تغییر ماهیت تهدیدات غذایی؛ از آلاینده ها تا تقلب های پیچیده – خبرگزاری مهر ایران و جهان

مهدی انصاری دوگاهه با اشاره به تغییر ماهیت مخاطرات در حوزه مواد غذایی گفت: امروزه سیستم های نظارتی در سراسر دنیا با چالش هایی مواجه هستند که تفاوت های اساسی با گذشته دارد. ظهور آلاینده های شیمیایی جدید، تقلب پیچیده مواد غذایی، تغییرات آب و هوایی، توسعه فناوری های تولید، گسترش تجارت بین المللی و تغییر الگوی مصرف، خطرات جدیدی را ایجاد کرده است که مدیریت آن مستلزم بازنگری مستمر قوانین، استانداردها و روش های نظارتی است.

وی افزود: قوانین و دستورالعمل ها باید همراه با پیشرفت های علمی و فناوری به روز شوند تا بتوان تصمیم گیری به موقع، موثر و مبتنی بر شواهد را برای حفظ سلامت جامعه ممکن کرد. همچنین آمادگی برای مدیریت شرایط اضطراری، بحران های غذایی و خطرات پیش بینی نشده مستلزم داشتن زیرساخت های علمی، آزمایشگاهی، قانونی و اطلاعاتی متناسب با شرایط روز است.

مدیرکل آزمایشگاه‌های مرجع سازمان غذا و دارو با اشاره به ظرفیت‌های موجود سازمان غذا و دارو گفت: در حال حاضر آزمایشگاه مرجع سازمان غذا و دارو، 53 آزمایشگاه معاونت غذا و دارو دانشگاه‌های علوم پزشکی و حدود 250 آزمایشگاه غیردولتی، شبکه نظارت و کنترل کیفی همکار ویژه را تشکیل داده‌اند و آزمایشگاه‌های همکار کنترل کیفی و ویژه را ارزیابی کرده‌اند. مواد اولیه مرتبط که یکی از ارکان اصلی نظام نظارتی کشور محسوب می شود.

وی تصریح کرد: این شبکه آزمایشگاهی پاسخگوی اکثر نیازهای کشور است، اما با توجه به تغییر الگوی ریسک، توسعه فناوری های پیشرفته، روش های جدید آزمایش، افزایش توان تخصصی نیروی انسانی و تقویت همکاری های بین بخشی، ارتقای مستمر سیستم کنترل کیفیت کشور یک ضرورت اجتناب ناپذیر است.

انصاری دوگاه با اشاره به گسترش ماموریت های سازمان غذا و دارو در سال های اخیر گفت: امروزه مسئولیت نظام نظارتی تنها به محصولات نهایی محدود نمی شود، بلکه نظارت بر مواد اولیه، مواد اولیه کشاورزی و دامی، فرآیندهای تولید و زنجیره تامین نیز به بخش مهمی از ماموریت های سازمان تبدیل شده است. موضوعی که ضرورت استفاده از رویکردهای جدید و مدیریت هوشمند منابع را بیش از گذشته آشکار می کند.

وی با تاکید بر اهمیت استفاده از فناوری های نوین افزود: در بسیاری از سیستم های نظارتی پیشرفته از روش های سریع، قابل حمل و غیر مخرب به عنوان اولین لایه کنترل در مبادی ورودی، گمرکات، انبارها، مراکز توزیع و سطح عرضه استفاده می شود. این فناوری‌ها امکان غربالگری سریع محموله‌ها، شناسایی موارد مشکوک و تصمیم‌گیری فوری را فراهم می‌کنند و باعث می‌شوند که فقط نمونه‌های پرخطر برای انجام آزمایش‌های تخصصی و تاییدی به آزمایشگاه‌های مرجع ارجاع شوند.

مدیرکل آزمایشگاه‌های مرجع سازمان غذا و دارو ادامه داد: توسعه این رویکرد علاوه بر افزایش سرعت و اثربخشی نظارت، استفاده هدفمند از ظرفیت آزمایشگاه‌های تخصصی، کاهش هزینه‌های آزمایش‌های پیشرفته، تسریع در ترخیص محموله‌های سالم و تمرکز منابع محدود بر موارد پرخطر را در پی خواهد داشت. این رویکرد ضمن ارتقای کارایی سیستم نظارتی، زمینه استقرار نظارت مبتنی بر ریسک را نیز فراهم می کند.

وی با اشاره به نقش آزمایشگاه های کنترل کیفیت در حفاظت از سلامت جامعه گفت: رسالت آزمایشگاه های مرجع تنها انجام آزمایش نیست، بلکه تولید شواهد علمی معتبر برای حمایت از تصمیمات حاکمیتی، شناسایی خطرات، کشف تقلب، نظارت بر روندهای نوظهور و ایجاد اطمینان برای مردم در خصوص سلامت، کیفیت و اصالت محصولات سلامت محور است.

انصاری دوگاه افزود: بررسی نمونه های اخذ شده از مراکز تولید، واردات، توزیع و عرضه، امکان شناسایی آلاینده ها، مواد غیرمجاز، تقلب ها و سایر خطرات تهدید کننده سلامت را فراهم می کند و نتایج این پایش ها مبنای اقدامات نظارتی، اصلاحی و قانونی سازمان است.

وی در پایان خاطرنشان کرد: ارتقای سیستم ایمنی مواد غذایی نیازمند نگاه آینده‌نگر، سرمایه‌گذاری مستمر در توسعه زیرساخت‌های آزمایشگاهی، به‌روزرسانی استانداردها، استقرار فناوری‌های جدید و تقویت همکاری‌های بین نهادهای مسئول است. حفظ سلامت مردم تنها با انجام آزمایشات آزمایشگاهی محقق نمی شود، بلکه مستلزم ایجاد یک سیستم هوشمند، پیشگیرانه و مبتنی بر ارزیابی ریسک است که بتواند خطرات را قبل از تبدیل شدن به یک بحران شناسایی و مدیریت کند.