شانه‌ها و سایر نواحی در معرض آفتاب ظاهر می‌شوند. اگرچه لکه های ناشی از افزایش سن در بیشتر موارد بی ضرر هستند، اما بسیاری از افراد به دلیل تأثیر آنها بر ظاهر پوست به دنبال راه هایی برای پیشگیری یا درمان این عارضه هستند. شناخت علل، ویژگی ها، روش های درمانی و از همه مهمتر روش های پیشگیری می تواند به حفظ سلامت و زیبایی پوست کمک کند.

مهمترین عامل ایجاد لکه های پیری، قرار گرفتن طولانی مدت در معرض اشعه ماوراء بنفش (UV) خورشید است. هنگامی که پوست در معرض نور خورشید قرار می گیرد، ملانین بیشتری برای محافظت از خود تولید می کند. این فرآیند باعث برنزه شدن پوست می شود، اما در دراز مدت ممکن است منجر به تجمع نامنظم ملانین و ایجاد لکه های تیره شود.

اشعه ماوراء بنفش نه تنها باعث ایجاد لک می شود، بلکه روند پیری پوست را نیز تسریع می کند. به همین دلیل، افرادی که سال ها بدون محافظت کافی در معرض نور خورشید قرار گرفته اند، بیشتر در معرض لکه های ناشی از افزایش سن، چین و چروک و سایر آسیب های پوستی هستند.

افزایش سن و کاهش توانایی پوست برای ترمیم خود

با افزایش سن، توانایی پوست برای ترمیم آسیب های ناشی از نور خورشید کاهش می یابد. سلول های پوست کندتر بازسازی می شوند و سیستم دفاعی طبیعی پوست نیز ضعیف تر است. این تغییرات باعث می شود اثرات سال ها قرار گرفتن در معرض نور خورشید به تدریج بر روی پوست ظاهر شود. در نتیجه، حتی اگر در حال حاضر فرد کمتر در معرض آفتاب قرار گیرد، آسیب های انباشته شده در طول سال ها می تواند به صورت لکه های پیری ظاهر شود.

ژنتیک، عاملی که نباید نادیده گرفته شود

همه افرادی که در معرض نور خورشید هستند به یک شکل دچار لکه های پیری نمی شوند. عوامل ژنتیکی نقش مهمی در این زمینه دارند. برخی از افراد از نظر ژنتیکی مستعد تولید ملانین بیشتر یا تغییرات رنگدانه پوست هستند. همچنین، افرادی که پوست روشن‌تری دارند معمولاً نسبت به آسیب‌های ناشی از نور خورشید حساس‌تر هستند و بیشتر در معرض لک‌های پیری هستند. البته این بدان معنا نیست که افرادی که پوست تیره دارند مصون هستند. بلکه ممکن است لکه ها به شکل متفاوتی در آنها ظاهر شوند.

سولاریوم، دشمن پنهان سلامت پوست

بسیاری از مردم تصور می کنند که برنزه کردن روشی مطمئن برای برنزه شدن است، اما متخصصان پوست بارها نسبت به خطرات آن هشدار داده اند. دستگاه های سولاریوم مقدار زیادی اشعه ماوراء بنفش تولید می کنند که می تواند آسیب جدی به پوست وارد کند. استفاده مداوم از سولاریوم خطر ایجاد لکه های پیری، پیری زودرس پوست و حتی برخی از سرطان های پوست را افزایش می دهد. به همین دلیل پرهیز از این روش یکی از مهم ترین توصیه ها برای حفظ سلامت پوست است.

لکه های پیری در کدام قسمت های بدن ظاهر می شود؟

لکه های افزایش سن معمولا در قسمت هایی از بدن که بیشتر در معرض نور خورشید هستند دیده می شود. صورت، به خصوص پیشانی، گونه ها و اطراف چشم ها یکی از شایع ترین نواحی درگیر هستند. پشت دست ها یکی دیگر از مناطق رایج برای ظاهر شدن این لکه ها است، زیرا اغلب بدون محافظت کافی در معرض نور خورشید قرار می گیرند. علاوه بر این، ساعد، شانه ها، گردن و قسمت بالایی سینه نیز ممکن است این تغییرات رنگ را تجربه کنند.

چگونه لکه های سنی را تشخیص دهیم؟

این لکه ها معمولا گرد یا بیضی شکل هستند و سطح صافی دارند. بر خلاف برخی از بیماری های پوستی، برجسته نیستند و در همان سطح پوست باقی می مانند. رنگ آنها می تواند از قهوه ای روشن تا قهوه ای تیره متغیر باشد و اندازه آنها نیز متفاوت است. یکی از ویژگی های مهم لکه های پیری این است که معمولاً بدون درد، خارش یا ملتهب هستند و تغییرات ناگهانی نشان نمی دهند. البته باید توجه داشت که هر نقطه تیره روی پوست لزوماً یک لکه قدیمی نیست. برخی از ضایعات پوستی ممکن است مشابه به نظر برسند اما نیاز به معاینه پزشکی دارند.

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟

اگرچه بیشتر لکه های ناشی از افزایش سن بی ضرر هستند، اما برخی تغییرات پوستی می تواند نشانه ای از شرایط جدی تر باشد. به همین دلیل، متخصصان توصیه می کنند که هرگونه تغییر غیرعادی در لکه های پوستی جدی گرفته شود. اگر لکه ای به تدریج نامتقارن شد، رنگ آن تغییر کرد یا چندین رنگ مختلف در آن مشاهده شد، بهتر است توسط پزشک بررسی شود. همچنین رشد سریع، خارش، خونریزی، لایه برداری یا زخم در محل علائمی هستند که نیاز به ارزیابی متخصص دارند. قطر بیش از 6 میلی متر به همراه تغییرات ظاهری یکی از مواردی است که نباید نادیده گرفته شود، زیرا ممکن است با برخی از انواع سرطان پوست اشتباه گرفته شود.

روش های پزشکی برای درمان لک های ناشی از افزایش سن

امروزه روش های مختلفی برای کاهش یا از بین بردن لکه های پیری وجود دارد. یکی از موثرترین روش ها لیزر درمانی است که با هدف قرار دادن رنگدانه های اضافی ظاهر لک ها را بهبود می بخشد. سرما درمانی یا سرما درمانی روش دیگری است که در آن سلول های حاوی رنگدانه اضافی با استفاده از نیتروژن مایع از بین می روند. این روش معمولا برای لکه های محدود استفاده می شود.

لایه برداری شیمیایی سلول های آسیب دیده را از بین می برد و با لایه برداری کنترل شده پوست باعث رشد پوست جدید می شود. میکرودرم ابریژن همچنین می تواند با از بین بردن لایه های سطحی پوست ظاهر لک ها را کاهش دهد. در برخی موارد، پزشکان کرم های تجویزی مانند هیدروکینون را برای کاهش تولید ملانین و روشن شدن لکه ها تجویز می کنند. البته مصرف این داروها باید زیر نظر پزشک انجام شود.

مراقبت از پوست و درمان های کمکی

علاوه بر درمان های پزشکی، برخی از ترکیبات مراقبتی نیز می توانند در کاهش تدریجی لک های پوستی موثر باشند. ویتامین C یکی از شناخته شده ترین آنتی اکسیدان هایی است که به روشن شدن پوست و کاهش آسیب های ناشی از نور خورشید کمک می کند.

رتینول و سایر مشتقات ویتامین A نیز می توانند با افزایش بازسازی سلول های پوست ظاهر لک ها را بهبود بخشند. اسیدهای آلفا هیدروکسی همچنین با لایه برداری ملایم به یکدست شدن رنگ پوست کمک می کنند. موادی مانند کوجیک اسید، آزلائیک اسید و عصاره شیرین بیان نیز به دلیل تاثیری که در کاهش تولید ملانین دارند در بسیاری از محصولات ضد لک استفاده می شود.

پیشگیری بهترین راه برای مقابله با لکه های پیری است

متخصصان پوست معتقدند که پیشگیری موثرتر و کم هزینه تر از درمان است. مهمترین اقدام پیشگیرانه استفاده روزانه از ضد آفتاب مناسب است. حتی در روزهای ابری، بخشی از اشعه ماوراء بنفش به سطح زمین می رسد و می تواند به پوست آسیب برساند.

استفاده از کرم ضد آفتاب با SPF حداقل 30 و استفاده مجدد از آن هر دو ساعت یکبار، به خصوص زمانی که در فضای باز هستید، نقش مهمی در محافظت از پوست شما دارد. همچنین استفاده از کلاه لبه دار، عینک آفتابی استاندارد و لباس محافظ می تواند میزان تماس پوست با اشعه خورشید را کاهش دهد.

پرهیز از قرار گرفتن در معرض نور مستقیم خورشید بین ساعت 10 صبح تا 16 بعد از ظهر از دیگر توصیه های مهم متخصصان است. در این ساعات شدت پرتوهای فرابنفش به حداکثر خود می رسد.

حفاظت از امروز، سلامتی فردا

اگرچه لکه های ناشی از افزایش سن معمولاً سلامت بدن را تهدید نمی کند، اما نشانه ای از تأثیر سال ها قرار گرفتن در معرض نور خورشید است. آگاهی از عوامل ایجاد کننده آن، توجه به تغییرات پوستی و رعایت اصول مراقبت از پوست می تواند از بروز بسیاری از این لکه ها جلوگیری کند. استفاده منظم از کرم ضد آفتاب، دوری از سولاریوم و مراجعه به پزشک در صورت تغییرات مشکوک از مهمترین اقدامات برای حفظ سلامت و شادابی پوست در سال های آینده است.